 با آن‌ به‌ بيراهه‌ مي‌كشيد. يا معني‌ اين‌ است‌: شما از جانب‌ خير به‌سوي‌ ما آمده‌ و ما را از رفتن‌ به‌ آن‌ راه‌ خير بازمي‌داشتيد. شاه‌ ولي‌الله دهلوي ‌مي‌گويد: «يعني‌ به‌منظور گمراه‌ كردن‌ ما از جانب‌ چپ‌ نيز به‌ سوي ‌ما مي‌آمديد». به‌قولي‌ معني‌ اين‌ است‌: از سمت‌ راست‌ نيز به‌سراغ‌ ما مي‌آمديد كه‌ ما آن‌ را دوست‌ داريم‌ و به‌ آن‌ فال‌ نيك‌ مي‌زنيم‌ تا به‌ اين‌ ترتيب‌، ما را در پوشش ‌خيرخواهي‌ بفريبيد. قرطبي‌ مي‌گويد: «همه‌ اينها در معني‌ به‌ هم‌ نزديك‌ است‌».
 
	سوره صافات آيه  29
‏متن آيه : ‏
‏ قَالُوا بَل لَّمْ تَكُونُوا مُؤْمِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«مي‌گويند» رهبران‌ و رؤساي‌ گمراهي‌ از جن‌ و انس‌ در پاسخ‌ پيروانشان‌ «بلكه ‌خود شما مؤمن‌ نبوديد» يعني‌: شما خودتان‌ از ايمان‌ روي‌ برتافتيد، با آن‌كه‌ بر آن‌ قادر بوديد پس‌ اين‌ دلهاي‌ شما بوده‌ است‌ كه‌ پذيراي‌ كفر شده‌ و در حقيقت‌، شما از اصل‌ و اساس‌ بر كفر بوده‌ايد.
 
سوره صافات آيه  30
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا كَانَ لَنَا عَلَيْكُم مِّن سُلْطَانٍ بَلْ كُنتُمْ قَوْماً طَاغِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و ما را بر شما هيچ‌ سلطه‌اي‌ نبود» يعني‌: ما هيچ‌ قهر و غلبه‌اي‌ نداشتيم‌ تا به‌وسيله‌ آن‌ شما را وادار به‌ ايمان‌ نموده‌ و از كفر خارج‌ گردانيم‌. به‌قول‌ ابن‌ كثير معني‌ اين‌ است‌: ما بر صحت‌ آنچه‌ كه‌ شما را به‌ سوي‌ آن‌ دعوت‌ كرده‌ايم‌، هيچ ‌حجتي‌ نداشتيم‌ «بلكه‌ خودتان‌ قومي‌ طاغي‌ بوديد» كه‌ در كفر و گمراهي‌ از حد گذشته‌ بوديد و ما فقط شما را به‌ سوي‌ كفر و گمراهي‌ دعوت‌ مي‌كرديم‌ اما اجابت ‌از خود شما و به‌اختيار خودتان‌ بود و هيچ‌ جبر و اكراهي‌ از سوي‌ ما در كار نبود.
	سوره صافات آيه  31
‏متن آيه : ‏
‏ فَحَقَّ عَلَيْنَا قَوْلُ رَبِّنَا إِنَّا لَذَائِقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ لازم‌ شد بر ما» و شما همگي‌ «سخن‌ پروردگار ما كه‌: ما چشندگان‌ عذاب ‌اليم‌ هستيم» مرادشان‌ اين‌ سخن‌ حق‌ تعالي‌ است‌:  (‏ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكَ وَمِمَّن تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ ‏): (قطعا ما جهنم‌ را از تو (ابليس) و از پيروانت‌، همگي‌ پر خواهيم‌كرد) «ص‌/85» پس‌ اينك‌ همه‌ باهم‌ آنچه‌ را كه‌ پروردگار ما به‌ همه‌ ما وعده‌ داده ‌است‌، مي‌چشيم‌.
 
سوره صافات آيه  32
‏متن آيه : ‏
‏ فَأَغْوَيْنَاكُمْ إِنَّا كُنَّا غَاوِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ شما را گمراه‌ كرديم» از راه‌ هدايت‌ و به‌سوي‌ آنچه‌ كه‌ خود بر آن‌ از گمراهي‌ و كفر بوديم‌، شما را فراخوانديم‌ «زيرا ما خود گمراه‌ بوديم» و خواستيم‌ تا شما را نيز مانند خود گمراه‌ سازيم‌ تا شما نيز همانند ما رؤسا و رهبران‌، گمراه ‌باشيد. در اينجاست‌ كه‌ رؤسا و رهبران‌، اقرار و اعتراف‌ مي‌كنند به‌ اين‌كه‌ سبب ‌گمراهي‌ پيروان‌ خويش‌ بوده‌اند اما در عين‌ حال‌ با گفتن‌:  (وَمَا كَانَ لَنَا عَلَيْكُم مِّن سُلْطَانٍ ) : (و ما بر شما هيچ‌ سلطه‌اي‌ نداشته‌ ايم)، اين‌ اتهام‌ را از خود نفي‌ مي‌كنند كه‌ آنها را به‌ زور و غلبه‌ و با اعمال‌ سلطه‌ به‌ كفر و گمراهي‌ كشانيده‌ باشند.
 
