ابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اگر كوشش‌ كردند» پدر و مادرت‌ با تمام‌ تلاش‌ و توان‌ خود «كه‌ تو را وادارند به‌ اين‌ كه‌ چيزي‌ را شريك‌ من‌ گرداني‌ كه‌ بدان‌ علم‌ نداري‌» يعني: علم‌ نداري‌ به‌ اين‌ كه ‌آن‌ چيز به‌حق‌ شريك‌ من‌ است‌ «پس، از آنان‌ اطاعت‌ نكن‌» در اين‌ امر و اين ‌كوشش‌ آنان‌ را ناكام‌ گردان‌ ولي‌ باز هم‌ اين‌كار، تو را از نيكي‌ به‌ آنها در دنيا بازندارد به‌ همين‌ جهت‌ فرمود: «و با آنان‌ در دنيا به‌ نيكي‌ مصاحبت‌ كن‌» با در پيش ‌گرفتن‌ شيوه‌ احسان‌ به‌ آنان‌؛ هرچند بكوشند تا تو را به‌ شرك‌ وادارند «و از راه‌ كسي‌ پيروي‌ كن‌ كه‌ به‌سوي‌ من‌» با توبه‌ و اخلاص‌ «بازگشته‌ است‌» از بندگان‌ صالح‌ و شايسته‌ من‌. يعني‌ از راه‌ مؤمنان‌ پيروي‌ كن، نه‌ از راه‌ باطل‌ پدر و مادرت‌ «سپس ‌بازگشت‌ شما به‌سوي‌ من‌ است‌» نه‌ به‌سوي‌ غير من‌ «پس‌ شما را آگاه‌ مي‌سازم‌» يعني: به‌ شما در هنگام‌ بازگشتتان‌ به‌سوي‌ من‌ خبر مي‌دهم‌ «از آنچه ‌مي‌كرديد» از خير و شر پس‌ هر عمل‌كننده‌اي‌ را در برابر عملش‌ جزا مي‌دهم‌.
قول‌ مختار در نزد مفسران‌ اين‌ است‌ كه: اين‌ دو آيه‌ از كلام‌ خداي‌ سبحان ‌مي‌باشد كه‌ به‌عنوان‌ سخن‌ معترضه‌اي‌ در ميان‌ سفارشهاي‌ لقمان‌ به‌ پسرش ‌آمده ‌است‌.
سپس‌ خداوند متعال‌ به‌ بقيه‌ سخنان‌ لقمان‌ براي‌ فرزندش‌ در پند دادن‌ به‌ وي‌ پرداخته‌ و مي‌فرمايد:
 
آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ اللّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَيَمُدُّهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌ خداوند است‌ كه‌ آنان‌ را به‌ باد تمسخر و ريشخند مي‌گيرد» يعني: حق‌ تعالي‌ به‌ منظور دفاع‌ و ياري‌ بندگان‌ مؤمن‌ خويش، خواري‌ و حقارت‌ را بر آنان‌ فرودآورده‌، از آنان‌ انتقام‌ مي‌گيرد و مسخره‌شان‌ مي‌كند. نسبت‌دادن‌ فعل‌ استهزا به‌خداوند(ج)، از باب‌ هم‌ شكل‌گويي‌ (مشاكله)[2] است، يعني‌ به‌ آنان‌ در برابراستهزايشان‌ كيفر مي‌دهد «و آنان‌ را در سركشي‌ و طغيانشان‌ فرو مي‌گذارد» يعني: مهلتشان‌ مي‌دهد «تا سرگردان‌ شوند» يعني: تا در كفر، لجاجت، باطل‌ و سركشي ‌خودشان‌ دست ‌وپا زنند و همچنان‌ حيران‌ و سرگردان‌ باقي‌ بمانند.
 
[2] مشاکله در علم بلاغت: به معنای هماهنگ بودن دوجمله در لفظ به همراه اختلاف آنها در معنی است؛ مانند این فرموده خداوند متعال در سوره شوری (و جزاء سیئه سیئه مثلها : و پاداش بدی، بدیی همانند آن است) [42/40] در حالی که پاداش بدی در حقیقت بدی نیست، بلکه مجازات بدکار نوعی عدالت و احسان است، لذا اسم بدی در اینجا به طریق مشاکله بر آن اطلاق گردیده است.

