يز نخوانيد بلكه‌ در برابر شگفتيهاي‌ آن‌ بايستيد و دلها را به‌وسيله‌ آن‌ به‌طرب‌ درآوريد پس‌ تمام‌ هم‌ و غم‌ شما رسيدن‌ به‌آخر سوره‌ نباشد».
قابل‌ ذكر است‌ كه‌ در وجوب‌ ترتيل‌ قرآن‌ خلافي‌ نيست‌ بلكه‌ خلافي‌ كه‌ هست ‌در تلحين‌ و تغني‌ به‌ آن‌ است‌ كه‌ گروهي‌ ـ از آن‌ جمله‌ امام‌ مالك‌ و امام‌ احمد ـ به‌ كراهت‌ آن‌ نظر داده‌اند و گروهي‌ ديگر ـ از آن‌جمله‌ امام‌ ابوحنيفه‌ و امام‌ شافعي ‌ـ به‌ جايز بودن‌ آن‌ نظر دارند و هر دو گروه‌ هم‌ احاديثي‌ را بر تأييد نظرشان ‌آورده‌اند. ولي‌ حق‌ اين‌ است‌ كه‌ بايد دراين‌ باره‌ روش‌ ميانه‌اي‌ را برگزيد پس‌ اگر چنان‌ بود كه‌ لحن‌ و خوش‌ صدايي‌، الفاظ قرآن‌ را تغيير مي‌داد و به‌ شيوه‌هاي‌ اداي ‌كلمات‌ خلل‌ وارد مي‌كرد، يا تكلف‌ و تصنعي‌ پديد مي‌آورد كه‌ به‌ آهنگهاي ‌موسيقي‌ شباهت‌ داشت‌، چنين‌ تلحين‌ و خوش‌صدايي‌اي‌ در خواندن‌ قرآن‌ حرام ‌است‌ و ممنوع‌ اما چنانچه‌ تلحين‌ و خوش‌صدايي‌ براي‌ ايجاد رقت‌ و تعميق‌ انديشه‌ در قرآن‌ و بر سر حزن‌آوردن‌ خواننده‌ بود و به‌ اندرز گرفتن‌ و متأثر شدن‌ وي‌ از معاني‌ قرآن‌ مي‌انجاميد، در اين‌ صورت‌ دليلي‌ بر منع‌ آن‌ وجود ندارد بلكه‌ ادله‌ مفيد جايز بودن‌ آن‌ است‌.
مخصوص‌ بودن‌ خطاب‌ در اين‌ آيه‌ براي‌ رسول‌ خدا ص در مورد دستور دادنشان‌ به‌ قيام‌ شب‌، ظاهرا اين‌ معني‌ را مي‌رساند كه‌ تهجد مخصوصا برايشان‌ فرض‌ بوده‌ است‌. كه‌ رأي‌ اكثر علما نيز همين‌ است‌. پس‌ معني‌ نافله‌ در آيه:(وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّكَ ) «اسراء/79» نيز، نفل‌ بودن‌ تهجد بر آن ‌حضرت‌ ص نيست‌ بلكه‌ معني‌ آيه‌ اين‌ است‌ كه‌ تهجد در حق‌ ايشان‌ امري‌ است‌ افزون‌ بر فرايض‌ ديگري‌ كه‌ امتشان‌ نيز در آنها مشاركت‌ دارند و قول‌ راجح‌ هم‌ اين ‌است‌ كه‌ فرضيت‌ تهجد فقط در مورد امت‌ منسوخ‌ گرديده‌ و اين‌ فرضيت‌ براي‌ رسول‌اكرم‌ ص به‌ حال‌ خود باقي‌ بوده ‌است‌.
 
سوره مزّمِّل آيه  5
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلاً ثَقِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هرآينه‌ ما سخني‌ سنگين‌ را بر تو نازل‌ خواهيم‌ كرد» يعني: ما به‌ زودي‌ قرآن‌ را بر تو وحي‌ خواهيم ‌كرد و بدان‌كه‌ قرآن‌ كلامي‌ است‌ كه‌ فرايض‌ و حدود و حلال‌ وحرام‌ آن‌ سنگين‌ است‌ و آن‌ را جز قلب‌ مؤيد به‌ توفيق‌ و نفس‌ مزين‌ به‌ توحيد، كسي‌ ديگر تحمل‌ نتواند كرد. گاهي‌ مراد از «قول‌ ثقيل‌» اين‌ است‌ كه‌ وحي‌ قرآن ‌سنگين‌ است‌ چنان‌كه‌ در احاديث‌ شريف‌ آمده‌است‌. عائشه‌ رضي‌الله عنها مي‌گويد: «من‌ مي‌ديدم‌ كه‌ وحي‌ در روز بسيار سردي‌ بر رسول‌ خدا ص نازل ‌مي‌شد و درحالي‌ از ايشان‌ قطع‌ مي‌گرديد كه‌ از پيشاني‌ مبارك‌ عرق‌ سرازير بود».
 
