يْرَاتِ بِإِذْنِ اللَّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ ‏ ): اما كساني‌ كه‌ سبقت‌ گرفته‌اند، ايشان ‌بدون‌ حساب‌ به‌ بهشت‌ درمي‌آيند. كساني‌ كه‌ ميانه‌روي‌ پيشه‌ كرده‌اند، به‌ حسابي ‌آسان‌ مورد محاسبه‌ قرار مي‌گيرند و كساني‌ كه‌ بر نفسهاي‌ خود ستم‌ كرده‌اند، در درازاي‌ محشر بازداشته‌ مي‌شوند و همانانند كه‌ خداي‌ عزوجل‌ كوتاهي‌ و قصور آنان‌ را با رحمت‌ خويش‌ تلافي‌ مي‌نمايد و همانانند كه‌ مي‌گويند: ( الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ)»[1].
 
[1] نگاه‌ كنيد به‌ آيه‌ (34) از همين‌ سوره‌.
سوره فاطر آيه  33
‏متن آيه : ‏
‏ جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤاً وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بهشتهاي‌ عدن‌ كه‌ به‌ آنها وارد مي‌شوند» اين‌ وعده‌اي‌ است‌ به‌ پيشگامان‌ به‌سوي‌ نيكويي‌ها، يا وعده‌اي‌ است‌ به‌ تمام‌ برگزيدگان‌ ـ يعني‌ مجموعه‌ اين‌ امت‌ از هر سه‌ گروه‌ ياد شده‌ ـ زيرا گروه‌ اول‌ ـ يعني‌ ستمگران‌ بر خود ـ بعد از آن‌كه‌ از گناه‌ خويش‌ پاكسازي‌ شوند، به‌ بهشت‌ عدن‌ وارد مي‌شوند. گروه‌ دوم‌ ـ يعني ‌ميانه‌روان‌ ـ بعد از آن‌كه‌ با آنان‌ حسابي‌ سهل‌ و آسان‌ انجام‌ گيرد، به‌ آن‌ وارد مي‌شوند. و گروه‌ سوم‌ ـ يعني‌ پيشگامان‌ ـ بي‌حساب‌ و عذابي‌ به‌ آن‌ وارد مي‌شوند. بهشت‌ عدن‌: يعني‌ بهشت‌ هميشگي‌اي‌ كه‌ در آن‌ جاودانه‌ ماندگاراند «در آنجا با دستبندهايي‌ از طلا و مرواريد زيور داده‌ مي‌شوند و جامه‌شان‌ در آنجا ابريشم ‌است» تفسير نظير اين‌ بخش‌ از آيه‌، به‌طور مفصل‌ در سوره‌ «حج/‌23» گذشت‌. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌: «هر كس‌ در دنيا ابريشم‌ بپوشد، در آخرت‌ آن‌ را نمي‌پوشد». آن‌گاه‌ خطاب‌ به‌ مؤمنان‌ فرمودند: «اين‌ ابريشم‌ در دنيا براي‌ كفار و در آخرت‌ براي‌ شماست‌».
شكي‌ نيست‌ كه‌ علما سزاوارترين‌ و شادمان‌ترين‌ مردم‌ به‌ اين‌ نعمت‌ و اين‌ رحمت‌اند. چنان‌كه‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ احمد، ابوداوود، ترمذي‌ و ابن‌ماجه ‌آمده‌ است‌: مردي‌ از اهل‌ مدينه‌ به‌ دمشق‌ نزد ابودرداء(رض) رفت‌، ابودرداء(رض) به‌ وي‌ فرمود: اي‌ برادر! چه‌ چيزي‌ تو را به‌ اينجا آورده‌ است‌؟ آن‌ مرد گفت‌: مرا حديثي‌ به‌ اينجا آورده‌ كه‌ آگاهي‌ يافته‌ام‌ شما آن‌ را از رسول‌‌خدا‌ص روايت ‌مي‌كنيد. ابودرداء(رض) فرمود: آيا براي‌ تجارتي‌ نيامده‌اي‌؟ گفت‌: خير! فرمود: آيا براي‌ نياز ديگري‌ نيامده‌اي‌؟ گفت‌: خير! فرمود: آيا ـ جز به‌ طلب‌ اين‌ حديث‌ ـ براي‌ هيچ‌كار ديگري‌ نيامده‌اي‌؟ گفت‌: خير! آن‌گاه‌ ابودرداء(رض) فرمود: اينك‌ بشنو؛ من‌ از رسول‌‌خدا‌ص شنيده‌ام‌ كه‌ فرمودند: «من‌ سلك‌ طريقا يطلب‌ فيها علما سلك‌ الله‌ تعالي‌ به‌ طريقا إلي‌ الجنة‌ وإن‌ الملائكة‌ لتضع‌ أجنحتها رضا لطالب‌ العلم‌ وإنه ‌ليستغفر للعالم‌ من‌ في‌ السموات‌ والأرض‌ حتي‌ الحيتان‌ في‌ الماء. فضل‌ العالم‌ علي‌ العابد كفضل‌ القمر علي‌ سائر الكواكب‌. إن‌ العلماء هم‌ ورثة ‌الأنبياء وإن‌ الأنبياء لم‌ يورثوا دينارا ولا درهما وإنما ورثو العلم‌، فمن‌ أخذ به‌ أخذ بحظ وافر: هر كس‌ به‌ راهي‌ در پي‌ علمي‌ برود، خداوند متعال‌ او را در راهي‌ كه‌ به‌سوي‌ بهشت‌ منتهي‌ مي‌شود مي‌برد، بي‌گمان‌ فرشتگان‌ بالهاي‌ خود را از روي‌ خشنودي‌ از طالب‌ علم‌، مي‌گسترند و همه‌ كساني‌ كه‌ در آسمانها و زمين‌اند ـ حتي‌ ماهي‌ها در آب‌ ـ براي‌ عالم‌ آمرزش‌ مي‌خواهند و فضيلت‌ عالم‌ بر عابد همچون‌ برتري‌ ماه‌ بر ساير ستارگان‌ است‌، بي‌گمان‌ علما ورثه‌ انبياءاند و انبيا دينار و درهمي‌ را به ‌ارث‌ نگذاشته‌اند بلكه‌ فقط علم‌ را به‌ ميراث‌ گذاشته‌اند پس‌ هر كس‌ آن‌ را بگيرد، قطعا بهره‌ وافري‌ را برگرفته ‌است‌».
 
