 محكمي‌ هر چه‌ تمامتر برپا مي‌داريم‌ پس ‌هيچ‌چيز از نزد ما فوت‌ نمي‌شود. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «كلمتان‌ خفيفتان‌ علي ‌اللسان‌ ثقيلتان‌ في ‌الميزان‌ حبيبتان‌ إلى الرحمن‌، سبحان‌ الله‌ وبحمده‌، سبحان‌ الله‌ العظيم‌: دو كلمه‌اند كه‌ بر زبان‌ سبك‌، در ترازوي‌ اعمال‌ سنگين‌ و نزد خداي‌ رحمان ‌بسيار دوست ‌داشتني‌ مي‌باشند: سبحان‌ الله وبحمده‌ ـ سبحان‌ الله العظيم‌».
 
	سوره أنبياء آيه  48
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى وَهَارُونَ الْفُرْقَانَ وَضِيَاء وَذِكْراً لِّلْمُتَّقِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و هرآينه‌ به‌ موسي‌ و هارون‌ فرقان‌ داديم‌» مراد از فرقان: تورات‌ است‌ زيرا در آن‌ ميان‌ حلال‌ و حرام‌ و حق‌ و باطل‌ فرق‌ نهاده‌ شده‌. به‌ قولي: مراد از فرقان‌ در اينجا، پيروزي‌ بر دشمنان‌ است‌ «و» تورات‌ «روشني‌ است‌» يعني: تورات‌ براي ‌پرهيزگاران‌ هدايت‌ و نوري‌ است‌ پس‌ اگر به‌ آن‌ تمسك‌ جويند، روانشان‌ از آن‌ روشن‌ گشته‌ و به‌ وسيله‌ انوار آن‌ بر تاريكي‌هاي‌ جهل‌ و گمراهي‌ فايق‌ مي‌آيند «وبراي‌ پرهيزگاران‌ پندي‌ است‌» كه‌ به‌ آنچه‌ در آن‌ است‌، پندواندرز مي‌گيرند پس ‌فقط پرهيزگارانند كه‌ از آن‌ نفع‌ مي‌برند و فقط آنانند كه‌ تورات‌ در حقشان‌ نور و هدايت‌ و فرقاني‌ است‌.
 
	آيه  231
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النَّسَاء فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلاَ تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَاراً لَّتَعْتَدُواْ وَمَن يَفْعَلْ ذَلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ وَلاَ تَتَّخِذُوَاْ آيَاتِ اللّهِ هُزُواً وَاذْكُرُواْ نِعْمَتَ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنزَلَ عَلَيْكُمْ مِّنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُم بِهِ وَاتَّقُواْ اللّهَ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و چون‌ زنان‌ را طلاق‌ داديد و به‌ پايان‌ عده‌ خويش‌ رسيدند» يعني: به‌ پايان‌ عده‌ خويش‌ نزديك‌ شدند «آن‌گاه، يا آنان‌ را به‌ نيكي‌ نگاه‌داريد» بدون‌ قصد رساندن ‌آزار و زيان‌ به‌ آنها «يا به‌ نيكي‌ رهايشان‌ كنيد» يعني: آنان‌ را به‌ حال‌ خودشان ‌واگذاريد تا عده‌شان‌ سپري‌ شود و آن‌گاه‌ با آزادي‌ از حيطه‌ نكاح‌ شما، زندگي‌جديدي‌ را از سر بگيرند «ولي‌ آنان‌ را براي‌ آزار و زيان‌ رساندن‌ نگاه‌ نداريد تا به‌ آنان‌ستم‌ كنيد» يعني: درصورتي‌ كه‌ نه‌ به‌ آنان‌ نيازي‌ داريد و نه‌ هم‌ محبتي، پس‌ نبايد به ‌قصد طولاني ‌ساختن‌ عده‌ و مدت‌ انتظار آنان‌ - كه‌ هدف‌ از آن‌ آزار وزيان ‌رساندن‌ به‌ آنهاست‌ - به‌ آنان‌ رجوع‌ كنيد.
در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيه‌ كريمه‌ آمده‌ است: در جاهليت‌ رسم‌ بر آن‌ بود كه‌ مردان ‌به‌ قصد آزار رساندن‌ و بلاتكليف‌ نگاه‌داشتن‌ زنان، آنان‌ را طلاق‌ داده‌ و در پايان ‌عده‌ به‌ آنان‌ رجوع‌ مي‌كردند و تا نزديك‌ بود كه‌ عده‌شان‌ به‌سرآيد، باز مجددا همين‌ كار را تكرار مي‌كردند، پس‌ نه‌ با آنان‌ به‌ نيكي‌ معاشرت‌ مي‌كردند و نه‌ رهايشان‌ مي‌ساختند تا زندگي‌ جديدي‌ را از سر بگيرند. بعد از اسلام‌ نيز برخي‌ از مسلمانان‌ همين‌گونه‌ عمل‌ كردند، اين‌ بود كه‌ آيه‌ كريمه‌ در نهي‌ از اين‌ كار نازل‌شد. «و هر كس‌ چنين‌ كند، قطعا بر خود ستم‌ نموده‌است‌» زيرا خود را در معرض‌ عذاب‌ وجدان‌ و عذاب‌ الهي‌ - هردو - قرار داده‌ است‌ «و آيات‌ خدا را به‌ تمسخر نگيريد» زيرا همه‌ آيات‌ الهي‌ جدي‌ است‌ و هر كس‌ در آنها به‌ شوخي‌ برخورد كند، حكم‌ آنها قطعا بر وي‌ لازم‌ مي‌شود، لذا از اعمال‌ رايج‌ در جاهليت‌ بپرهيزيد.
در بيان‌ سبب‌ نزول‌ اين‌ بخش‌ اخير از آيه‌ كريمه‌ آمده‌ است: در جاهليت‌ رسم‌ بر آن‌ بود كه‌ مرد زنش‌ را طلاق‌ مي‌داد، يا زني‌ را به‌ نكاح‌ مي‌گرفت، يا برده‌اش‌ را آزاد مي‌ساخت، سپس‌ مي‌گفت: من‌ شوخي‌ كردم‌! پس‌ اسلام‌، شوخي‌ با احكام‌ شرعي‌ را مردود اعلام‌ كرد. بنابراين، اگر مردي‌ زنش‌ را طلاق‌ داد و گفت: شوخي‌كردم‌؛ مسلما طلاق‌ واقع‌ مي‌شود، چنان‌كه‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «سه‌ چيزاست‌ كه‌ جدي‌ گرفتن‌ آنها جدي‌ و شوخي‌كردن‌ در آنها هم‌ جدي‌ است، نكاح‌، طلاق‌ و رجعت‌». «و نعمت‌ خدا را بر خود به‌ياد آوريد» كه‌ عبارت‌ از: اسلام‌ وقوانين‌ و برنامه‌هاي‌ آن‌ است، پس‌ از آن‌ كه‌ در جاهليتي‌ كور و تاريكي‌هاي‌ انبوه ‌تو در تو قرار داشتيد «و» به‌ياد آوريد «آنچه‌ را كه‌» حق‌ تعالي‌ «از كتاب‌» يعني: قرآن‌ «و حكمت‌» يعني: سنت‌ نبوي «بر شما نازل‌ كرده‌ و بدان‌ پندتان‌ مي‌دهد» يعني: شما را با آنها تعليم‌ داده‌ و به‌وسيله‌ آنها بيدار و هوشيارتان‌ مي‌گرداند، پس‌نعمت‌هاي‌ عظماي‌ كتاب‌ و سنت‌ را - با عمل‌ به‌ آنها - شكر گزاريد «و از خدا پرواداشته‌ باشيد و بدانيد كه‌ خدا به‌ هرچيزي‌ داناست‌» و از جمله‌ به‌ چگونگي‌ عملكرد شما در قبال‌ اوامر و حدود مقرر خويش، پس‌ يقينا شما را در برابر اعمالتان‌ جزامي‌دهد.
 
