آورده‌ مي‌شود كه‌ عبادتي‌ خاشعانه‌ باشد. خاطرنشان‌ مي‌شود كه‌ اين‌ آيه‌ ناظر بر مرحله‌ سوم‌ از مراحل‌ تحريم‌ شراب‌ است‌، سپس‌ در چهارمين ‌مرحله‌ ـ در سوره‌ مائده‌ ـ هرگونه‌ شراب‌ مستي‌آوري‌ به‌ كلي‌ حرام‌ گرديد «و هنگامي‌ كه‌ جنب‌ هستيد به‌ نماز نزديك‌ نشويد» جنب‌: كسي‌ است‌ كه‌ به‌ وي‌ جنابت ‌رسيده‌ است‌ و جنابت‌، اثر هر مقاربت‌ جنسي‌، يا انزالي‌ است‌، چه‌ همراه‌ با احتلام ‌باشد، يا بدون‌ آن‌ «مگر آن‌ كه‌ راهگذر باشيد تا زماني‌ كه‌ غسل‌ كنيد» زيرا در حال ‌سفر براي‌ شما جايز است‌ كه‌ در صورت‌ نيافتن‌ آب‌، با تيمم‌ نماز بخوانيد. البته‌ اين‌تفسير، ناظر بر نحوه‌ فهم‌ احناف‌ از آيه‌ كريمه‌ است‌. اما بعضي‌ گفته‌اند: معني‌ اين‌است‌ كه‌ در حال‌ جنابت‌ به‌ مواضع‌ نماز، يعني‌ به‌ مساجد نزديك‌ نشويد، مگر اين‌ كه‌ از يك‌ سوي‌ مسجد به‌سوي‌ ديگر آن‌ درحال‌ گذر باشيد زيرا در نزد جمهورفقها (ابوحنيفه‌، مالك‌ و شافعي) جنب‌ مي‌تواند از مسجد گذر كند، اما نمي‌تواند در آن‌ بنشيند زيرا درنگ‌كردن‌ وي‌ در مسجد حرام‌ است‌ تا آن‌ كه‌ غسل‌ نموده‌ يا در صورت‌ عدم‌ وجود آب‌، تيمم‌ كند. اما امام‌ احمدبن‌حنبل‌ درنگ ‌نمودن‌ جنب‌در مسجد را در صورتي‌ كه‌ با وضو باشد، جايز مي‌داند.
آن‌گاه‌ حق‌ تعالي‌ حكم‌ تيمم‌ را بيان‌ نموده‌ مي‌فرمايد: «و اگر بيمار بوديد» و در صورت‌ استعمال‌ آب‌، يكي‌ از شما در حال‌ يا آينده‌، از تلف‌شدن‌ يا آسيب‌ ديگري‌ بر خود بيم‌ داشت‌، يا چنان‌ سست‌ بنيه‌ بود كه‌ توان‌ رسيدن‌ به‌ جاي‌ آب‌ رادر خود نمي‌ديد «يا در سفر بوديد» اين‌ قيد مفيد معني‌ جواز تيمم‌ براي‌ هركسي ‌است‌ كه‌ اطلاق‌ اسم‌ مسافر بر وي‌ صادق‌ است‌ و اين‌ شرط نيست‌ كه‌ سفر، سفر قصر (كوتاه‌ كننده‌ نماز) باشد. بعضي‌ گفته‌اند: در صورت‌ عدم‌ وجود آب‌، فرد مقيم ‌نيز مي‌تواند تيمم‌ كند. «يا يكي‌ از شما از قضاي‌ حاجت‌ آمد» كنايه‌ از ادرار و مدفوعي‌ است‌ كه‌ از انسان‌ خارج‌ مي‌شود «يا با زنان‌ آميزش‌ كرده‌ايد» با بوسيدن‌ و دست‌مالي‌، يا تماس‌دادن‌ غير آن‌ از بدن‌ آنان‌ با هدف‌ برآوردن‌ شهوت‌ وبهره‌گيري‌ و لذت‌جويي‌ جنسي‌. مذهب‌ ابوحنيفه: اين‌ است‌ كه‌ مراد از آن‌ فقط جماع‌ (مقاربت) است‌. ابن‌ جرير طبري‌ مي‌گويد: «اين‌ رأي‌ به‌ صواب‌ اولي‌ است‌، به‌ دليل‌ صحت‌ اين‌ خبر وارده‌ از رسول‌اكرم‌ ص  كه‌ ايشان‌ بعضي‌ از زنان‌ خويش‌ را مي‌بوسيدند و سپس‌ نماز مي‌خواندند، بي‌آن‌ كه‌ وضو بگيرند». ابن‌كثير نيز اين ‌رأي‌ را ترجيح‌ داده‌ است‌ «و آب‌ نيافتيد» در نزديكي‌ خود بعد از جست‌وجوي‌آن‌، يا اين‌ كه‌ استعمال‌ آب‌ براي‌ شما زيان‌ داشت‌، يا مانعي‌ ديگر چون‌ دشمن‌، يا درنده‌، يا بيماري‌، يا عدم‌ وجود ابزار آب‌كشي‌، شما را از دسترسي‌ به‌ آب‌ بازمي‌داشت‌ «پس‌» در همه‌ مواردي‌ كه‌ ذكر شد «تيمم‌ كنيد» يعني‌: قصد كنيد «برصعيد پاك‌» صعيد: روي‌ زمين‌ است‌، چه‌ بر آن‌ خاكي‌ باشد، يا نباشد. به‌ سطح‌ زمين‌ صعيد گفتند زيرا سطح‌ زمين‌ آخرين‌ قسمتي‌ از آن‌ است‌ كه‌ بر آن‌ صعود مي‌كند. و اين‌ مذهب‌ مالك‌ است‌. ولي‌ شافعي‌ و احمدبن‌ حنبل‌ بر آنند كه‌: صعيد فقط خاك‌ است‌، پس‌ تيمم‌ جز بر خاك‌ بر چيز ديگري‌ روا نيست‌، لذا تيمم‌ بر صخره‌ سنگ‌ و سنگريزه‌ جايز نيست‌. اما ابوحنيفه‌ مي‌گويد: تيمم‌ بر هر چيزي‌ صحيح‌ است‌ كه‌ از جنس‌ خاك‌ باشد، مانند سنگريزه‌، آهك‌ و زرنيخ‌ «پس ‌چهره‌ها و دستهايتان‌ را به‌ آن‌» يعني‌: به‌ آن‌ زمين‌ پاك‌ و طاهر «مسح‌ كنيد» به‌ نيت ‌تيمم‌. كيفيت‌ تيمم‌ اين‌ است‌ كه‌: شخص‌ هر دو كف‌ دست‌ خويش‌ را به‌ زمين‌ زده‌، آن‌گاه‌ آنها را طوري‌ بر روي‌ خود بكشد كه‌ تمام‌ روي‌ وي‌ را در بر گيرد و بار دوم ‌هر دو كف‌ دست‌ خويش‌ را به‌ زمين‌ زده‌ و با دست‌ راست‌، دست‌ چپ‌ خويش‌ را از سر انگشتان‌ تا انتهاي‌ آرنج‌ مسح‌ كند و باز با دست‌ چپ‌، دست‌ راست‌ خود را همين‌گونه‌ مسح‌ نمايد، طوري‌ كه‌ هيچ‌ بخشي‌ از دستان‌ وي‌ تا آرنج‌ بدون‌ مسح ‌باقي‌ نماند «هرآينه‌ الله عفوكننده‌ آمرزنده‌ است‌» چنان‌كه‌ بر شما عفو كرد و كوتاهي‌ و تقصير شما را در اين‌ موارد آمرزيد و با رخصت ‌دادن‌ در تيمم‌ و فراخ‌ ساختن‌ عرصه‌ تكليف‌، بر شما رحم‌ نمود بنابراين‌، شما مي‌توانيد در هنگام‌ وجود عذر، بدون‌ وضو يا غسل‌ نماز بخوانيد.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌اكرمص فرمودند: «بر امتهاي‌ ديگر به‌ سه‌چيز برتري‌ داده‌ شده‌ايم‌: اول‌ اين‌ كه‌ صفوف‌ ما در نماز مانند صفوف‌ فرشتگان‌ گردانيده‌ شد. دوم‌ اين‌ كه‌ همه‌ عرصه‌ زمين‌ براي‌ ما مسجد گردانيده‌ شد. و سوم ‌اين‌ كه‌ خاك‌ زمين‌ براي‌ ما پاك‌كننده‌ گردانيده‌ شد ـ هرگاه‌ كه‌ آب‌ نيافتيم».
سبب‌ نزول‌ مشروعيت‌ تيمم‌: بخاري‌ از عائشه‌ رضي‌الله عنها روايت‌ كرده‌ است‌ كه‌ فرمود: «با رسول‌ خداص در سفري‌ بيرون‌ رفتيم‌ و چون‌ به‌ بيابان‌، يا به ‌«ذات‌الجيش» رسيديم‌، گردن‌بند من‌ پاره‌ شد، پس‌ رسول‌ خداص درنگ‌ كردند تا گردن‌بند من‌ پيدا شود، مردم‌ نيز همراهشان‌ درنگ‌ كردند و در آن‌ بيابان‌ نه‌ آبي ‌بود و نه‌ هم‌ با ما آبي‌ وجود داشت‌، در اين‌ هنگام‌ مردم‌ نزد ابوبكر پدرم‌ رفتند وگفتند: آيا نمي‌بيني‌ كه‌ عائشه‌ چه‌ كرد؟ رسول‌ خداص و مردم‌ را معطل‌ ساخت‌، در حالي‌كه‌ در اينجا نه‌ آبي ‌است‌ و نه‌ مردم‌ آبي‌ به‌ همراه‌ دارند؟! پس‌ درحالي ‌كه ‌رسول‌ ص سرشان‌ را بر زانويم‌ نهاده‌ و به‌ خواب‌ رفته‌ بودند، ابوبكر(رض) آمد وسرزنش‌كنان‌ به‌ من‌ گفت‌: رسول‌ خداص و مردم‌ را معطل‌ ساخته‌اي‌ درحالي‌كه‌ نه‌ در اينجا آبي‌ است‌ و نه‌ آنها آبي‌ به‌ همراه‌ دارند؟! و همين‌گونه‌ به‌ سرزنشم‌ ادامه ‌مي‌داد و مي‌گفت‌ آنچه‌ خدا خواسته‌ بود كه‌ بگويد، آن‌گاه‌ شروع‌ به‌ زدن‌ در پشت‌ من‌ كرد و چيزي‌ جز خواب‌ رسول‌ خداص بر روي‌ زانويم‌ مرا از تحرك‌ بازنمي‌داشت‌. در اين‌ اثنا رسول‌ خداص از خواب‌ برخاستند و حق‌ تعالي‌ آيه‌ تيمم‌ را نازل‌ كرد و مسلمانان‌ همه‌ تيمم‌ كردند. هم‌ در اين‌ وقت‌ اسيدبن‌ حضير گفت‌: اي‌ خانواده‌ ابوبكر! اين‌ اولين‌ بركت‌ شما نيست‌. آن‌گاه‌ شتري‌ را كه‌ من‌ سوار آن‌ بودم ‌از جا به‌ حركت‌ درآوردم‌ و گردن‌بند خود را در زير آن‌ يافتم».
 
 سوره انشقاق آيه  1

‏متن آيه : ‏

‏ إِذَا السَّمَاء انشَقَّتْ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«آن‌گاه‌ كه‌ آسمان‌ از هم‌ بشكافد» و اين‌ شكافتن‌ از نشانه‌هاي‌ قيامت‌ است‌.
 
	سوره انشقاق آيه  2

‏متن آيه : 