 براي‌ رهگذران‌ در راه‌مانده ‌ساخته ‌است‌، يا جويي‌ كه‌ آن‌ را حفر كرده‌ و روان‌ ساخته ‌است‌، يا صدقه‌اي‌ كه‌ آن‌ را از مال‌ خود در سلامتي‌ و حياتش‌ بيرون‌ آورده ‌است‌ پس‌ اينهاست‌ كه‌ بعد ازمرگش‌ به‌ وي‌ مي‌پيوندد». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ صحيح‌ مسلم ‌آمده ‌است: «من‌ سن‌ في ‌الإسلام‌ سنة حسنة‌ كان‌ له‌ أجرها وأجر من‌ عمل‌ بها بعده‌، من‌ غير أن‌ ينقص‌ من‌ أجورهم‌ شي‌ء ومن‌ سن‌ في‌ الإسلام‌ سنة‌ سيئة‌ كان‌ عليه‌ وزرها ووزر من‌ عمل‌ بها بعده‌، من‌ غير أن‌ ينقص‌ من‌ أوزارهم‌ شيئا: هر كس‌ در اسلام‌ سنت‌ نيكي ‌را بنيان‌ گذارد، براي‌ وي‌ مزد آن‌ عمل‌ و مزد كساني‌ است‌ كه‌ بعد از او بدان‌ عمل ‌كرده‌اند، بي‌آن‌كه‌ از مزدهاي‌ ايشان‌ چيزي‌ كم‌ ساخته‌ شود و هر كس‌ در اسلام ‌سنت‌ بدي‌ را بنيان‌ گذارد، بر او گناه‌ آن‌ و گناه‌ كساني‌ است‌ كه‌ بعد از او بدان‌ عمل ‌كرده‌اند، بي ‌آن‌ كه‌ از گناهانشان‌ چيزي‌ كم‌ ساخته‌ شود».
 
سوره قيامة آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ بَلِ الْإِنسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بلكه‌ انسان‌ بر نفس‌ خود بصير است» و حقيقت‌ ايمان‌ يا كفر، طاعت‌ يا معصيت‌ و استقامت‌ يا انحرافي‌ كه‌ او بر آن‌ بوده‌ است‌ را مي‌داند. به‌قولي‌ معني‌ اين ‌است: بلكه‌ اعضا و اندامهاي‌ انسان‌ عليه‌ او گواهند.
 
	سوره قيامة آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَوْ أَلْقَى مَعَاذِيرَهُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هرچند عذرهاي‌ خود را در ميان‌ آورد» يعني: هر چند عذرها پيشكش‌ كرده‌ و از خود حجت‌ بنمايد و دفاع‌ كند، آن‌ عذرآوريها به‌ حالش‌ هيچ‌ سودي‌ نمي‌كند زيرا عليه‌ او شواهدي‌ اقامه‌ مي‌شود كه‌ عذرهاي‌ دروغينش‌ را برملا مي‌سازد. يا معني ‌اين‌ است: هرچند انسان‌ براي‌ دفاع‌ از خود عذرهايي‌ بتراشد اما او بر خويشتن ‌خويش‌ بيناست‌ و خودش‌ را خوب‌ مي‌شناسد. مجاهد مي‌گويد: «عذرهاي‌ انسان‌، عبارت‌ از حجتهاي‌ وي‌ است‌». ابن‌كثير مي‌گويد: «صحيح‌ قول‌ مجاهد و اصحاب ‌وي‌ است‌».
 
	آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ وَاللَّذَانَ يَأْتِيَانِهَا مِنكُمْ فَآذُوهُمَا فَإِن تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُواْ عَنْهُمَا إِنَّ اللّهَ كَانَ تَوَّاباً رَّحِيماً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و آن‌ دوكس‌ از شما كه‌ زنا مي‌كنند» يعني‌: آن‌ مرد و زني‌ كه‌ از ميان‌ مردان‌ و زنان‌ شما مرتكب‌ عمل‌ زشت‌ زنا مي‌گردند «پس‌ آنان‌ را آزار دهيد» وبرنجانيدشان؛ با زدن‌ و توبيخ‌ و تشر و سرزنش‌. خطاب‌ در اينجا متوجه‌ حكام‌ و «اولي‌الامر» جامعه‌ اسلامي‌ است‌. آري‌! در آغاز، حكم‌ زن‌ زناكار، زنداني‌ساختنش‌ در خانه‌ و آزار رساندن‌ به‌ وي‌ ـ هر دو ـ بود و حكم‌ مرد زناكار آزار رساندن‌ او بود بدون‌ زندان‌. «پس‌ اگر توبه‌ كردند» از فعل‌ زنا «و به‌ صلاح ‌آمدند» و نيكوكاري‌ پيش‌ گرفتند «از» تعذيب‌ و آزار «آنان‌ دست‌ برداريد، زيرا خداوند توبه‌پذير مهربان‌ است‌» اين‌ حكم‌ چنان‌كه‌ گفتيم‌، قبل‌ از نزول‌ آيه‌ حد بود و با نزول‌ آن‌ منسوخ‌ گرديد.
 
