د، سلام‌ گفتن ‌بر دختران‌ جوان‌ بيگانه‌، بر كسي‌ كه‌ بازي‌ غير مباحي‌ را انجام‌ مي‌دهد، كسي‌ كه‌ غيبت‌ مردم‌ را مي‌كند، يا كبوتر پرواز مي‌دهد، بر پيرمرد بذله‌گو، بر دروغگو، بربيهوده‌كار، بر كسي‌ كه‌ مردم‌ را دشنام‌ مي‌دهد، يا به‌ چهره‌ دختران‌ و زنان‌ نامحرم‌مي‌نگرد ـ تا آن‌گاه‌ كه‌ به‌ توبه‌ اينان‌ علم‌ نداشته‌ باشيم‌ ـ همچنان‌ سلام‌ گفتن‌ بركسي‌ كه‌ با همسرش‌ مشغول‌ عمل‌ جنسي‌ و معاشقه‌ است‌، بر كسي‌ كه‌ عورت‌ وي‌برهنه‌ است‌، بر كسي‌ كه‌ در حال‌ قضاي‌ حاجت‌ قرار دارد، بر كسي‌ كه‌ به‌ خواب ‌سبك‌ يا خواب‌ سنگيني‌ فرورفته‌ است‌ و بر كسي‌ كه‌ در حمام‌ است‌، مكروه‌ مي‌باشد.
بايد دانست‌ كه‌ در هر جايي‌ كه‌ سلام‌گفتن‌ در آن‌ مشروع‌ نيست‌، دادن‌ جواب‌ سلام‌ نيز مشروعيتي‌ ندارد، همچنان‌ دادن‌ جواب‌ سلام‌ طفل‌ و شخص‌ مست‌ و ديوانه‌ واجب‌ نيست‌ و دادن‌ جواب‌ «سلام‌ عليكم» به‌ سكون‌ ميم‌ در «سلام» نيز واجب‌ نيست‌. همچنان‌ حنفيه‌ مي‌گويند: «انسان‌ بايد با سلام‌ گفتن؛ تجديد عهد با اسلام‌ و اين‌ امر را نيت‌ كند كه‌ به‌ مؤمني‌ در مال‌، يا آبرويش‌ زياني‌ نرساند».
صاحب‌ تفسير «معارف‌ القرآن» مي‌گويد: «در همه‌ كشورهاي‌ جهان‌ رايج‌ است ‌كه‌ وقتي‌ مردم‌ با يك‌ديگر ملاقات‌ كنند، كلمه‌اي‌ را براي‌ موافقت‌ و اظهار محبت ‌فيما بين‌، اظهار مي‌دارند؛ اما اگر مقايسه‌ شود، معلوم‌ مي‌گردد كه‌ هيچ ‌احوال‌پرسي‌اي‌ به‌ اندازه‌ سلام‌ اسلامي‌ جامع‌ نيست؛ زيرا در الفاظ سلام‌ اسلامي ‌تنها محبت‌ نيست‌، بلكه‌ اداي‌ حق‌ محبت‌ نيز هست‌. در واقع‌ سلام‌ گوينده‌ ازخداوند چنين‌ مي‌خواهد كه‌ شما را از تمام‌ آفات‌ و آلام‌ سالم‌ نگهدارد... سلام‌، دعاي‌ حيات‌ طيبه‌ در حق‌ برادر مسلمان‌ است‌، اظهار اين‌ حقيقت‌ هم‌ هست‌ كه‌ همه‌ما محتاج‌ حق‌ تعالي‌ هستيم‌ و نمي‌توانيم‌ بدون‌ اذن‌ او به‌ يكديگر نفع‌ برسانيم‌ و به‌اعتبار اين‌ معني‌ اين‌ كلمه‌ يك‌ عبادت‌ هم‌ هست‌ و وسيله‌اي‌ براي‌ تذكر برادرمسلمان‌ به‌ اين‌كه‌ ياد خدا را فراموش‌ نكند نيز هست‌. همچنين‌ كسي‌ كه‌ از خدامي‌خواهد كه‌ ديگري‌ از تمام‌ آفات‌ و تكاليف‌ حفظ شود، گويي‌ او در ضمن‌ اين‌، وعده‌ مي‌كند كه‌ شما از دست‌ و زبان‌ من‌ مأمون‌ هستيد و من‌ محافظ جان‌ و مال‌ وآبروي‌ شما نيز هستم».
صاحب‌ تفسير «معارف‌ القرآن» مي‌افزايد: «ابن‌ عربي‌ در (احكام‌ القرآن) قول ‌امام‌ ابن‌ عيينه‌ را نقل‌ فرموده‌ كه‌ مي‌گويد: «اتدري‌ ما السلام‌؟ يقول‌ انت‌ آمن‌ مني» يعني‌ شما مي‌دانيد كه‌ سلام‌ چيست‌؟ سلام‌ كننده‌ در واقع‌ مي‌گويد: شما از جانب ‌من‌ در امان‌ هستيد. خلاصه‌ اينكه‌ تحيه‌ اسلامي‌ جامعيت‌ جهاني‌ دارد، در آن‌ ذكرخدا(ج) است‌، تذكير نيز هست‌، نوعي‌ اظهار محبت‌ با برادر مسلمان‌ هم‌ هست‌، براي ‌او بهترين‌ دعا نيز هست‌، با او اين‌ معاهده‌ نيز هست‌ كه‌ تو از دست‌ و زبان‌ من‌ ايمني‌. كاش‌ مسلمانان‌ اين‌ كلمه‌ را به‌ مثل‌ رسم‌ عموم‌ و بر مبناي‌ عادت‌ ادا نمي‌كردند، بلكه‌ حقيقت‌ آن‌ را درك‌ كرده‌ و به‌ مضامين‌ بلند آن‌ متوجه‌ مي‌شدند»[7]. «همانا خداوند حسابگر همه‌ چيز است‌» و شما را بر هر ريز و درشتي‌ محاسبه‌ مي‌كند، ازجمله‌ در سلام‌ گفتن‌ و تحيت‌. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خداص فرمودند: «سوگند به‌ ذاتي‌ كه‌ جانم‌ در دست‌ اوست‌، به‌ بهشت‌ وارد نمي‌شويد تا ايمان‌ نياوريد و ايمان‌ نمي‌آوريد تا با همديگر محبت‌ نورزيد، آيا شما را بر امري‌ راهنمايي‌ نكنم‌ كه‌ اگر آن‌ را انجام‌ دهيد، با همديگر مهر و محبت‌مي‌ورزيد؟ سلام‌ گفتن‌ را در ميان‌ خود منتشر كنيد».
