امكان‌ هرگز به‌ آنان‌ داده‌ نمي‌شود و اگر هم‌ به‌ دنيا بازگردانيده‌ شوند، مجددا به‌همان‌ انديشه‌ها و كارهايي‌ بازمي‌گردند كه‌ از آن‌ نهي‌ شده‌ بودند و قطعا در اين ‌ادعا كه‌ اگر به‌ دنيا بازگردانيده‌ شوند خوب‌ عمل‌ خواهند كرد، دروغگويند ـ چنان‌كه‌ بيان‌ اين‌ امر در آيات‌ ديگري‌ آمده‌ است‌.
 
سوره سجدة آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَوْ شِئْنَا لَآتَيْنَا كُلَّ نَفْسٍ هُدَاهَا وَلَكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اگر مي‌خواستيم‌ حتما به‌ هر كسي‌ هدايتش‌ را مي‌داديم‌» در دنيا لذا تمام‌ مردم ‌را جبرا هدايت‌ مي‌كرديم، به‌طوري‌كه‌ احدي‌ از آنان‌ كافر نمي‌شد «ليكن‌ اين‌ قول‌ از جانب‌ من‌ ثابت‌ شده ‌است‌» يعني: حكم‌ من‌ بر اين‌ امر پيشي‌ گرفته‌ و قضا و فيصله‌ من‌ صادر شده‌ و تحقق‌ يافته‌ است‌ ؛ «كه‌ هرآينه‌ جهنم‌ را از همه‌ جن‌ و انس‌ پر مي‌سازم‌» اين‌ همان‌ قول‌ و حكمي‌ است‌ كه‌ از جانب‌ من‌ واجب‌ و ثابت‌ شده‌ و بر بندگان‌ من‌ محقق‌ شده‌ است‌ و قضا و فيصله‌ من‌ بر آن‌ نافذ مي‌گردد زيرا من‌ به‌ علم ‌ازلي‌ خويش‌ دانسته‌ام‌ كه‌ اين‌ دوزخيان‌ به‌ اراده‌ و اختيار خود، راه‌ انكار و تكذيب ‌را در پيش‌ گرفته‌ و از اهل‌ شقاوت‌ مي‌گردند.
 
	سوره سجدة آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ فَذُوقُوا بِمَا نَسِيتُمْ لِقَاء يَوْمِكُمْ هَذَا إِنَّا نَسِينَاكُمْ وَذُوقُوا عَذَابَ الْخُلْدِ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ به‌سزاي‌ آن‌كه‌ ديدار اين‌ روزتان‌ را فراموش‌ كرديد، بچشيد» يعني: عذاب ‌ديدار اين‌ روزتان‌ را به‌سبب‌ ترك‌ آنچه‌ كه‌ شما را بدان‌ فرمان‌ داده‌ بوديم، بچشيد «ما نيز فراموشتان‌ كرديم‌» يعني: شما را در عذاب‌ فرونهاديم، به‌سان‌ فرونهادن‌ كسي‌ كه‌ فراموش‌ كرده ‌باشد پس‌ با شما مانند فراموشكاران‌ معامله‌ مي‌كنيم‌. بايد دانست‌ كه‌ به‌ كار گرفتن‌ تعبير: (ما نيز فراموشتان‌ كرديم‌)، از باب‌ صنعت‌ ادبي ‌«مقابله‌» است، وگرنه‌ حق‌ تعالي‌ هيچ‌ چيز را فراموش‌ نمي‌كند. «و به‌سزاي‌ آنچه ‌عمل‌ مي‌كرديد» يعني: به‌سبب‌ كار و كردار پيشينتان‌ در باتلاق‌ كفر و عصيان ‌«عذاب‌ جاودان‌ را بچشيد».
 
	سوره سجدة آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّمَا يُؤْمِنُ بِآيَاتِنَا الَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُوا بِهَا خَرُّوا سُجَّداً وَسَبَّحُوا بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«تنها كساني‌ به‌ آيات‌ ما ايمان‌ مي‌آورند» يعني: آنها را تصديق‌ كرده‌ و از آنها بهره‌مند مي‌شوند «كه‌ چون‌ آن‌ آيات‌ را به‌ ايشان‌ يادآوري‌ كنند، سجده‌كنان‌ به‌ روي ‌درمي‌افتند» از روي‌ تواضع‌ و خشوع‌ و شكر. يعني: از خداي‌ سبحان‌ بيمناك‌ مي‌شوند پس‌ به‌پاخاسته‌ و به ‌انگيزه‌ بزرگداشت‌ آيات‌ وي‌ و بيم‌ از هيبت‌ و عذابش، براي‌ وي‌ نمازهاي‌ پنج‌گانه‌ و به‌قولي‌ نماز نافله‌ مي‌گزارند «و پروردگار را با ستايش‌او به‌ پاكي‌ ياد كنند» يعني: حق‌ تعالي‌ را از هرآنچه‌ كه‌ سزاوار شأن‌ وي‌ نيست، تنزيه ‌مي‌كنند و او را در برابر نعمتهايش‌ كه‌ از بزرگترين‌ و كاملترين‌ آنها راه‌يابي‌ به‌سوي ‌ايمان‌ است، حمد و ستايش‌ مي‌گويند. يعني‌ در سجده‌ خود مي‌گويند: «سبحان‌الله‌ و بحمده‌» يا: «سبحان‌ ربي‌ الاعلي‌ و بحمده‌». «و آنان‌ كبر نمي‌ورزند» يعني: در حالي‌ سجده‌ مي‌كنند و حمد و تسبيح‌ مي‌گويند كه‌ براي‌ خداأ خاكسار و متواضع ‌و فروتن‌اند.
يادآور مي‌شويم‌ كه‌ اين‌ آيه‌ محل‌ سجده‌ تلاوت‌ است‌.
 
