 همت‌ و عزم‌ ما در جهاد براي‌ رهانيدنشان‌ از زير يوغ‌ ستم‌، بسي‌ اندك‌ و ناچيز است‌.
	سوره نصر آيه  2

‏متن آيه : ‏

‏ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجاً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و ببيني‌ كه‌ مردم‌ فوج‌ فوج‌ در دين‌ الله درآيند» يعني: اي‌ پيامبر ص! در هنگام ‌رسيدن‌ نصرت‌ و فتح‌، مردم‌ ـ اعم‌ از اعراب‌ و غير آنان‌ ـ را مي‌بيني‌ كه‌ گروه‌ گروه‌ و دسته‌ دسته‌ به‌ ديني‌ در مي‌آيند كه‌ خداوند(ج) تو را بر آن‌ مبعوث‌ كرده‌ است‌، بعد از آن‌كه‌ آنها يكي‌يكي‌ يا دوتا دوتا به‌ دين‌ حق‌ داخل‌ مي‌شدند. نقل‌ است‌ كه‌ وقتي‌ رسول‌ خدا ص مكه‌ را فتح‌ كردند، اعراب‌ گفتند: اما اكنون‌ كه‌ محمد ص بر اهل‌ حرم‌ غالب‌ و پيروز شد درحالي‌كه‌ خداوند(ج) ايشان‌ را از هجوم ‌اصحاب‌ فيل‌ در پناه‌ خود داشت‌، اين‌ خود برهان‌ روشني‌ است‌ بر اين‌كه‌ محمد ص بر حق‌ است‌ و شما عليه‌ او قدرتي‌ نداريد. لذا از ستيز و مقاومت‌ دست‌ برداشته‌ و در مجموعه‌هاي‌ بزرگي‌، گروه‌ گروه‌ و دسته‌ دسته‌ يكي‌ بعد از ديگري‌ به‌ اسلام ‌وارد مي‌شدند و موج‌ رويكرد به‌سوي‌ اسلام‌ چنان‌ بود كه‌ يك‌ قبيله‌ تماما به‌ يكبار در اسلام‌ داخل‌ مي‌شد.
جمهور فقها و بسياري‌ از علماي‌ كلام‌ برآنند كه: ايمان‌ مقلد صحيح‌ است‌ زيرا حق‌ تعالي‌ بر صحت‌ ايمان‌ اين‌ افواج‌ مردم‌ كه‌ ايماني‌ تقليدي‌ بود، حكم‌ كرد و آن‌را از بزرگترين‌ احسانهاي‌ خود بر پيامبرش‌ حضرت‌ محمد ص برشمرد و اگر ايمانشان‌ صحيح‌ نمي‌بود، در اين‌ مناسبت‌ از آن‌ يادي‌ نمي‌كرد.
 