 
[7] بقيه‌ مسائل‌ و آداب‌ سلام‌ را در كتب‌ آداب‌ بجوييد.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:692.txt">آيه  87</a><a class="text" href="w:text:693.txt">آيه  88</a><a class="text" href="w:text:694.txt">آيه  89</a><a class="text" href="w:text:695.txt">آيه  90</a><a class="text" href="w:text:696.txt">آيه  91</a></body></html>آيه  87
‏متن آيه : ‏
‏ اللّهُ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لاَ رَيْبَ فِيهِ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللّهِ حَدِيثاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«الله كسي‌ است‌ كه‌ هيچ‌ معبودي‌ جز او نيست‌» پس‌ الوهيت‌ فقط مخصوص ‌اوست‌ «به ‌يقين‌ در روز قيامت‌» يعني‌ روز قيام ‌كردن‌ مردم‌ از قبرها «كه‌ هيچ‌ شكي‌ درآن‌ نيست‌» نزد آنان‌ كه‌ حجت‌ها و برهان‌هاي‌ خداي‌ عزوجل‌ را درمي‌يابند «شما را گرد مي‌آورد» به‌سوي‌ حساب‌ «و راستگوتر از خدا در سخن‌ كيست‌ ؟» آري‌! هيچ‌كس‌ از خداي‌ عزوجل‌ در اخبار و سخناني‌ كه‌ مي‌گويد، راستگوتر نيست‌، به‌دليل‌ بي‌نيازي‌، قدرت‌ و كمال‌ حق‌ تعالي‌ و به‌ دليل‌ اين‌ كه‌ دروغ‌ گفتن‌ بر آن‌ ذات‌متعال‌ محال‌ است‌.
ملاحظه‌ مي‌كنيم‌ كه‌ حق‌ تعالي‌ در اين‌ آيه‌، بر حشر نمودن‌ مردم‌ در صحراي ‌محشر سوگند خورده‌ است‌.
 
	آيه  88
‏متن آيه : ‏
‏ فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ وَاللّهُ أَرْكَسَهُم بِمَا كَسَبُواْ أَتُرِيدُونَ أَن تَهْدُواْ مَنْ أَضَلَّ اللّهُ وَمَن يُضْلِلِ اللّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُ سَبِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
مجاهد در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيه‌ كريمه‌ مي‌گويد: مردماني‌ از اهالي‌ مكه‌ نزد پيامبراكرم‌ص آمده‌ و از روي‌ ريا اسلام‌ مي‌آوردند، سپس‌ به‌سوي‌ قوم‌ خويش ‌بازگشته‌ و در بت‌پرستي‌ نگونسار مي‌گشتند و هدفشان‌ از اين‌ كار اين‌ بود كه‌ هم‌ در اينجا و هم‌ در آنجا ايمن‌ باشند، پس‌ خداي‌ عزوجل‌ دستور داد كه‌ اگر از كفار كناره‌ نگيرند و به‌ راه‌ صلاح‌ بازنيايند، با آنان‌ پيكار شود. به‌ روايتي‌ ديگر: اين‌ آيه ‌درباره‌ منافقاني‌ نازل‌ شد كه‌ از ميانه‌ راه‌ احد به‌ مدينه‌ برگشتند، پس‌ اصحاب‌رسول‌ خداص در تصميم‌ گيري‌ پيرامون‌ آنان‌ به‌ دو گروه‌ تقسيم‌ شدند؛ گروهي‌مي‌گفتند: با آنان‌ مي‌جنگيم‌ و گروهي‌ ديگر مي‌گفتند: نه‌! با آنان‌ نمي‌جنگيم‌.
«شما را چه‌ شده‌است‌ كه‌ درباره‌ منافقان‌ دو دسته‌ شده‌ايد» يعني‌: چرا درباره ‌آنان‌ اختلاف‌ پيدا كرده‌ايد تا بدانجا كه‌ در اين ‌باره‌ به‌ دو رأي‌ متفرق‌ گشته‌ايد، آخر چرا قاطعانه‌ به‌ كفر آنان‌ حكم‌ نمي‌كنيد؟ «و حال‌ آن‌ كه‌ خداوند آنان‌ را به‌ سزاي‌ آنچه ‌انجام‌ داده‌اند، سرنگون‌ ساخته‌است‌» يعني‌: آنان‌ را به‌سوي‌ كفر باز گردانده‌ و بركفر هلاكشان‌ ساخته‌ است‌. ركس‌: سرنگون‌ ساختن‌ يك‌ چيز، يا بازگردانيدن‌ اول‌ آن‌ به‌سوي‌ آخر آن‌ است‌. يعني‌: به ‌سبب‌ كار و كردارشان‌ كه‌ همانا پيوستن‌ به‌ دار