سوره آل عمران آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ تُولِجُ اللَّيْلَ فِي الْنَّهَارِ وَتُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الَمَيَّتَ مِنَ الْحَيِّ وَتَرْزُقُ مَن تَشَاء بِغَيْرِ حِسَابٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
همچنان‌ بگو اي‌ محمدص! پروردگارا! تو هماني‌ كه‌ «شب‌ را به‌ روز و روز را به‌شب‌ درمي‌آوري» يعني‌: از درازي‌ اين‌ مي‌كاهي‌ و بر كوتاهي‌ آن‌ مي‌افزايي، آن‌گاه‌برابر مي‌شوند، سپس‌ از آن‌ يكي‌ مي‌كاهي‌ و بر اين‌ يكي‌ مي‌افزايي‌ تا با هم‌ تفاوت‌ يابند، آن‌گاه‌ بار ديگر آنها را ميزان‌ و برابر مي‌گرداني، و اين‌ قانون‌ ثابتت‌ در تمام‌فصلهاي‌ سال‌ است، پس‌ هر چه‌ از يكي‌ از آنها بكاهي، در ديگري‌ مي‌افزايي‌. بنابرهمين‌ قانونمندي‌ خداوند متعال‌ است‌ كه‌ زمان‌ شب‌ و روز در تمام‌ ايام‌ سال‌ به‌طورثابت‌ (24) ساعت‌ است‌ و اين‌ مقدار ثابت، در هيچ‌ فصلي‌ با فصل‌ ديگر و درهيچ‌ مكاني‌ با مكان‌ ديگر اختلاف‌ ندارد «و زنده‌ را از مرده‌ بيرون‌ مي‌آوري‌ و مرده‌ را از زنده» يعني‌: انسان‌ ذي‌ روح‌ و زنده‌ را از نطفه‌ مرده‌ بيرون‌ مي‌آوري، سپس‌نطفه‌ مرده‌ را از شخص‌ زنده، همين‌گونه‌ تخم‌ را از مرغ‌ بيرون‌ مي‌آوري‌ و مرغ‌ را از تخم، درخت‌ خرما را از هسته‌ آن‌ بيرون‌ مي‌آوري، سپس‌ هسته‌ را از درخت‌خرما. بعضي‌ گفته‌اند كه‌ معني‌ اين‌ است‌: مؤمن‌ را از كافر بيرون‌ مي‌آوري‌ و كافر را از مؤمن‌ «و هركه‌ را بخواهي، بي‌حساب‌ روزي‌ مي‌دهي» يعني‌: به‌ او روزي‌اي ‌فراخ‌ و فراوان‌ مي‌بخشي‌. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابن‌عباس‌ك آمده‌ است‌ كه ‌رسول‌ خداص فرمودند: «اسم‌ اعظم‌ خداوند(ج) كه‌ چون‌ او را بدان‌ بخوانند، دعايشان‌ را اجابت‌ مي‌كند، در اين‌ آيه‌ آل‌ عمران‌ است».
 
سوره لقمان آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ يَا بُنَيَّ إِنَّهَا إِن تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ فَتَكُن فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّمَاوَاتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اي‌ فرزندم‌! بدان‌ كه‌ اگر آن‌» يعني: اگر گناه‌ يا عمل‌ تو «همسنگ‌ دانه‌ خردلي ‌باشد» كه‌ ريزترين‌ دانه‌هاست‌ به‌ طوري‌كه‌ سنگيني‌ آن‌ با حس‌ دريافته‌ نمي‌شود و ترازويي‌ را به‌ تكان‌ وا نمي‌دارد «آن‌گاه‌ در دل‌ تخته‌سنگي‌ باشد» يعني: عملت‌ در پنهان‌ترين‌ و محفوظترين‌ مكاني‌ قرار گرفته‌ باشد «يا در آسمانها يا در زمين ‌باشد» يعني: يا در هرجايي‌ از اماكن‌ آسمانها و زمين‌ قرار داشته‌ باشد «خداوند آن‌را مي‌آورد» يعني: آن‌ را حاضر مي‌گرداند و انجام‌دهنده‌ آن‌ را برابر آن‌ مورد محاسبه‌ قرار مي‌دهد «بي‌گمان‌ خداوند لطيف‌ است‌» و باريك‌بين‌ پس‌ هيچ‌ كار نهاني‌اي‌ بر او پنهان‌ نمي‌ماند بلكه‌ علم‌ وي‌ به‌ هر امر نهاني‌اي‌ مي‌رسد «و خبير» است‌ به‌ هرچيز لذا هيچ‌ چيز از معرض‌ آگاهي‌ وي‌ ناپديد نمي‌شود.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «اگر يكي‌ از شما در دل‌ صخره‌ سنگي‌ سخت‌ كه‌ نه‌ آن‌ را دري‌ است‌ و نه‌ روزنه‌اي، عملي‌ انجام‌ دهد، بي‌گمان‌ عمل‌ وي‌ ـ هر چه‌ باشد ـ براي‌ مردم‌ بيرون‌ آورده‌ مي‌شود».
 
	سوره لقمان آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ يَا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنكَرِ وَاصْبِرْ عَلَى مَا أَصَابَكَ إِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اي‌ فرزندم‌! نماز را برپا دار و به‌ معروف‌ امر و از منكر نهي‌ كن‌ و بر آنچه‌ كه‌ به‌ تو رسد» از آزار و اذيت‌ در برابر امر به‌ معروف‌ و نهي‌ از منكر، يا ديگر محنت‌ها «صبر كن‌» دليل‌ مخصوص‌ ساختن‌ اين‌ طاعتها اين‌ است‌ كه‌ اينها اساس‌ عبادات‌ و تكيه‌گاههاي‌ خير مي‌باشند «بي‌گمان‌ اين‌» طاعات‌ ذكر شده‌ «از امور عزم‌ شده‌ است‌» يعني: از اموري‌ است‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ 