رگ‌: حضور علائم‌ و نشانه‌هاي‌ آن‌ است‌ «اين‌ است‌ كه‌ در موقع‌ وصيت‌ بايد از ميان‌ خود دو تن‌ را» يعني‌: دو تن‌ از مردان‌ مسلمان‌ را «به‌ گواهي‌ در ميان‌ خود فراخوانيد كه‌ عادل‌ باشند» يعني‌: اين‌ دو تن‌ شاهد مسلمان‌ بايد عادل‌ باشند «يا دو تن‌ از غيرتان‌ را» يعني‌: از كفار را «به‌ گواهي‌ فراخوانيد، اگر در زمين‌ سفر كرده‌ باشيد» و گواه‌ مسلماني‌ موجود نبود «ومصيبت‌ مرگ‌ شما را فرارسيد» يعني‌: نشانه‌هاي‌ مرگتان‌ در رسيد. پس‌ در چنين‌شرايطي‌ مي‌توانيد دو تن‌ كافر را به‌ گواهي‌ فراخوانيد كه‌ بعد از مرگتان‌ حامل ‌وصيت‌تان‌ به‌سوي‌ ورثه‌تان‌ گردند و نيز حامل‌ مال‌ بجامانده‌ از شما به‌سوي‌ آنان ‌باشند.
آيه‌ كريمه‌ دليل‌ جايز بودن‌ گواهي‌ اهل‌ ذمه‌ بر مسلمانان‌ در سفر و در مورد وصايا مي‌باشد. يعني‌: جواز گواه ‌گرفتن‌ كافر، مقيد به‌ دو شرط ياد شده‌ است‌. واگر به‌ گواهان‌ كافر مشكوك‌ شده‌ و عليه‌ آنها ادعاي‌ خيانت‌ كرديد: «آنان ‌را» براي‌ اداي‌ سوگند «بعد از نماز» عصر، يا غيرآن‌ از نمازها «بازداريد». خاطرنشان‌ مي‌شود كه‌ اداي‌ سوگند و فيصله‌ قضايا بعد از نماز عصر در ميان‌ مسلمانان ‌مرسوم‌ بود. و حكمت‌ در سوگند دادن‌ بعد از نماز، تغليظ و به ‌تكان ‌واداشتن ‌وجدان‌ و ضمير سوگندخورنده‌ است‌ «پس‌ اگر در صداقت‌ آنان‌ شك‌ كرديد» و مردد بوديد «به‌ الله قسم‌ خورند» آن‌ دو تن‌ شاهد، به‌ اين‌ مضمون‌ «كه‌: ما اين‌ حق‌ را به‌ هيچ‌ قيمتي‌ نمي‌فروشيم» يعني‌: ما بهره‌مان‌ از سوي‌ خداوند(ج) را به‌ اين‌ متاع‌ ناچيز دنيا نمي‌فروشيم‌ تا به‌خاطر دستيابي‌ به‌ مال‌ دنيا، به‌نام‌ مقدس‌ او سوگند دروغ‌ يادكنيم‌! «هرچند كسي‌ كه‌ به‌نفع‌ او گواهي‌ مي‌دهيم‌، صاحب‌ قرابت‌ باشد» يعني‌: هرچندفرد (مشهودله‌) از نزديكان‌ ما باشد، ما قطعا حق‌ و راستي‌ را بر رضاي‌ وي‌ ترجيح‌مي‌دهيم‌ «و گواهي‌ الله را پنهان‌ نمي‌كنيم» يعني‌: گواهي‌اي‌ را كه‌ خداي‌ عزوجل‌ به ‌نگهداري‌ و بزرگداشت‌ آن‌ امر كرده‌، پنهان‌ نمي‌كنيم‌ «كه‌ در غير اين‌ صورت‌، از گناهكاران‌ خواهيم‌ بود» اين‌ جمله‌ نيز در حكم‌ قسم‌ داخل‌ است‌.
 
سوره مائدة آيه  107
‏متن آيه : ‏
‏ فَإِنْ عُثِرَ عَلَى أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْماً فَآخَرَانِ يِقُومَانُ مَقَامَهُمَا مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الأَوْلَيَانِ فَيُقْسِمَانِ بِاللّهِ لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِن شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذاً لَّمِنَ الظَّالِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اگر معلوم‌ شد كه‌ آن‌دو دستخوش‌ گناه‌ شده‌اند» يعني‌: اگر بعد از اجراي‌ مراسم ‌تحليف‌، آگاهي‌ حاصل‌ شد كه‌ آن‌ دو شاهد، يا آن‌ دو وصي‌، با دروغ ‌گفتن‌ درشهادت‌ يا در سوگند، يا با ظهور خيانتي‌ ديگر مرتكب‌ گناهي‌ گرديده‌اند؛ «پس‌ دوكس‌ ديگر بجاي‌ آنها بايستند كه‌ قرابت‌ نزديكتري‌ به‌ متوفي‌ داشته‌ باشند» يعني‌: دوتن‌ ديگر كه‌ از نزديكان‌ متوفي‌ باشند، بجاي‌ آن‌ دو، جهت‌ اداي‌ سوگند عليه‌ آنها بپا ايستند و بر آنچه‌ كه‌ حق‌ و حقيقت‌ است‌؛ شهادت‌ بدهند يا سوگند بخورند «از گروهي‌ كه‌ هر يك‌ از دو گواه‌ دروغ‌ به‌ زبردستي‌ بر آنان‌، مال‌ را حق‌ خود ساخت» يعني‌: اين‌ دو تن‌ شاهد نزديك‌ به‌ متوفي‌، از كساني‌ باشند كه‌ از سوي‌ آن‌ دو شاهد اول‌، بر آنان‌ جفا رفته‌ و ستم‌ شده‌ است‌ «پس‌ به‌ الله سوگند خورند كه‌ گواهي‌ ما درست‌تر ازگواهي‌ آن‌ دو است» يعني: عليه‌ دو شاهد كافر سوگند ياد كنند كه‌: شهادت‌ ما ازشهادت‌ آنها درست‌تر است‌ و آنها دروغگو و خائن‌ هستند و ما امانت‌دار وراستگو «و ما از حد تجاوز نكرده‌ايم» يعني‌: ما اين‌ سوگند را عليه‌ آنها به‌ دروغ‌ و بهتان‌ نخورده‌ايم‌ «و در غير اين‌ صورت‌ از ستمكاران‌ باشيم» اگر در كارمان‌ دروغ‌ و دغلي‌ وجود داشته‌ باشد.
