‌.
3- معامله‌ بر اساس‌ اعتماد مطلق‌ طرفين‌ عقد به‌ يك‌ديگر.
ابن‌ عباس‌(رض) مي‌گويد: «اين‌ آيه‌ كريمه‌ مخصوصا درباره‌ معاملات (سلم) نازل ‌شده‌ است‌». يعني‌ سبب‌ نزول‌ آيه‌ «سلم‌»، اهالي‌ مدينه‌ بوده‌ اند، پس‌ هر چند كه‌سبب‌ نزول‌ اين‌ دو آيه‌ كريمه‌ خاص‌ است، ولي‌ موارد و مصاديق‌ آنها عام‌ بوده‌ وهمه‌ معاملات‌ مدت‌دار (نسيه) را در بر مي‌گيرد.
بايد دانست: حكمت‌ در احكامي‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ در اين‌ دو آيه‌ كريمه‌ بدانها امر فرموده‌؛ حفظ روابط دوستي‌ در ميان‌ مردم‌ و جلوگيري‌ از بروز كشمكش‌هايي ‌است‌ كه‌ در ميان‌ آنان‌ بر محور مسائل‌ مالي‌ بروز مي‌نمايد و به‌ قطع‌ روابط ميان ‌آنها مي‌انجامد.
سوره نمل آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَا أَنفُسُهُمْ ظُلْماً وَعُلُوّاً فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و انكار كردند» فرعونيان‌ «آنها را» يعني: آن‌ معجزات‌ را به‌ زبانهاي‌ خود «وحال‌ آن‌كه‌ دلهايشان‌ بدان‌ باور داشت‌» و به‌ يقين‌ مي‌دانستند كه‌ آنها معجزات‌ الهي‌ است‌ پس‌ اين‌ انكارشان‌ «از روي‌ ستم‌ و سركشي‌» يعني: شرك‌ و تكبر از اين‌ امر بود كه‌ به‌ آنچه‌ موسي‌(ع) آورده‌ ايمان‌ آورند در حالي‌ كه‌ به‌ طور قطع‌ مي‌دانستند كه‌ آن‌ معجزات‌ از نزد خداوندأ است‌ «پس‌ بنگر» اي‌ محمد ص! «كه‌ فرجام ‌فسادكاران‌ چگونه‌ بود» يعني: در اين‌ فرجام‌ شوم‌شان‌ بينديش‌ زيرا اين‌ فرجام، عبرتگاهي‌ براي‌ پندآموزان‌ و عبرت‌ گيرندگان‌ است‌. آري‌! فرجام‌ كارشان‌ غرق ‌شدن‌ در دريا بر آن‌ وصف‌ هولناك‌ بود لذا تكذيب‌كنندگان‌ رسالتت‌ نيز بايد از چنين‌ فرجام‌ بدي‌ پروا كنند.
 
	سوره نمل آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدْ آتَيْنَا دَاوُودَ وَسُلَيْمَانَ عِلْماً وَقَالَا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي فَضَّلَنَا عَلَى كَثِيرٍ مِّنْ عِبَادِهِ الْمُؤْمِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و به‌راستي‌ به‌ داوود و سليمان‌ دانشي‌ داديم‌» يعني: به‌ ايشان‌ دانشي‌ بسيار داديم‌ كه‌ مراد از آن‌: علم‌ شرايع‌ و احكام‌ و حلال‌ و حرام، علم‌ قضا و داوري‌ ميان ‌مردم، فهم‌ زبان‌ پرندگان‌ و غيره‌ علوم‌ است‌ «و آن‌ دو گفتند: ستايش‌ خدايي‌ راست‌» يعني: داوود و سليمان‌ به‌ مقتضاي‌ آن‌ علم‌ و دانش‌ خويش‌ عمل‌ كرده‌ وگفتند: ستايش‌ خدايي‌ راست‌ «كه‌ ما را بر بسياري‌ از بندگان‌ با ايمانش‌ برتري‌ داد» با علم‌ و نبوت‌ و رام‌ كردن‌ پرندگان‌ و جن‌ و انس‌ براي‌ ما. البته‌ آنها از روي‌ تواضع‌ وفروتني‌ به‌ برتري‌ خود بر تمام‌ بندگان‌ پروردگار قايل‌ نشدند.
آيه‌ كريمه‌ دليل‌ بر شرف‌ علم‌ است‌ و اين‌ كه‌ نعمت‌ علم‌ از بزرگترين ‌نعمت‌هاست‌ پس‌ به‌ هر مؤمني‌ كه‌ نعمت‌ علم‌ داده‌ شده، يقينا او بر بسياري‌ از بندگان‌ با ايمان‌ ديگر برتري‌ پيدا كرده‌ و شرف‌ بزرگي‌ برايش‌ عنايت‌ و ارزاني‌ شده ‌است‌.
 
