نش‌ خلق‌ را به‌ پايان‌ رساند، نامه‌اي‌ به‌ عبارت‌ زير نوشت‌ و آن‌ را در نزد خويش‌ بر بالاي‌ عرش‌ نهاد: همانا رحمت‌ من‌ بر خشمم‌ پيشي‌ گرفته‌است‌». «يقينا شما را در روز قيامت‌ گرد مي‌آورد كه‌ هيچ‌ شكي‌ در آن‌نيست‌» يعني: هيچ‌ شكي‌ در روز قيامت‌ يا در گرد آوردنتان‌ نيست‌ اما خداوند متعال‌ مهلتتان‌ مي‌دهد و گردآوردنتان‌ را از قبرهايتان‌ تا روزي‌ كه‌ منكر آن‌ هستيد، به ‌تأخير مي‌اندازد «كساني‌ كه‌ بر خود زيان‌ زده‌اند، ايمان‌ نمي‌آورند» يعني: كساني‌ كه‌ به‌ اين‌ حقيقت‌ ايمان‌ ندارند، به ‌زودي‌ در روز گردآوري‌، بر آنان‌ روشن‌ خواهد شد كه‌ با اين‌ عمل‌ خويش‌ به‌ خود زيان‌ زده‌ و خود را غرق‌ خسران‌ كرده‌اند.
 
آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَهُ مَا سَكَنَ فِي اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و براي‌ اوست‌ آنچه‌ در شب‌ و روز ساكن‌ است‌» يعني: همه‌ چيزهايي‌ كه‌ در شب‌ و روز آرام‌ و ساكنند، از آن‌ حق‌ تعالي‌ هستند. آري‌! با تأمل‌ در پديده‌هاي‌هستي‌، ملاحظه‌ مي‌كنيم‌ كه‌ بعضي‌ اشيا همه‌وقت‌ درحال‌ سكون‌ و آرامش‌ به‌سرمي‌برند؛ چون‌ جمادات‌ و بعضي‌ اشيا در شب‌ آرام‌اند؛ چون‌ اغلب‌ حيوانات‌ وبعضي‌ از آنها در روز آرام‌اند؛ مانند بسياري‌ از پرندگان‌ و درندگان‌ و حشرات‌.به‌ قولي: مراد اين‌ است‌ كه‌ هرچه‌ در شب‌ و روز آرام‌ است‌ و هرچه‌ هم‌ كه‌ تحرك‌و تكاپو دارد، جملگي‌ از آن‌ حق‌ تعالي‌ است‌.
عنوان‌ كردن‌ حركت‌ و سكون‌ در اين‌ مقام‌، به‌ معناي‌ برپاداشتن‌ حجت‌ عليه‌كافران‌ است‌ زيرا حركت‌ و سكون‌، مقتضي‌ حدوث‌ عالم‌ است‌ و حدوث‌ عالم‌، بروجود آفريننده‌اي‌ براي‌ آن‌ دلالت‌ مي‌كند و آفريننده‌ آن‌ مالك‌ آن‌ است‌ و چيزي‌از وي‌ پنهان‌ نيست‌، به‌ همين‌ دليل‌، آيه‌ كريمه‌ را اين‌گونه‌ به‌پايان‌ برد: «و اوست‌شنواي‌ دانا» لذا هيچ‌ چيز بر او پنهان‌ نيست‌. پس‌ هرگاه‌ چنين‌ است‌، مكلفان‌ بايد ازروز قيامت‌ حذر كنند زيرا ذاتي‌ كه‌ احوال‌ و اوضاعشان‌ را نقد مي‌كند، به‌ همه‌ امورآگاه‌ و بيناست‌ و حساب‌ هم‌ سخت‌ است‌، جز بر كسي‌ كه‌ خدا(ج) خود آن‌ را بروي‌ آسان‌ سازد.
 
	آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ قُلْ أَغَيْرَ اللّهِ أَتَّخِذُ وَلِيّاً فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلاَ يُطْعَمُ قُلْ إِنِّيَ أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَلاَ تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكَينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بگو» اي‌ پيامبرص «آيا غيراز خدا ـ فاطر آسمانها و زمين‌ ـ را ولي‌ خود گيرم‌؟» در حالي‌كه‌ اوست‌ كه‌ آنها را از كتم‌ عدم‌ اختراع‌ كرده‌ و آفريده‌ است‌؟ نقل‌ است‌ كه‌ مشركان‌ رسول‌ خداص را به‌ پرستش‌ بتان‌ دعوت‌ كردند پس‌ آن‌حضرت‌ص مأمور شدند كه‌ اين‌ سخن‌ را به‌ آنان‌ بگويند «و اوست‌ كه‌ به‌ همگان‌روزي‌ مي‌خوراند و خود روزي‌ نمي‌خورد» يعني: حق‌ تعالي‌ به‌ مردم‌ رزق‌ و خوراك ‌مي‌دهد در حالي‌ كه‌ خود از خوردوخوراك‌ و كسي‌ كه‌ اطعامش‌ كند بي‌نياز است ‌پس‌ از آنجايي‌ كه‌ هيچ‌ نيرويي‌ جز خداي‌ سبحان‌ نمي‌آفريند و روزي‌ نمي‌دهد لذا شايستگي‌ اين‌ را كه‌ به‌ پرستش‌ گرفته‌ شود، نيز ندارد. آري‌! اي‌ پيامبر! بعد ازآن‌ كه‌ ولايت‌ و سروري‌ غيرخدا(ج) را انكار مي‌كني‌، به‌ آنان‌ «بگو: من‌ مأمورم‌ كه ‌نخستين‌ مسلمان‌ باشم‌ و به‌ من‌ فرمان‌ داده ‌شده‌ كه‌ هرگز از مشركان‌ نباش‌» مأمورم‌ تا اولين‌ كسي‌ از قوم‌ خود باشم‌ كه‌ به‌ طاعت‌ و توحيد حق‌ تعالي‌ گردن‌ مي‌نهد و اولين ‌كس‌ از اين‌ امت‌ باشم‌ كه‌ دربست‌ تسليم‌ فرمان‌ خداي‌ عزوجل‌ است‌. به‌راستي‌ هم‌چنين‌ بود زيرا رسول‌ خداص از همه‌ امت‌ خويش‌ در اسلام‌ جلو بودند.
 
	آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ قُلْ إِنِّيَ أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بگو» اي‌ پيامبرص «اگر پروردگار خود را نافرماني‌ كنم‌» با پرستش‌ غير وي‌، يا مخالفت‌ امر يا نهي‌ وي‌ «هرآينه‌ از عذاب‌ روز بزرگ‌ مي‌ترسم‌» كه‌ همانا روز قيامت ‌است‌، آن‌گاه‌ كه‌ گردنكشان‌ و نافرمانان‌ در برابر اعمالشان‌ مورد محاسبه‌ و عذاب ‌قرار مي‌گيرند ـ جز آن‌ كس‌ كه‌ خداوند (ج) او را شامل‌ رحمت‌ خويش‌ گرداند.
 
آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ مَّن يُصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمَهُ وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آن‌ روز، كسي‌ كه‌ عذاب‌ از وي‌ برگردانده‌ شود» يعني: هركسي‌ كه‌ عذاب‌ از وي‌ در روز قيامت‌ بازداشته‌ شود «قطعا خدا بر او رحمت‌ آورده‌» يعني: يقينا او از اهل ‌رحمت‌ عظمي‌، يعني‌ از اهل‌ نجات‌ است‌ و به‌زودي‌ به‌ بهشت‌ وارد خواهد شد «و اين‌ همان‌ فوز آشكار است‌» فوز: عبارت‌ از به ‌دست‌ آوردن‌ سود و منتفي‌ شدن ‌زيان‌ است‌ لذا مسلم‌ است‌ كه‌ نجات‌ در روز قيامت‌، فوز و رستگاري‌ كامل‌ و آشكاري‌ است‌.
	آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِن يَمْسَسْكَ اللّهُ بِضُرٍّ فَلاَ كَاشِفَ لَهُ إِلاَّ هُوَ وَإِن يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدُيرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اگر خداوند به‌ تو زياني‌ برساند» و سختي‌ و بلا و ضرري‌ چون‌ فقر، بيماري‌ يا بلاي‌ ديگري‌ را بر تو نازل‌ كند «كسي‌ جز او برطرف‌كننده‌ آن‌ نيست‌» يعني: كسي‌ جز او قادر به‌ برداشتن‌ آن‌ زياني‌ كه‌ بر تو نازل‌ مي‌شود، نيست‌ «و اگر خيري‌ به‌ توبرساند» چون‌ گشايش‌ و نعمت‌ و رفاه‌، يا عافيت‌ و سلامتي‌، يا غير آن‌ از نعمت‌ها «پس‌ او بر همه‌ چيز تواناست‌» و از جمله‌ اين‌ توانايي وي‌، رساندن‌ شر و خير است‌. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خداص چنين‌ دعا مي‌كردند: «اللهم لا مانع لما أعطيت ولا معطي لما منعت ولا ينفع ذا الجد منك الجد: بارخدايا! عطاي‌ تو را هيچ‌ بازدارنده‌اي‌ نيست‌ و آنچه‌ را كه‌ تو بازش‌ داري‌، هيچ‌ بخشنده‌اي‌ نيست‌ وجايگاه‌ و ثروت‌ هيچ‌ صاحب‌ جلال‌ و ثروتي‌ در دنيا، در آخرت‌ به‌ وي‌ از جانبت ‌سودي‌ نمي‌رساند» بلكه‌ آنچه‌ كه‌ به‌ وي‌ سود مي‌رساند، ايمان‌ و عمل‌ صالح‌ است ‌و بس‌.
بعد از آن‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ پيشنهاد كافران‌ را در مورد فرستادن‌ فرشته‌ و فرود آوردن‌ نامه‌اي‌ از آسمان‌ كه‌ دال‌ بر تصديق‌ رسالت‌ باشد، بيان‌ كرد و روشن ‌ساخت‌ كه‌ اين‌گونه‌ پيشنهادات‌، ناشي‌ از عناد و استهزاي‌ آنان‌ است‌، نه‌ از سر اشتياق‌ به‌ كشف‌ و دريافت‌ حقيقت‌، اينك‌ در اين‌ آيات‌ به‌ پيامبرش‌ دستور مي‌دهد كه‌ به‌ مشركان‌ چهار سخن‌ را بگويد و به‌ كار بستن‌ اين‌ چهار دستور، داروي‌ درد كافران‌ است‌ پس‌ هر كس‌ از 