» در دعا و ندايش‌ «و او را با اهلش‌ از اندوه‌ بزرگ‌ رهانيديم‌» يعني: از غرق ‌شدن‌ با طوفان ‌و از تكذيب‌ اهل‌ طغيان‌. مراد از اهلش: مؤمنان‌ از اعضاي‌ خانواده‌ و كسان‌ وي‌اند كه‌ خداي‌ متعال‌ نوح‌(ع) و ايشان‌ را در كشتي‌ نجات‌ داد و داستانشان‌ در سوره‌ هود (آيه‌ 36 و مابعد آن) نيز آمده‌ است‌.
 	سوره أنبياء آيه  77
‏متن آيه : ‏
‏ وَنَصَرْنَاهُ مِنَ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمَ سَوْءٍ فَأَغْرَقْنَاهُمْ أَجْمَعِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و او را بر قومي‌ كه‌ آيات‌ ما را دروغ‌ شمردند، نصرت‌ داديم‌» يعني: نوح‌(ع) را حمايت‌ كرديم‌ و او را از اين‌كه‌ قوم‌ دروغ‌ انگارش‌ به‌ او آزار و آسيبي‌ برسانند، باز داشتيم‌ «چراكه‌ آنان‌ قوم‌ بدي‌ بودند پس‌ همه‌ آنان‌ را غرق‌ كرديم‌» و احدي‌ از آنان‌ را باقي‌ نگذاشتيم‌ بلكه‌ بزرگ‌ و كوچك‌ و مرد و زنشان‌ را به‌سبب‌ اصرار و پافشاريشان‌ بر گناه‌ غرق‌ نموديم‌.
	<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:293.txt">آيه  234</a><a class="text" href="w:text:294.txt">آيه  235</a><a class="text" href="w:text:295.txt">آيه  236</a><a class="text" href="w:text:296.txt">آيه  237</a></body></html>سوره أنبياء آيه  78
‏متن آيه : ‏
‏ وَدَاوُودَ وَسُلَيْمَانَ إِذْ يَحْكُمَانِ فِي الْحَرْثِ إِذْ نَفَشَتْ فِيهِ غَنَمُ الْقَوْمِ وَكُنَّا لِحُكْمِهِمْ شَاهِدِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و داوود و سليمان‌ را ياد كن‌» يعني: داستانشان‌ را «هنگامي‌ كه‌ درباره‌ آن‌ كشتزار داوري‌ مي‌كردند» كه‌ زمين‌ كشتزار، يا تاكستاني‌ بود «چون‌ شب‌ هنگام‌ گوسفندان ‌قومي‌ در آن‌ چريده‌ بودند» يعني: شب‌ هنگام‌ گوسفندان‌ از آغل‌ خود برآمده‌ و در آن‌ زمين‌ پراكنده‌ شده‌، كشت‌ و ميوه‌ آن‌ را خوردند و تلف‌ كردند. نفش: پراكنده‌ شدن‌ گوسفندان‌ در شب‌ بدون‌ چوپان‌ است‌ «و ما شاهد داوري‌ آنان ‌بوديم‌» يعني: ما شاهد حكم‌ و داوري‌ داوود و سليمان علیهماالسلام بوديم‌. معني‌ شاهدين: «حاضرين‌» است‌، يعني: ما حاضر و ناظر حكم‌ آن‌دو بوديم‌.
 
سوره أنبياء آيه  79
‏متن آيه : ‏
‏ فَفَهَّمْنَاهَا سُلَيْمَانَ وَكُلّاً آتَيْنَا حُكْماً وَعِلْماً وَسَخَّرْنَا مَعَ دَاوُودَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَالطَّيْرَ وَكُنَّا فَاعِلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ آن‌ داوري‌ را به‌ سليمان‌ فهمانيديم‌» مفسران‌ نقل‌ مي‌كنند كه: مالك ‌كشتزار و مالك‌ گوسفنداني‌ به‌ دعوي‌ و مرافعه‌ نزد داوود آمدند، مالك‌ كشتزار در شكايت‌ خود گفت: گوسفندان‌ اين‌ آقا شبانگاه‌ از آغل‌ بيرون‌ زده‌ به‌ كشتزار من‌ درآمدند و آن‌ را تلف‌ ساخته‌ از آن‌ چيزي‌ باقي‌ نگذاشتند. داوود(ع) در داوري ‌ميان‌ آنها به‌ دادن‌ آن‌ گوسفندان‌ به‌ وي‌ در عوض‌ كشت‌ تلف ‌شده‌اش‌ حكم‌ كرد وگفت: گوسفندان‌ از آن‌ توست‌. سليمان‌(ع) كه‌ در صحنه‌ حاضر بود گفت‌ ـ و در آن‌ هنگام‌ يازده‌ سال‌ بيشتر نداشت‌ ـ آيا غير از اين‌ نمي‌شود حكم‌ كرد؟ بدين‌سان ‌كه‌ مالك‌ تاكستان‌ گوسفندان‌ را ببرد و از شير و منافع‌ آنها بهره‌مند شود و مالك ‌گوسفندان‌ بر آن‌ زمين‌ گمارده‌ شود تا چون‌ تاكستان‌ را به‌مانند همان‌ شبي‌ كه‌ گوسفندان‌ در آن‌ چريده‌اند به‌ سامان‌ رساند آن‌گاه‌ او گوسفندانش را بدو بدهد و وي‌ نيز تاكستانشان‌ را به‌ او بازگرداند؟ داوود(ع) گفت: حكم‌ همان‌ است‌ كه‌ تو كردي‌! لذا اين‌ داوري‌ سليمان‌(ع) را به‌ اجرا گذاشت‌. البته‌ حكم‌ هر دو برمبناي ‌اجتهادشان‌ بود، از اين‌ جهت‌ حسن‌ بصري‌ گفته ‌است: «اگر اين‌ آيه‌ نمي‌بود، قطعا من‌ تمام‌ قضات‌ را در هلاكت‌ مي‌ديدم‌». پس‌ حق‌ تعالي‌ سليمان‌(ع) را در رسيدن‌ به‌ حكم‌ صواب‌ در اجتهادش‌ ستود و داوود(ع) را نيز به‌خاطر اجتهادش‌ معذور شمرد.