 
	سوره مائدة آيه  108
‏متن آيه : ‏
‏ ذَلِكَ أَدْنَى أَن يَأْتُواْ بِالشَّهَادَةِ عَلَى وَجْهِهَا أَوْ يَخَافُواْ أَن تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ وَاتَّقُوا اللّهَ وَاسْمَعُواْ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين» روش‌ «نزديكتر است‌ به‌ آن‌ كه‌ شهادت‌ را بر وجه‌ آن‌ ادا كنند» يعني‌: اين ‌روش‌ نزديكتر به‌ آن‌ است‌ كه‌ گواهان‌ بردارنده‌ گواهي‌ وصيت‌، گواهي‌ را بر وجه ‌درست‌ و به‌طور شايد و بايد آن‌ ادا كنند و آن‌ را تحريف‌ و تبديل‌ نكرده‌ و در آن ‌خيانت‌ نورزند «يا از آن‌ بترسند كه‌ سوگندها بعد از سوگندهاي‌ آنان‌ برگردانده ‌شود» يعني‌: اين‌ روش‌ نزديكتر به‌ آن‌ است‌ كه‌ گواهان‌ وصيت‌ ايمن‌ باشند از اين ‌ترس‌ كه‌ سوگندها به‌ ورثه‌ برگردانده‌ شده‌ و آنها برخلاف‌ گواهي‌ آنان‌ سوگند بخورند زيرا اگر كسي‌ بداند كه‌ بعد از سوگند وي‌، سوگند ديگري‌ از جانب‌ مدعي ‌نخواهد بود، سوگند دروغ‌ مي‌خورد لذا سوگند ورثه‌ بعد از سوگند شهود وصيت‌، سبب‌ مي‌شود تا شهود وصيت‌ از سوگند خوردن‌ به‌دروغ‌، پرهيز و احتياط كنند «و از خدا پروا داريد» در امر خيانت‌ و سوگند دروغ‌ «و حكم‌ او را بشنويد» به‌ شنيدن ‌پذيرش‌ و اجابت‌ «و الله گروه‌ فاسقان‌ را راه‌ نمي‌نمايد» يعني‌: بيرون‌روندگان‌ از دايره‌ اطاعت‌ خود را به‌ حق‌ راهياب‌ نمي‌گرداند.
حاصل‌ معناي‌ دو آيه‌ كريمه‌ فوق‌ اين‌ است‌: اگر به‌ كسي‌ نشانه‌هاي‌ مرگ ‌دررسد، بايد وصيت‌ كند و دو تن‌ شاهد عادل‌ مسلمان‌ را بر وصيت‌ خود گواه ‌بگيرد و چنانچه‌ در سفر بود و جز كافران‌ كس‌ ديگري‌ در حول‌وحوش‌ وي‌ نبود و دو تن‌ شاهد مسلمان‌ نيافت‌، جايز است‌ تا دو تن‌ شاهد كافر را بر وصيت‌ خويش ‌گواه‌ بگيرد. سپس‌ اگر ورثه‌ شخص‌ وصيت‌كننده‌، در گواهي‌ آن‌ دو تن‌ شك ‌كردند، بايد آن‌ دو كافر به‌ خداوند(ج) سوگند بخورند بر اين‌ كه‌: به‌حق‌ شهادت ‌داده‌ و چيزي‌ از شهادت‌ را كتمان‌ نكرده‌اند و در مال‌ متروكه‌ متوفي‌ كه‌ به‌ آنها سپرده‌، خيانت‌ ننموده‌اند. آن‌گاه‌ اگر بعد از اين‌ سوگند، در عمل‌ خلاف ‌سوگندشان‌ به‌ظهور رسيد، يا تصور مي‌رفت‌ كه‌ چيزي‌ از تركه‌ متوفي‌ به‌ وجهي‌ از وجوه‌ در ملكيت‌ آن‌ دو تن‌ درآمده‌ است‌، در اين‌ هنگام‌، دو تن‌ از مردان‌ ورثه ‌متوفي‌، عليه‌ آن‌ دو گواه‌ كافر سوگند بخورند و بعد از آن‌ به‌ مفاد اين‌ سوگند عمل‌مي‌شود.
از ابن‌عباس‌(رض) دربيان‌ سبب‌ نزول‌ اين‌ آيه‌ كريمه‌ روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ فرمود: «تميم‌ داري‌ و عدي‌بن‌ بداء دو تن‌ از نصرانياني‌ بودند كه‌ در مكه‌ تجارت‌ مي‌كردند... و چون‌ رسول‌اكرمص به‌ مدينه‌ هجرت‌ كردن