	سوره مزّمِّل آيه  6
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ نَاشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْءاً وَأَقْوَمُ قِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ ناشئه‌ شب» براي‌ قيام‌ شب‌ چنانچه‌ بعد از خواب‌ باشد، «ناشئه‌» گفته‌ مي‌شود زيرا خوابيدن‌ در اول‌ شب‌ و آن‌گاه‌ برخاستن‌ براي‌ نماز و نياز، كاري ‌است‌ كه‌ تجديد و انشاء مي‌شود و در واقع‌ نوعي‌ نشأه‌ است‌. آري‌! اين‌ گونه‌ شب‌خيزي‌ «سخت‌تر است‌ در فشار» و سنگين‌تر است‌ بر نمازگزار نسبت‌ به‌ اداي ‌نماز روز زيرا شب‌ براي‌ خواب‌ است‌. يا معني‌ اين‌ است: شب‌خيزي‌ موافقت‌ دل‌ و زبان‌ را با همديگر بيشتر در بر دارد و به‌ فهم‌ قرآن‌ و حضور دل‌ بيشتر كمك‌ مي‌كند «و از لحاظ تلفظ استوارتر است» يعني: خواندن‌ قرآن‌ در شب‌ استوارتر و تلفظ آن‌ درست‌تر است‌ از آن‌ جهت‌ كه‌ حضور قلب‌ در آن‌ فراهم‌، سروصداها در آن ‌خاموش‌ و دنيا در آن‌ آرام‌ و ساكت‌ مي‌باشد.
 
	سوره مزّمِّل آيه  7
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ لَكَ فِي اَلنَّهَارِ سَبْحاً طَوِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هرآينه‌ تو را در روز شغلي‌ است‌ بسيار» يعني: اي‌ پيامبر ص! تو روز بسيار پرمشغله‌اي‌ داري‌ زيرا سخت‌ به‌ كار دعوت‌ مشغول‌ هستي‌ و در كنار آن‌ به‌ حوايج‌ و ضروريات‌ شخصي‌ خود نيز مي‌پردازي‌ پس‌ در روز بسيار گشت‌وگذار و تحرك ‌داري‌، از اين‌ جهت‌ تهجد را به‌ شب‌ موكول‌ كن‌ چرا كه‌ مناجات‌ با ما ايجاب ‌فراغت‌ را مي‌كند و در اثناي‌ روز تماما براي‌ انجام‌ عبادت‌ و تلاوت‌ فارغ نمي‌شوي‌.
 
	سوره مزّمِّل آيه  8
‏متن آيه : ‏
‏ وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَتَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و نام‌ پروردگار خود را ياد كن» در شب‌ و روز به‌ بسياري‌ «و از همه‌ چيز بگسل‌ و به‌ او پيوسته‌ شو» يعني: با گسستي‌ محكم‌ از همه‌چيز بگسل‌ و به‌سوي‌ خداوند(ج) متوجه‌ شو؛ با مشغول ‌شدن‌ به‌ عبادت‌ وي‌ و درخواست‌ راحت‌ و رحمت‌ و فضل ‌عظيمي‌ كه‌ نزد وي‌ است‌. البته‌ مراد گسستن‌ از مشاغل‌ زندگي‌ و دست‌ برداشتن‌ ازكسب‌ معاش‌ از راههاي‌ شرافتمندانه‌ نيست‌ زيرا رسول‌ خدا ص از انقطاع‌ و گسستن ‌از جامعه‌ و مردم‌ نهي‌ كرده‌اند پس‌ معني‌ آيه: گسستن‌ به‌سوي‌ خداي‌ عزوجل‌ با اخلاص‌ در عبادت‌ است‌ لذا پيمودن‌ راه‌ نصاري‌ در فروگذاشتن‌ ازدواج‌ و گوشه‌نشيني‌ در صومعه‌ها و ديرها، انقطاعي‌ است‌ كه‌ در شريعت‌ ما از آن‌ نهي‌ به‌ عمل‌ آمده‌ است‌.
 
	سوره مزّمِّل آيه  9
‏متن آيه : ‏
‏ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَكِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پروردگار مشرق‌ و مغرب‌ است‌، خدايي‌ جز او نيست‌ پس‌ او را كارساز خود گير» يعني: چون‌ شناختي‌ كه‌ فقط او مختص‌ پروردگاري‌ است‌ پس‌ فقط او را كارساز خود گير و در تمام‌ امور خود فقط به‌ او تكيه‌ كن‌ و بدان‌كه‌ او ضامن‌ وعده ‌خويش‌ به‌ پيروزي‌ توست‌. وكيل: كارساز و پردازنده‌ امور است‌.
 
	سوره مزّمِّل آيه  10
‏متن آيه : ‏
‏ وَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و بر آنچه‌ مي‌گويند» كفار از سخنان‌ آزاردهنده‌ و دشنامها و تمسخرها «صبر كن» و از اين‌ امور، ناشكيب‌ و بي‌قرار نشو «و آنان‌ را به‌ ترك‌كردني‌ نيكو ترك ‌كن» يعني: متعرض‌ كافران‌ نشو و خود را به‌ عمل‌ متقابل‌ عليه‌ آنان‌ مشغول‌ نكن‌. به‌قولي‌ديگر: هجر جميل‌؛ دوري‌ گزيدن‌ و ترك‌ كردني‌ است‌ كه‌ سرزنشي‌ در آن ‌نباشد. شايان‌ ذكر است‌ كه‌ اين‌ حكم‌ به‌ قبل‌ از صدور فرمان‌ قتال‌ مربوط بود و آيه‌ قتال‌ آن‌ را منسوخ‌ كرد. صاحب‌ تفسير «المنير» مي‌گويد: «اما به‌نظر من‌ اين‌ روش‌ هميشگي‌ و سياست‌ ثابت‌ دعوت‌ اسلامي‌ است‌ كه‌ دعوتگران‌ راه‌ خدا(ج) هميشه‌ و در هر عصري‌ به‌ آن‌ نياز دارند». چن