شايان‌ ذكر است‌ كه‌ هردو حكم‌ در شريعت‌ ما منسوخ‌ است‌ زيرا در شريعت‌ ما ـ چنان‌كه‌ در حديث‌ شريف‌ براء(رض) از رسول‌ خدا ص آمده‌ ـ حكم‌ اين‌ است‌ كه: بايد مالكان‌ دام‌ و چهارپايان‌، شب‌هنگام‌ آنها را نگهباني‌ و نگهداري‌ كنند تا وارد زمين ‌و زراعت‌ مردم‌ نشوند و مقابلتا مالكان‌ باغها و كشتزارها بايد در ظرف‌ روز، زراعت‌ و باغهاي‌ خود را نگهباني‌ و نگهداري‌ كنند. پس‌ هر چه‌ كه‌ چهارپايان‌ درشب‌ تلف‌ كردند، ضمان‌ و جبران‌ خسارت‌ آن‌ بر عهده‌ مالكان‌ آنهاست‌ و اين‌ ضمان‌ به‌ مقدار آن‌ چيزي‌ است‌ كه‌ از زمين‌ و زراعت‌شان‌ تلف‌ شده ‌است‌ ـ يا به‌ رد عين‌ جنس‌ و يا قيمت‌ آن‌ ـ اما آسيب ‌رساندن‌ چهارپايان‌ به‌ كشت‌ و زرع‌ مردم‌ درروز، ضماني‌ ندارد كه‌ اين‌ رأي‌ جمهور علماء است‌. ولي‌ رأي‌ ابوحنيفه‌: اين‌است‌ كه‌ تلف ‌كردن‌ زرع‌ و كشت‌ از سوي‌ چهارپايان‌ در صورتي‌ ضمان ندارد كه ‌نگهبان‌ يا چوپان‌ همراه‌ آنها نباشد، به‌دليل‌ اين‌ فرموده‌ رسول‌ خدا ص: «جرح ‌العجماء جبار: آنچه‌ چهارپايان‌ تلف‌ كنند، هدر و بي‌تاوان‌ است‌».
«و به‌ هريك‌ از آن‌ دو حكمت‌ و دانش‌ عطا كرديم‌» يعني: به‌ هريك‌ از داوود و سليمان‌ علیهماالسلام حكمت‌ و دانشي‌ بسيار عطا كرديم‌، نه‌ فقط به‌ سليمان‌(ع) كه‌ داوريش ‌صواب‌ و درست‌ بود. اين‌ قيد بياني‌ براي‌ آن‌ است‌ تا نسبت‌ به‌ علم‌ داوود(ع) گمان ‌قصور و كوتاهي‌ نرود. «و مسخر گردانيديم‌ با داوود كوه‌ها را كه‌ با او تسبيح‌ مي‌گفتند» يعني: چون‌ داوود(ع) تسبيح‌ مي‌گفت‌، كوهها نيز با وي‌ تسبيح‌ مي‌گفتند «و پرندگان‌ را نيز» يعني: پرندگان‌ را نيز مسخر گردانيديم‌ تا همراه‌ با او تسبيح ‌گويند زيرا داوود(ع) صداي‌ بسيار زيبا و دلكشي‌ داشت‌. نقل‌ است‌ كه‌ ابوموسي‌ (ع)اشعري‌ نيز صوت‌ بسيار دلكشي‌ داشت‌، روزي‌ رسول‌ خدا ص از كنار خانه‌ وي‌ مي‌گذشتند درحالي‌كه‌ او مشغول‌ تلاوت‌ قرآن‌ بود. پس‌ ايستادند و به‌ قرائت‌ وي‌گوش‌ فرادادند آن‌گاه‌ فرمودند: «همانا به‌ او مزماري‌ از مزامير داوود داده‌ شده ‌است‌». بعد از آن‌ ابوموسي‌(رض) آگاه‌ شد كه‌ رسول‌ خدا ص به‌ قرائت‌ وي ‌گوش‌ فراداده‌اند لذا نزد ايشان‌ آمد و گفت: «اگر مي‌دانستم‌ كه‌ شما به‌ قرائت‌ من‌ گوش‌ فرامي‌دهيد، صداي‌ خود را براي‌ شما مي‌آراستم‌ و صدايم‌ نيكوتر از آنچه ‌شنيديد نيز مي‌شد».
«و ما كننده‌ اين‌ كار بوديم‌» يعني: ما انجام‌دهنده‌ كاري‌ بوديم‌ كه‌ بيان‌ شد؛ از تفهيم‌ حكم‌ صواب‌ به‌ سليمان‌، دادن‌ حكمت‌ و دانش‌ به‌ داوود و سليمان‌ هر دو وبه‌تسبيح‌ واداشتن‌ كوهها و پرندگان‌ همراه‌ با داوود، هرچند كه‌ اين‌ امور نزد شما تعجب‌ برانگيز است‌. و به‌مناسبت‌ اين‌ آيه‌ كه‌ مربوط به‌ حكم‌ قضاوت‌ است‌، حديث‌ شريف‌ رسول‌ خدا ص را نقل‌ مي‌كنيم‌ كه‌ فرمودند: «ا