xt:711.txt">آيه  103</a><a class="text" href="w:text:712.txt">آيه  104</a><a class="text" href="w:text:713.txt">آيه  105</a></body></html>آيه  43
‏متن آيه : ‏
‏ وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ وَارْكَعُواْ مَعَ الرَّاكِعِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و نماز را برپا داريد و زكات‌ را بدهيد» يعني: به‌ اسلام‌ در آييد، نماز را به‌ همان‌شيوه‌اي‌ كه‌ محمد ص بيان‌ كرده‌، برپا داريد، زكات‌ را نيز بپردازيد و با مسلمانان ‌باشيد و به‌ مساجد آنها رفته‌ در جماعت‌ آنها حضور يابيد، چنان‌كه‌ مي‌فرمايد: «وبا ركوع‌كنندگان‌ ركوع‌ كنيد» از نماز به‌ «ركوع‌» تعبيرشد تا يهود را از نماز قديمشان ‌دور گرداند زيرا يهود در نماز خويش‌ ركوعي‌ نداشتند.
جمهور فقها بر آنند كه‌ حضور در جماعت، سنت‌ مؤكده‌ است‌ و واجب ‌نيست، ولي‌ شريعت‌ مقدس‌ بر آن‌ ترغيب‌ بسيار كرده‌ است‌.
 
آيه  102
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاَةَ فَلْتَقُمْ طَآئِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُواْ أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُواْ فَلْيَكُونُواْ مِن وَرَآئِكُمْ وَلْتَأْتِ طَآئِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّواْ فَلْيُصَلُّواْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُواْ حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُم مَّيْلَةً وَاحِدَةً وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِن كَانَ بِكُمْ أَذًى مِّن مَّطَرٍ أَوْ كُنتُم مَّرْضَى أَن تَضَعُواْ أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُواْ حِذْرَكُمْ إِنَّ اللّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَاباً مُّهِيناً ‏
‏ترجمه : ‏
اين‌ آيه‌ خطابي‌ است‌ به‌ رسول‌ خداص و به‌ هر امير و فرماندهي‌ بعد از ايشان‌، كه‌ بايد در هنگام‌ خوف‌ با همراهانشان‌ نماز خوف‌ را برپا دارند. يادآور مي‌شويم ‌كه‌ رسول‌ خداص دوبار نماز خوف‌ خوانده‌اند، يك‌بار در «عسفان»، بار ديگر در سرزمين‌ «بني‌سليم» و اصحاب‌ ايشان‌ نيز بعد از رحلتشان‌، بارها نماز خوف ‌خوانده‌اند ـ چنان‌كه‌ معروف‌ است‌. «و چون‌ در ميان‌ مؤمنان‌ بودي‌» در هنگام‌ خوف‌ «و برايشان‌ نماز برپا داشتي‌، پس‌ بايد گروهي‌ از ايشان‌ با تو بايستند» يعني‌: بعد از اين‌ كه‌ آنان‌ را به‌ دو گروه‌ تقسيم‌ كردي‌، يك‌ گروه‌ در برابر دشمن‌ قرارگيرند و گروهي‌ ديگر همراه‌ تو در نماز بايستند «و بايد كه‌ سلاح‌هاي‌ خود را نيز برگيرند» يعني‌: هم‌ گروهي‌ كه‌ با تو نماز مي‌خوانند و هم‌ گروهي‌ كه‌ دربرابر دشمن‌ مي‌ايستند، هر دو بايد سلاح‌هاي‌ خود را برگيرند. اما نمازگزاران‌ بايد آن‌ مقدارسلاح‌ برگيرند كه‌ مانع‌ نمازشان‌ نگردد. مراد اين‌ است‌ كه‌ بايد حامل‌ اسلحه‌ خود باشند، به‌ گونه‌اي‌ كه‌ در هنگام‌ نياز بتوانند بي‌درنگ‌ به‌ آن‌ دسترسي‌ داشته‌ باشند تا اين‌ مجهزبودن‌ به‌ سلاح‌، اميد دشمن‌شان‌ را از هر نوع‌ بهره‌برداري‌ از فرصت‌، قطع ‌نمايد «پس‌ چون‌» نمازگزاران‌ همراه‌ با تو «به‌ سجده‌ روند» يعني‌: يك‌ ركعت‌يا تمام‌ نماز را با تو ادا نمايند «آن‌ گروه‌ ديگر بايد كه‌ پشت‌ سر قرار گيرند» يعني‌:گروه‌ اول‌ بعد از فراغت‌ از آن‌ ركعت‌ يا فراغت‌ از تمام‌ نماز، بايد براي‌ حراست‌ در مقابل‌ دشمن‌ قرارگيرند، آن‌گاه‌ گروه‌ دوم‌ به‌ نماز بايستند.