سوره آل عمران آيه  60
‏متن آيه : ‏
‏ الْحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَلاَ تَكُن مِّن الْمُمْتَرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«حق‌ از جانب‌ پروردگار توست، پس‌ از ترديدكنندگان‌ نباش» اين‌ خطاب، متوجه ‌هر شنونده‌اي‌ است‌. يعني‌: اي‌ مخاطبان‌! سخن‌ راست‌ و درست‌ درباره‌ عيسي‌(ع) همان‌ است‌ كه‌ بيان‌ شد، پس‌ كسي‌ از شما در اين‌ حقيقت‌ مردد و دودل‌ نباشد. يا خطاب‌ متوجه‌ پيامبر اكرمص است‌ و نهي‌ ايشان‌ از ترديد، براي‌ افزودن‌ بر تثبيت‌ و پايداري‌شان‌ مي‌باشد.
 
سوره صافات آيه  33
‏متن آيه : ‏
‏ فَإِنَّهُمْ يَوْمَئِذٍ فِي الْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
سپس‌ بعد ازاين‌ جدال‌ و مناقشه‌ ميان‌ پيروان‌ و رؤسا، خداوند(ج) عذابي‌ را كه‌ بر هر دو گروه‌ فرود مي‌آيد، چنين‌ وصف‌ مي‌كند: «پس‌ در حقيقت‌ در آن‌ روز همه‌ آنان‌ در عذاب‌ با هم‌ شريكند» يعني‌: در روز قيامت‌، پيروان‌ و رؤسا هر دو در عذاب‌ با هم ‌شريكند چنان‌كه‌ در گمراهي‌ مشترك‌ بودند لذا به‌ همديگر هيچ‌ سودي‌ رسانده ‌نمي‌توانند.
 
سوره صافات آيه  34‏متن آيه : ‏‏ إِنَّا كَذَلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ ‏
 آيه  35‏متن آيه : ‏‏ إِنَّهُمْ كَانُوا إِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَسْتَكْبِرُونَ ‏
  
‏ترجمه : ‏
«هرآينه‌ ما با مجرمان» يعني‌: با مشركان‌ «چنين‌ رفتار مي‌كنيم» پس‌ هر عصيانگري‌ را در برابر اعمالي‌ كه‌ پيش‌ فرستاده‌ است‌، جزا مي‌دهيم‌ «چراكه‌ آنان ‌بودند كه‌ چون‌ كلمه‌ لااله‌الاالله به‌ آنان‌ گفته‌ مي‌شد، استكبار مي‌ورزيدند» و از پيروي ‌مؤمنان‌ در گفتن‌ آن‌ سركشي‌ مي‌كردند و همانند مؤمنان‌ به‌ يگانگي‌ حق‌ تعالي‌ اقرار نمي‌كردند. پس‌ سبب‌ عذاب‌ نمودنشان‌ اين‌ است‌.سوره صافات آيه  36
‏متن آيه : ‏
‏ وَيَقُولُونَ أَئِنَّا لَتَارِكُوا آلِهَتِنَا لِشَاعِرٍ مَّجْنُونٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و مي‌گويند: آيا ما به‌خاطر گفته‌ شاعري‌ ديوانه» كه‌ در خيال‌ خويش‌ سير مي‌كند و سخنان‌ درهم‌وبرهمي‌ مي‌گويد «ترك‌كننده‌ معبودان‌ خود باشيم‌؟» مرادشان‌ از (شاعري‌ ديوانه)، رسول‌‌خدا‌ص بود. به‌ اين‌ ترتيب‌، آنان‌ اولا منكر وحدانيت ‌خداوند(ج) و ثانيا منكر رسالت‌ شدند.
 
	سوره صافات آيه  37
‏متن آيه : ‏
‏ بَلْ جَاء بِالْحَقِّ وَصَدَّقَ الْمُرْسَلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
خداي‌ عزوجل‌ در رد پندارشان‌ مي‌گويد: «بلكه‌ او حق‌ را آورده» يعني‌: پيامبر‌ص، قرآني‌ را كه‌ مشتمل‌ بر توحيد، وعده‌ و وعيد و ديگر امور حق‌ است‌، آورده‌ «و پيامبران‌ را تصديق‌ كرده‌ است» در آنچه‌ كه‌ از عقيده‌ توحيد، اثبات‌ معاد و هشدارها آورده‌اند پس‌ اين‌ پيامبر نه‌ با ايشان‌ مخالفتي‌ كرده‌ و نه‌ عقيده‌اي‌ نو را كه‌ پيامبران‌ قبل‌ از وي‌ نياورده‌ باشند، آورده‌ است‌.
 
	سوره صافات آيه  38
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّكُمْ لَذَائِقُو الْعَذَابِ الْأَلِيمِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«در واقع‌ شما عذاب‌ پر درد را خواهيد چشيد» در برابر كفر و تكذيب ‌پيامبران‌‡.
 
	سوره صافات آيه  39
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و جز برحسب‌ آنچه‌ كرده‌ايد» از كفر و معاصي‌ «جزا داده‌ نمي‌شويد» پس‌ مجازات‌ نمودنتان‌، ظلم‌ و ستم‌ نيست‌.
 
	سوره صافات آيه  40
‏متن آيه : ‏
‏ إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«جز بندگان‌ مخلص‌ خداوند» يعني‌: كساني‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ آنها را براي ‌طاعت‌ و توحيد خويش‌ خالص‌ كرده‌ است‌، از 