سوره أنبياء آيه  49
‏متن آيه : ‏
‏ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِالْغَيْبِ وَهُم مِّنَ السَّاعَةِ مُشْفِقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«همان‌ كساني‌ كه‌ از پروردگارشان‌ غائبانه‌ مي‌ترسند» يعني: درحالي‌ از عذاب‌ حق‌ تعالي‌ مي‌ترسند كه‌ او نسبت‌ به‌ آنان‌ غايب‌ است‌. يا در خلوت‌ خويش ‌از بندگان‌، از عذاب‌ حق‌ تعالي‌ مي‌ترسند؛ پس‌ اين‌ ترس‌ برآمده‌ از تقوا است‌ «وآنان‌ از قيامت‌ بيمناكند» مشفقون: قبلا گفتيم‌ كه‌ اشفاق‌ ترسي‌ است‌ كه‌ با توقع‌ و احتياط همراه‌ باشد. يعني: فقط پرهيزگارانند كه‌ از قيامت‌ چنين‌ هراس‌ و نگراني‌اي‌ دارند. پس‌ اين‌ گروه‌اند كه‌ تورات‌ در حقشان‌ فرقان‌، نور و ذكري‌ است‌.
و هرگاه‌ تورات‌ نور و ذكري‌ باشد، قرآن‌ از باب‌ اولي‌ چنين‌ است:
 
	سوره أنبياء آيه  50
‏متن آيه : ‏
‏ وَهَذَا ذِكْرٌ مُّبَارَكٌ أَنزَلْنَاهُ أَفَأَنتُمْ لَهُ مُنكِرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اين‌ ذكري‌ است‌ مبارك‌» يعني: قرآن‌ براي‌ كسي‌ كه‌ از آن‌ پند مي‌گيرد، اندرزي‌ خجسته‌ و موعظه‌ بيدارگر و بسيار پرخير و بركت‌ است‌ «كه‌ آن‌ را فروفرستاديم‌» بر محمد ص «آيا شما به‌ آن‌ منكريد؟» يعني: چگونه‌ منكر آنيد كه‌ قرآن‌ از جانب‌ خداي‌ عزوجل‌ نازل‌ شده‌ است‌، با آن‌كه‌ به‌ اين‌ امر كه‌ تورات‌ فروفرستاده‌ حق‌ تعالي‌ است‌ معترفيد؟ استفهام‌ براي‌ توبيخ‌ است‌. قبلا نيز در اين‌ تفسير شريف‌ بيان‌ كرديم‌ كه‌ در بسياري‌ از مواضع‌ قرآن‌، پيامبر ما ص با موسي‌(ع) و تورات‌ با قرآن‌ مقرون‌ با هم‌ ذكر مي‌شوند.
سوره أنبياء آيه  51