احناف‌ و بسياري‌ ديگر از فقها در تفسير آن‌ مي‌گويند: چون‌ گروه‌ اول‌ يك‌ ركعت‌ خويش‌ را با دو سجده‌ برگزار كرد، بايد برگردد و در برابر دشمن‌ بايستد وگروه‌ دوم‌ به‌ نماز بپيوندد و چون‌ گروه‌ دوم‌ نماز خويش‌ را به‌پايان‌ رساند، گروه‌اول‌ در همان‌ جايي‌ كه‌ هست‌، نماز خويش‌ را تكميل‌ نمايد، يا مجددا به‌ جايي‌ كه‌در اول‌ نماز گزارده‌ برگردد و نماز خويش‌ را تكميل‌ نمايد. اما مالك: مي‌گويد: نماز گروه‌ اول‌ با همان‌ يك‌ ركعت‌ به‌ پايان‌ مي‌رسد زيرا در نزد وي‌، نماز خوف ‌فقط يك‌ ركعت‌ است‌ «و بايد كه‌ آن‌ گروه‌ ديگر كه‌ هنوز نماز نخوانده‌، بيايد» و آن ‌همان‌ گروهي‌ است‌ كه‌ در برابر دشمن‌ ايستاده‌ و هنوز نماز نگزارده‌ «پس‌ با تو نماز خوانند» در ركعت‌ دوم‌ بر همان‌ وصفي‌ كه‌ گروه‌ اول‌ نماز گزارده‌ است‌، بعد از آن ‌رسول‌ خداص سلام‌ دهند و گروه‌ دوم‌ يك‌ ركعت ديگر خويش‌ را به‌ اتمام‌برساند. در نزد مالك: با اين‌ يك‌ ركعت‌ نماز هر دو گروه‌ به‌ اتمام‌ مي‌رسد، اما در نزد غير وي‌ از فقها، هر يك‌ از دو گروه‌، بايد آنچه‌ را كه‌ از وي‌ فوت‌ شده‌است‌، كامل‌ گرداند. نخست‌ گروه‌ دوم‌ و بعد از آن‌ گروه‌ اول‌ «و بايد كه‌ بگيرند» يعني‌: اين‌ گروه‌ ديگر «احتياط خود را» يعني‌: بايد به ‌هوش‌ باشند و اگر ابزاري‌ چون‌ زره‌ و مانند آن‌ دارند، به‌كار بگيرند «و سلاحهاي‌ خود را برگيرند» گرفتن‌ سلاح‌ درنزد شافعي‌ شرط و در نزد احناف‌ مستحب‌ است‌. آيه‌ كريمه‌ روشن‌ نمي‌سازد كه ‌هريك‌ از دو گروه‌ چه‌مقدار نماز بايد بخوانند، پس‌ ذكر دو ركعت‌ در اثناي‌ شرح ‌و تفسير، به‌ اين‌ اعتبار است‌ كه‌ غالبا نماز خوف‌ در سفر برگزار مي‌شود و نمازهادر سفر، اغلب‌ دو ركعتي‌ است‌.
بايد دانست‌ كه‌ نماز خوف‌ داراي‌ اشكال‌ و اوصاف‌ متعددي‌ است‌ كه‌ بيان‌ آنها در سنت‌ وارد شده‌ و همه‌ آنها درست‌ است‌ و هركس‌ به‌ يكي‌ از آن‌ صورتها نماز بگزارد، بي‌گمان‌ دستور شريعت‌ را انجام‌ داده‌است‌ و آنچه‌ در اين‌ آيه‌ ذكرشده‌، جامع‌ همه‌ آن‌ صور مي‌باشد. ليكن‌ احناف‌ به ‌استناد احاديث‌ وارده‌ در اين‌ باب‌، كيفيت‌ نماز خوف‌ را چنين‌ بيان‌ نموده‌اند: «امام‌ مردم‌ را به‌ دو گروه‌ تقسيم‌ نمايد، گروهي‌ با وي‌ بايستند و گروهي‌ دربرابر دشمن‌ قرار گيرند، آن‌گاه‌ امام‌ با گروه‌ اول‌يك‌ ركعت‌ و دو سجده‌ بگزارد، بعد از آن‌ اين‌ گروه‌ دربرابر دشمن‌ بروند و گروه‌دوم‌ از برابر دشمن‌ بيايد و امام‌ با ايشان‌ يك‌ ركعت‌ ديگر با دو سجده‌ گزارده‌ وسلام‌ دهد، اما مقتديانش‌ كه‌ مسبوق‌ هستند سلام‌ ندهند، بلكه‌ بايد پياده‌ براي ‌حراست‌ به‌مقابل‌ دشمن‌ بشتابند، سپس‌ گروه‌ اول‌ به‌ جاي‌ اولي‌ بازآيند، يا براي‌كم‌ساختن‌ از تحرك‌، نماز خود را در همان‌ جايگاه‌ و سنگرشان‌ منفردا و بدون‌قرائت‌ به‌اتمام‌ رسانند زيرا آنان‌ حكم‌ لاحق‌ را دارند. سپس‌ تشهد خوانده‌، سلام ‌دهند و براي‌ حراست‌ در مقابل‌ دشمن‌ بازگردند، آن‌گاه‌ گروه‌ دوم‌ بيايند و نمازشان‌ را با قرائت‌ سوره‌اي‌ همراه‌ باسوره‌ فاتحه‌ به‌اتمام‌ برسانند، چرا كه‌ ايشان‌در ابتدا همراه‌ امام‌ در نماز داخل‌ نشده‌اند، پس‌ در حكم‌ مسبوق‌ به‌شمار مي‌روند». خاطرنشان‌ مي‌شود كه‌ اين‌ كيفيت‌ نماز خوف‌، از زهري‌، ناف