	سوره فاطر آيه  34
‏متن آيه : ‏
‏ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و گفتند» بهشتيان‌ آن‌گاه‌ كه‌ در باغ‌ هاي‌ عدن‌ مستقر مي‌شوند: «همه‌ ستايشها خدايي‌ را كه‌ اندوه» بديها و گناهان‌، بيم‌ نپذيرفته ‌شدن‌ طاعات‌ و اندوه‌ هول‌ و هراسهاي‌ روز قيامت‌ «را از ما دور كرد» به‌قولي‌ مراد اين‌ است‌: از ما نگراني‌ وانديشه‌ تأمين‌ مخارج‌ و هزينه‌هاي‌ زندگي‌ را دور كرد. زجاج‌ مي‌گويد: «خداوند(ج) همه‌ اندوه‌ها و نگراني‌ها را از بهشتيان‌ دور مي‌كند، چه‌ نگراني‌ها و اندوه‌هايي‌ كه‌ به‌ امر معاششان‌ ارتباط داشته‌ باشد و چه‌ نگراني‌ها و اندوه‌هايي‌ كه‌ به ‌امر معادشان‌ مربوط باشد. پس‌ اهل‌ ايمان‌ پيوسته‌ از عذاب‌ خداوند(ج) در ترس‌ وهراس‌ به‌سر مي‌برند و در همه‌ حال‌ از عاقبت‌ و خاتمه‌ بد بيمناك‌ و از اين‌ امر دل‌نگرانند كه‌ آيا اعمالشان‌ پذيرفته‌ مي‌شود يا خير؟ كه‌ اين‌ نگراني‌ها، دغدغه‌ها و اندوه‌هايشان‌ تا آن‌گاه‌ كه‌ به‌ بهشت‌ وارد نشوند، از بين‌ نمي‌رود. ولي‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌: «بر اهل‌ لااله‌الاالله هيچ‌ وحشتي‌ نيست‌: نه‌ در مرگ‌، نه‌ در قبر و نه‌ در رستاخيز، گويي‌ من‌ به‌ سويشان‌ در هنگام‌ بانگ‌ (رستاخيز) ـ در آن‌ حال‌ كه‌ از سرهاي‌ خود خاك‌ قبرها را مي‌افشانند ـ مي‌نگرم‌ كه‌ مي‌گويند:(الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ ‏)  ».
«به‌ راستي‌ پروردگار ما آمرزگار» است‌ بر كساني‌ كه‌ او را نافرماني‌ كرده‌، سپس‌ با توبه‌ به‌سويش‌ بازگشته‌اند «قدردان‌ است» براي‌ كساني‌ كه‌ او را اطاعت‌ مي‌كنند لذا گناهان‌ بسيارشان‌ را مي‌آمرزد و نيكي‌هاي‌ اندكشان‌ را ارج‌ مي‌گذارد.
 
سوره آل عمران آيه  48
‏متن آيه : ‏
‏ وَيُعَلِّمُهُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالإِنجِيلَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و به‌ او كتاب‌ و حكمت‌ و تورات‌ و انجيل‌ مي‌آموزد» مراد از كتاب‌: خط ونويسندگي‌ است‌ و مراد از حكمت‌: علم‌ نافع‌ و قوت‌ فهم‌ و حسن‌ تدبير در امور، بانهادن‌ هر كاري‌ در جايگاه‌ مناسب‌ آن‌ است‌.
 
سوره فاطر آيه  35
‏متن آيه : ‏
‏ الَّذِي أَحَلَّنَا دَارَ الْمُقَامَةِ مِن فَضْلِهِ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٌ وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«همان‌ خدايي‌ كه‌ ما را از فضل‌ خويش‌ به‌ اقامتگاه‌ جاودان‌ فرود آورد» دارالمقامه‌: اقامتگاهي‌ كه‌ در آن‌ ـ به‌ عنوان‌ فضل‌ و رحمتي‌ از سوي‌ خداي‌ منان‌ ـ جاودانه ‌ماندگارند و هرگز از آن‌ انتقال‌ داده‌ نمي‌شوند. آري‌! هرگز اعمال‌ شايسته ‌نمي‌تواند مابه‌ا