	 سوره نصر آيه  3

‏متن آيه : ‏

‏ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«پس‌ به‌ حمد پروردگار خود تسبيح‌ بگوي» اين‌ آيه‌، امر به‌ تسبيح‌ گفتن‌ براي‌ پروردگار متعال‌ و ستايش‌ براي‌ وي‌ را با هم‌ جمع‌ كرده‌ است‌. تسبيح‌ گفتن‌ براي ‌پروردگار متعال‌ از خوشحالي‌ آن‌ حضرت‌ ص نسبت‌ به‌ رخدادهاي‌ عظيم ‌پيروزي‌اي‌ خبر مي‌دهد كه‌ حتي‌ به‌ فكر ايشان‌ و به‌ فكر احدي‌ از مردم‌ خطور نمي‌كرد؛ و حمد و ستايش‌ حق‌ تعالي‌، در برابر صنع‌ زيبا و رفتار روح‌ افزايش‌ با پيامبرش‌ ص و منت‌ عظيم‌ وي‌ بر ايشان‌ در نصر و فتح‌ ام‌ القري‌ مي‌باشد «و از او آمرزش‌ بخواه» براي‌ لغزشهايت‌؛ به‌ عنوان‌ نوعي‌ تواضع‌ و فروتني‌ براي‌ حق‌ تعالي‌ و كوچك‌ شمردن‌ و اندك‌ دانستن‌ عمل‌ خويش‌ و نيز براي‌ آموختن‌ اين‌ امر به‌ امتت ‌«هرآينه‌ الله همواره‌ توبه‌پذير است» يعني: از شأن‌ وي‌ اين‌ است‌ كه‌ برآمرزش‌خواهان‌ توبه‌ بپذيرد و بر آنان‌ به‌ رحمت‌ بازگردد. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌عائشه‌ رضي‌الله عنها آمده‌ است: «بعد از آن‌كه‌ سوره‌ (‏ إِذَا جَاء نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ ‏)  بر رسول‌ خدا ص نازل‌ شد، آن‌ حضرت‌ ص هيچ‌ نمازي‌ را نمي‌خواندند مگر اين‌كه‌ در آن‌ مي‌گفتند: سبحانك‌ ربنا و بحمدك‌، اللهم‌ اغفرلي: پروردگارا! پاكي‌ تو راست ‌همراه‌ با ستايشت‌. بارالها! بر من‌ بيامرز». همچنين‌ عائشه‌ رضي‌الله عنها مي‌گويد: «رسول‌ خدا ص در ركوع‌ و سجده‌ خويش‌ بسيار مي‌گفتند: سبحانك‌ اللهم‌ وبحمدك ‌اللهم‌ اغفر لي‌». در حقيقت‌، اين‌ شيوه‌ رسول‌ اكرم‌ ص تفسير عملي‌ اين‌ آيه‌ از قرآن ‌كريم‌ است‌.
بخاري‌ و ديگران‌ از ابن‌عباس‌ رضي‌الله عنهما در بيان‌ سبب‌ نزول‌ اين‌ سوره‌ روايت‌ كرده‌اند كه‌ فرمود: عمر(رض) مرا با بزرگان‌ بدر به‌ مجلس‌ خويش ‌فرا مي‌خواند اما گويي‌ كه‌ برخي‌ از آنان‌ از اين‌ امر در اندرون‌ خويش‌ دغدغه‌اي ‌مي‌يافتند (يعني‌ ناراحت‌ بودند). روزي‌ عمر(رض) بزرگان‌ بدر را به‌ مجلس‌ خويش ‌فراخواند و مرا نيز با آنان‌ به‌ آن‌ مجلس‌ وارد كرد. من‌ از اين‌ فراخواني‌ وي‌ دريافتم ‌كه‌ عمر(رض) امروز ديگر مرا با ايشان‌ فرانخوانده ‌است‌ مگر به‌ اين‌ هدف‌ كه‌ (فضل) مرا به‌ آنان‌ نشان‌ دهد. پس‌ رو به‌ آنان‌ نمود و گفت: در تفسير اين‌ فرموده ‌خداي‌ عزوجل: (‏ إِذَا جَاء نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ ‏)  چه‌ مي‌گوييد؟ برخي‌ از ايشان‌ گفتند: خداي‌ عزوجل‌ در اين‌ سوره‌ به‌ ما دستور داده ‌است‌ تا بعد از آن‌كه‌ ما را پيروز كردو فتح‌ را نصيب‌مان‌ گردانيد، او را ستايش‌ گفته‌ و از او آمرزش‌ بخواهيم‌. برخي‌ هم‌ سكوت‌ نموده‌ و چيزي‌ نگفتند. آن‌گاه‌ عمر(رض) رو به‌ من‌ كرد و فرمود: اي ‌ابن‌عباس‌! آيا تو نيز چنين‌ مي‌گويي‌؟ گفتم: خير! بلكه‌ نظر من‌ اين‌ است‌ كه‌ اين ‌آيه‌ به‌ فرارسيدن‌ اجل‌ رسول‌ خدا ص اشاره‌ دارد. يعني‌ خداوند(ج) با نزول‌ (‏ إِذَا جَاء نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ ‏) ايشان‌ را از نزديك‌ شدن‌ وقت‌ رحلتشان‌ آگاه‌ كرد و فرمود: آمدن‌ نصرت‌ و فتح‌، علامت‌ فرارسيدن‌ اجل‌ توست‌؛ (‏ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ...): آن‌گاه‌ تسبيح‌ بگوي‌ همراه‌ با ستايش‌ پروردگار خويش‌ و از او آمرزش‌ بخواه‌ زيرا او بسي ‌توبه‌پذير است). عمر(رض) فرمود: من‌ نيز بجز آنچه‌ كه‌ تو گفتي‌، وجه‌ ديگري‌ براي‌ نزول‌ آن‌ نمي‌دانم‌».
﴿ سوره‌ نصر ﴾
مدنی‌ است‌ و داراي‌ (3) آيه‌ است‌.
 
وجه‌ تسميه: اين‌ سوره‌ بدين‌ سبب‌ «نصر» نام‌ گرفت‌ كه‌ با اين‌ فرموده‌ خداي ‌تبارك‌ و تعالي: (‏ إِذَا جَاء نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ ‏) افتتاح‌ شده ‌است‌ و مراد از آن‌، فتح‌ مكه ‌مكرمه‌ يعني‌ همان‌ فتح‌ اكبري‌ است‌ كه‌ فتح‌الفتوح‌ نام‌ گرفت‌. چنان‌ كه‌ اين‌ سوره‌ به‌نام‌ «توديع‌» نيز ناميده‌ مي‌شود از آن‌ روي‌ كه‌ رسول‌ خدا ص بعد از نزول‌ آن ‌فقط هفتاد روز زنده‌ بودند و در ربيع‌الاول‌ سال‌ دهم‌ هجري‌ به‌ رحمت‌ حق ‌پيوستند. ابن‌عباس‌ رضي‌الله عنهما مي‌گويد: «اين‌ آخرين‌ سوره‌ قرآن‌ كريم‌ از نظر نزول‌ است‌». ابن‌عمر رضي‌الله عنهما مي‌گويد: «اين‌ سوره‌ در ميانه‌ ايام‌ تشريق‌ بر رسول‌ خدا ص نازل‌ شد پس‌ دانستند كه‌ اين‌ پيام‌ وداع‌ است‌ آن‌گاه‌ سوار بر ناقه ‌قصوي‌ خطبه‌ مشهور خويش‌ را كه‌ خطبه‌ حجه ‌الوداع‌ است‌، ايراد نمودند». و راجع‌ به‌ فضيلت‌ آن‌ در حديث‌ شريف‌ آمده ‌است: « (‏ إِذَا جَاء نَصْرُ اللَّهِ ... ‏) معادل‌ ربع‌ قرآن ‌است‌».
اما بنا به‌ قولي‌ ديگر: اين‌ سوره‌ قبل‌ از فتح‌ مكه‌ نازل‌ شد و از فتح‌ مكه‌ قبل‌ از وقوع‌ آن‌ خبر مي‌دهد كه‌ اين‌ خود معجزه‌اي‌ از معجزات‌ نبوت‌ مي‌باشد. امام ‌رازي: اين‌ قول‌ را صحيح‌تر مي‌داند. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابن‌عباس ‌رضي‌الله عنهما آمده‌ است‌ كه‌ فرمود: چون‌ سوره‌ «نصر» نازل‌ شد، رسول‌ خدا ص فرمودند: «با نزول‌ آن‌ خبر مرگ‌ من‌ به‌ 