	سوره سجدة آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَطَمَعاً وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پهلوهايشان‌ از خوابگاهها جدا مي‌گردد» و بر آن‌ آرام‌ نمي‌گيرد. به‌قولي‌ معني‌ اين‌ است: تا نماز عشا را نخوانند، نمي‌خوابند. اما ابن‌ كثير در معني‌ آن‌ مي‌گويد: «مراد از آنان، تهجدگزاراني‌ هستند كه‌ براي‌ خواندن‌ نماز شب‌ از بستر خواب‌ برمي‌خيزند». «پروردگارشان‌ را از روي‌ بيم‌ و اميد مي‌خوانند» بيم‌ از عذابش‌ و اميد به‌رحمتش‌ «و از آنچه‌ روزيشان‌ داده‌ايم‌ انفاق‌ مي‌كنند» در طاعت‌ خداوند(ج). مراد از آن: اداي‌ زكات‌ فرض‌ است‌. به‌قولي: مراد دادن‌ صدقه‌ نفل‌ است‌. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ معاذبن‌ جبل‌(رض) آمده‌است‌ كه‌ رسول‌ خداص به‌ وي‌ فرمودند: «اگرمي‌خواهي‌ تو را از درهاي‌ خير آگاه‌ گردانم‌؛ بدان‌ كه‌ (درهاي‌ خير سه‌ چيز است‌):
1 ـ روزه‌ سپر است‌ (از آلودگي‌ به‌ شهوات‌).
2 ـ صدقه‌ گناه‌ را نابود مي‌كند.
3 ـ (در سوم) به‌پاخاستن‌ شخص‌ در دل‌ شب‌ براي‌ نماز و اظهار نياز است‌».
همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ اسماءبنت‌ يزيد رضي‌ الله عنها آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خدا ص فرمودند: «آن‌گاه‌ كه‌ خداوند متعال‌ اولين‌ و آخرين‌ را گرد آورد، مناديي‌ مي‌آيد و با صدايي‌ كه‌ همه‌ خلايق‌ آن‌ را مي‌شنوند، مي‌گويد: سيعلم‌ أهل ‌الجمع ‌اليوم‌ من‌ أولي‌ بالكرم: امروز اهل‌ محشر خواهند دانست‌ كه‌ چه‌ كسي‌ به‌ گرامي‌داشت‌ سزاوارتر است‌؟ سپس‌ بازمي‌گردد و ندا مي‌دهد: كساني‌ كه ‌پهلوهايشان‌ از بسترها جدا مي‌شد، به‌پا خيزند! پس‌ ايشان‌ ـ درحالي‌كه‌ جمعي ‌اندك‌اند ـ به‌پا مي‌خيزند. آن‌گاه‌ بازمي‌گردد و ندا مي‌دهد: كساني‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ را در همه‌حال‌ ـ هم‌ در خوشي‌ و هم‌ در ناخوشي‌ ـ ستايش ‌مي‌گفتند، به‌پا خيزند! پس‌ ـ درحالي‌كه‌ ايشان‌ جمعي‌ اندك‌اند ـ به‌پا مي‌خيزند آن‌گاه‌ همگي‌ به‌سوي‌ بهشت‌ سوق‌ داده‌ مي‌شوند. سپس‌ ساير مردم‌ مورد محاسبه ‌قرار مي‌گيرند».
 
سوره آل عمران آيه  30
‏متن آيه : ‏
‏ يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَراً وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوَءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً وَيُحَذِّرُكُمُ اللّهُ نَفْسَهُ وَاللّهُ رَؤُوفُ بِالْعِبَادِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«روزي‌ كه‌ هركسي‌ آنچه‌ كار نيك‌ به‌جاي‌ آورده‌ و آنچه‌ بدي‌ مرتكب‌ شده، حاضر شده ‌مي‌يابد و آرزو مي‌كند: كاش‌ ميان‌ او و آن» كارهاي‌ بد «فاصله‌اي‌ دور بود» حسن‌مي‌گويد: «هر يك‌ از شما در آخرت‌ دوست‌ دارد كه‌ هرگز با عمل‌ بد خويش ‌روبرو نشود، اما در دنيا حال‌ برعكس‌ است‌ و او از گناه‌ خويش‌ لذت‌ مي‌برد». علت‌ تكرار عبارت‌: «و خداوند شما را از خودش‌ برحذر مي‌دارد» كه‌ در آيه‌ (28) نيز آمده، تأكيد بر اين‌ هشدار است‌ تا اين‌ هشدار بزرگ، هميشه‌ آويزه‌ گوش‌ و