	سوره قيامة آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«زبانت‌ را به‌ بازخواني‌ وحي‌ نجنبان‌ كه‌ در كار آن‌ شتاب‌ كني» مفسران‌ در بيان ‌سبب‌ نزول‌ گفته‌اند: رسول‌ خدا ص در هنگام‌ نزول‌ وحي‌ پيش‌ از آن‌كه‌ جبرئيل‌ (ع)از خواندن‌ آن‌ فارغ‌ شود، به‌ خاطر حرص‌ و اشتياقي‌ كه‌ بر حفظ و نگهداري‌ قرآن‌ داشتند، لبها و زبان‌ خود را براي‌ تكرار آن‌ مي‌جنبانيدند، همان‌ بود كه‌ اين‌ آيه ‌نازل‌ شد. يعني: زبان‌ خويش‌ را در هنگام‌ القاي‌ وحي‌ به‌ تكرار كردن‌ قرآن‌ نجنبان ‌تا آن‌ را از بيم‌ آن‌كه‌ مبادا از خاطرت‌ برود، به‌ شتاب‌ فراگيري‌.
 
	سوره قيامة آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«زيرا گردآوري‌ آن» در سينه‌ات‌ «بر عهده‌ ماست» پس‌ بدان‌ كه‌ چيزي‌ از آن‌ از خاطرت‌ نمي‌رود «و بازخواني‌ آن» يعني: پايدار ساختن‌ تكرار و خواندن‌ آن‌ بر زبانت‌ به‌ وجهي‌ درست‌ و استوار نيز بر عهده‌ ماست‌.
	سوره قيامة آيه  18
‏متن آيه : ‏
‏ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ چون‌ آن‌ را بخوانيم» يعني: چون‌ خواندن‌ قرآن‌ را بر تو به‌ زبان‌ جبرئيل‌(ع) تمام‌ گردانيم‌؛ «از خواندن‌ آن‌ پيروي‌ كن» يعني: به‌ خواندن‌ جبرئيل‌(ع) گوش‌ فراده‌ و سر تا پا به‌ او توجه‌ كن‌.
 
	سوره قيامة آيه  19
‏متن آيه : ‏
‏ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«سپس‌ بيان‌ آن‌ برعهده‌ ماست» يعني: تفسير حلال‌ و حرام‌ و بيان‌ مسائل ‌مشكله‌ آن‌ بر عهده‌ ما است‌ و ما اين‌ معاني‌ را ـ آنچنان‌ كه‌ اراده‌ كرده‌ و مشروع‌ گردانيده‌ايم‌ ـ به‌ تو الهام‌ مي‌كنيم‌. لذا رسول‌ خدا ص پس‌ از نزول‌ اين‌ آيات ‌در هنگام‌ فرود آمدن‌ جبرئيل‌(ع) براي‌ رساندن‌ وحي‌، به‌ او گوش‌ مي‌سپردند و چون ‌از نزد ايشان‌ مي‌رفت‌، بي‌دغدغه‌ آيات‌ وحي‌ را ـ چنان‌كه‌ خداوند متعال‌ به‌ ايشان ‌وعده‌ داده‌ بود ـ مي‌خواندند. شاه‌ ولي‌الله دهلوي‌ مي‌گويد: «معني‌ آيه‌ نزد بنده ‌اين‌ است‌ كه: هرآينه‌ جمع‌ كردن‌ قرآن‌ در مصاحف‌ و حفظ و قرائت‌ آن‌ عصرا بعد عصر بر ما وعده‌ لازم‌ است‌ و الله تعالي‌ توضيح‌ و تفسير معاني‌ آن‌ را بر دست ‌شيخين‌ «بخاري‌ و مسلم» رضي‌الله عنهما جمع‌ كرده‌ و در هر زماني قاريان‌ را توفيق‌ داد كه‌ حافظ شوند و قرآن‌ را به‌ تجويد بخوانند و در هر زماني‌ مفسران‌ را توفيق‌ داد كه‌ در تفسير آن‌ سعي‌ نمايند ـ و الله اعلم‌»[1]. كلمه‌ «ثم‌» دليل‌ بر جواز تأخير بيان‌ از وقت‌ خطاب‌ است‌.
آن‌گاه‌ سياق‌ قرآني‌ بيان‌ حال‌ سابق‌ انسان‌ منكر رستاخيز را اين‌چنين‌ دنبال ‌مي‌كند:
 
[1] عباراتي‌ را كه‌ از شاه‌ ولي‌الله  دهلوي: در اين‌ تفسير شريف‌ نقل‌ كرده‌ام‌، همراه‌ با ويراستاري ‌است‌.﴿ سوره‌ قیامت ﴾
مکی‌ است‌ و داراي‌ (40) آیه است.
 
وجه‌ تسميه: اين‌ سوره‌ بدين‌ سبب‌ «قيامت‌» ناميده‌ شده‌ كه‌ با سوگند الهي‌ به‌قيامت‌ آغاز گرديده‌ است‌ تا شأن‌ آن‌ را بزرگ‌ نموده‌ و بر وقوع‌ حتمي‌ و رد بر منكران‌ آن‌ تأكيد گذاشته‌ باشد.
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:6086.txt"> آيه  20</a><a class="text" href="w:text:6087.txt">آيه  21</a><a class="text" href="w:text:6088.txt">آيه  22</a><a class="text" href="w:text:6089.txt"> آيه  23</a><a class="text" href="w:text:6090.txt">آيه  24</a><a class="text" href="w:text:6091.txt"> آيه  25</a><a class="text" href="w:text:6092.txt">آيه  26</a><a class="text" href="w:text:6093.txt">آيه  27</a><a class="text" href="w:text:6094.txt">آيه  28</a><a class="text" href="w:text:6095.txt">آيه  29</a><a class="text" href="w:text:6096.txt">آيه  30</a><a class="text"