	سوره نمل آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ وَوَرِثَ سُلَيْمَانُ دَاوُودَ وَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنطِقَ الطَّيْرِ وَأُوتِينَا مِن كُلِّ شَيْءٍ إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِينُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و سليمان‌ از داوود ميراث‌ يافت‌» علم‌ و نبوت‌ و فرمانروايي‌ را، نه‌ مال‌ و سرمايه ‌را زيرا چنان‌كه‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «انبيا مالي‌ را به‌ارث‌ نمي‌گذارند و مالي‌كه‌ بعد از ايشان‌ به‌جا ماند، صدقه‌ است‌». نقل‌ است‌ كه‌ داوود(ع) نوزده‌ فرزند داشت‌ و اگر هدف‌ از وراثت، وراثت‌ مال‌ مي‌بود، فقط سليمان‌(ع) به‌ يادآوري‌ مخصوص‌ نمي‌شد زيرا تمام‌ فرزندان‌ داوود(ع) در اين‌ ميراث‌ شريك‌ و با وي‌ مساوي‌ بودند «و گفت: اي‌ مردم‌! به‌ ما فهم‌ زبان‌ پرندگان‌آموخته‌ شده‌ است‌» يعني: سليمان‌(ع) از باب‌ تحدث‌ به‌ نعمت‌هاي‌ خداوندأ بر خود و شكرگزاري‌ از اين ‌نعمت‌ مخصوصي‌ كه‌ فقط به‌ وي‌ ارزاني‌ شده ‌است، اين‌ سخن‌ را گفت‌. دليل ‌اين‌كه‌ او فهم‌ زبان‌ پرندگان‌ را قبل‌ از ديگر نعمتها ياد كرد اين‌ بود كه‌ آن‌ نعمت، نعمتي‌ مخصوص‌ به‌ وي‌ است‌ كه‌ غيرآن‌ را در آن‌ مشاركتي‌ نيست‌. منطق‌الطير: سخن‌گفتن‌ پرندگان‌ است‌. آري‌! سليمان‌(ع) سخن‌ آنان‌ را چنان‌ مي‌فهميد كه‌ پرندگان‌ خود در ميان‌ يك‌ديگر آن‌ را مي‌فهميدند «و از همه‌ چيزها به‌ ما داده‌ شده ‌است‌» يعني: همه‌ چيزهايي‌ كه‌ مورد نياز و سبب‌ فضيلت‌ انسان‌ است‌ به‌ ما داده ‌شده‌ است‌؛ مانند دانش، پيامبري، حكمت، مال، مسخر كردن‌ جن‌وانس، پرندگان، باد، حيوانات‌ وحشي، چهارپايان‌ و همه‌ آنچه‌ كه‌ در ميان‌ آسمان‌ وزمين‌ است‌.
مفسران‌ مي‌گويند: داوود(ع) از سليمان‌ عابدتر و سليمان‌(ع) از او شكرگزارتر بود به‌ همين‌ جهت، ملك‌ و دولت‌ سليمان‌(ع) از پدرش‌ بيشتر و دامنه‌دارتر شد زيرا افزون‌ بر آنچه‌ كه‌ به‌ پدرش‌ داوود(ع) داده‌ شده‌ بود، باد و شياطين‌ هم‌ به‌ تسخير وي‌ درآورده‌ شدند و فهم‌ زبان‌ پرندگان‌ نيز به‌ وي‌ ارزاني‌ شد «بي‌گمان ‌اين‌» نعمت‌هايي‌ كه‌ ذكر شد؛ از فهم‌ زبان‌ پرندگان‌ و ديگر نعمتها «فضل‌ آشكار است‌» كه‌ خداوند متعال‌ بر ما ارزاني‌ كرده‌ و اين‌ فضل‌ بر هيچ‌ كسي‌ پنهان‌ نيست‌. بدين‌گونه‌ سليمان‌(ع) خواست‌ تا به‌ شكرگزاري‌ آن‌ نعمتها بپردازد.
 
سوره نمل آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ وَحُشِرَ لِسُلَيْمَانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ وَالطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و براي‌ سليمان‌ لشكريانش‌ از جن‌وانس‌ و پرندگان‌ گرد آورده‌ شدند» ابن‌كثير مي‌گويد: يعني‌ سليمان‌(ع) با ابهت‌ و عظمت‌ بسيار بزرگي‌ به‌ ميانشان‌ آمد «آن‌گاه ‌آنان‌ باز داشته ‌شدند» يعني: در صفوف‌ و دسته‌هاي‌ منظم‌ آراسته‌ شدند. وازع‌ درجنگ: كسي‌ است‌ كه‌ مأمور تنظيم‌ و آرايش‌ صفوف‌ است‌ و كساني‌ از لشكريان‌ را كه‌ از صف‌ خويش‌ جلو آيند، به‌جاي‌ آنها در صف‌ برمي‌گرداند تا صفوف‌ منظم ‌شود. اين‌ تعبير دلالت‌ مي‌كند بر اين‌ كه‌ سپاه‌ سليمان‌(ع) بسيار عظيم‌ و منظم‌ بود. آري‌! سليمان‌(ع) با شكوه‌ و ابهتي‌ بسيار عظيم‌ به‌ ميان‌ لشكر آمد، ابتدا صفوف ‌انسيان، بعد از آن‌ صفوف‌ جنيان‌ و سپس‌ صفوف‌ پرندگان‌ قرار داشتند و اگر هوا گرم‌ و آفتابي‌ مي‌بود، پرندگان‌ لشكر را با بالهاي‌ خويش‌ سايه‌باني‌ مي‌كردند.
آري‌! اطاعت، انضباط و نظم‌ دقيق، اهرمهاي‌ برپا دارنده‌ سپاهي‌ آراسته‌ وسالم‌ مي‌باشند.
 
	سوره نمل آيه  18
‏متن آيه : ‏
‏ حَتَّى إِذَا أَتَوْا عَلَى وَادِي النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ يَا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لَ