 إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْبَلَاء الْمُبِينُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ اين‌ ماجرا آزموني‌ آشكار است» و پيروزي‌ ابراهيم‌(ع) در آن‌ نيز آشكار است‌، چراكه‌ خداي‌ سبحان‌ با فرمان‌ ذبح‌ فرزندش‌، او را در اطاعت‌ خويش‌ امتحان‌ كرد و او از اين‌ امتحان‌ پيروز بيرون‌ آمد.
 
سوره صافات آيه  107
‏متن آيه : ‏
‏ وَفَدَيْنَاهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و او را به‌ قرباني‌ بزرگي‌ فديه‌ داديم» خداوند(ج) قوچي‌ بزرگ‌جثه‌ و فربه‌ را براي‌ ابراهيم‌(ع) از آسمان‌ فرو فرستاد و ابراهيم‌(ع) او را درعوض‌ فرزندش ‌اسماعيل‌(ع) ذبح‌ كرد. سنت‌ در قرباني‌ نيز اين‌ است‌ كه‌ قرباني‌ چاق‌ و فربه‌ باشد.
بايد دانست‌ كه‌ نزد جمهور علما قرباني‌ براي‌ واجد شرايط آن‌ سنت‌ است‌ اما ابوحنيفه‌ مي‌گويد: «قرباني‌ بر اشخاص‌ مقيم‌ متمكن‌ از اهالي‌ شهرها واجب‌ است‌ و بر مسافر واجب‌ نيست‌». همچنين‌ احناف‌ با اين‌ آيه‌ بر اثبات‌ اين‌ حكم‌ استدلال ‌كرده‌اند كه‌: اگر كسي‌ نذر كرد كه‌ فرزندش‌ را ذبح‌ كند، بر وي‌ ذبح‌ گوسفندي‌ لازم‌ مي‌شود.
 
	سوره صافات آيه  108‏متن آيه : ‏‏ وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ ‏
  آيه  109‏متن آيه : ‏‏ سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و ميان‌ آيندگان‌ براي‌ او ثناي‌ نيك‌ به‌جاي‌ گذاشتيم» يعني‌: براي‌ ابراهيم‌(ع) در ميان‌ امتهايي‌ كه‌ پس‌ از وي‌ مي‌آيند، نام‌ و آوازه‌ نيك‌ باقي‌ گذاشتيم‌ «سلام‌ بر ابراهيم» سلام‌: ثنا و ستايش‌ نيكو و پسنديده‌ است‌.
 
سوره آل عمران آيه  66
‏متن آيه : ‏
‏ هَاأَنتُمْ هَؤُلاء حَاجَجْتُمْ فِيمَا لَكُم بِهِ عِلمٌ فَلِمَ تُحَآجُّونَ فِيمَا لَيْسَ لَكُم بِهِ عِلْمٌ وَاللّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هان، شما» اي‌ يهوديان‌ «همان‌ كساني‌ هستيد كه‌ درباره‌ آنچه‌ نسبت‌ به‌ آن‌ علمي ‌داشتيد، محاجه‌ كرديد، پس‌ چرا در مورد چيزي‌ كه‌ بدان‌ علمي‌ نداريد محاجه‌ مي‌كنيد؟ وخداوند مي‌داند و شما نمي‌دانيد» مراد از آنچه‌ كه‌ يهوديان‌ نسبت‌ به‌ آن‌ علمي‌ داشتند، احكام‌ موجود در تورات‌ ـ اعم‌ از حلال‌ و حرام‌ و انواع‌ عبادات‌ ـ است، هر چند كه‌ آنان‌ در آنها نيز به‌ مقتضاي‌ دانش‌ خويش‌ عمل‌ نكردند و در اين‌دانسته‌هاي‌ خود نيز به‌ ناحق‌ جدال‌ و مشاجره‌ نمودند. اما آنچه‌ كه‌ بدان‌ علمي‌ندارند، اين‌ پندارشان‌ است‌ كه‌ ابراهيم‌(ع) بر دينشان‌ بود.
علما گفته‌ اند: اين‌ آيه‌ كريمه‌ بر وجوب‌ محاجه‌ در امر دين‌؛ يعني‌: اقامه‌ دليل‌ وحجت‌ عليه‌ باطل‌گرايان، دلالت‌ مي‌كند.
 
سوره صافات آيه  110
‏متن آيه : ‏
‏ كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«نيكوكاران‌ را چنين‌ پاداش‌ مي‌دهيم» تفسير نطير آن‌ در آيه‌ (105) گذشت‌.
 
	سوره صافات آيه  111
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«در حقيقت‌ او از بندگان‌ با ايمان‌ ما بود» يعني‌: ابراهيم‌(ع) از كساني‌ بود كه‌ حق ‌عبوديت‌ را گزارده‌ و در ايمان‌ به‌ خداأ و توحيد وي‌، ثابت‌قدم‌ و پايدار بودند و دليل‌ نيكوكاري‌ وي‌ همين‌ امر است‌.
 
	سوره صافات آيه  112
‏متن آيه : ‏
‏ وَبَشَّرْنَاهُ بِإِسْحَاقَ نَبِيّاً مِّنَ الصَّالِحِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و او را به‌ اسحاق‌ كه‌ پيامبري‌ از صالحان‌ است‌، بشارت‌ داديم» يعني‌: ابراهيم‌(ع) را به‌ فرزند ديگري‌ كه‌ هم‌ پيامبر و هم‌ از شايستگان‌ است‌، به‌عنوان‌ پاداشي‌ بر طاعت‌ وي‌ براي‌ خداي‌ عزوجل‌ در ذبح‌ يگانه‌فرزندش‌ اسماعيل‌(ع)، بشارت ‌داديم‌. چنان‌كه‌ گفتيم‌، اين‌ آيه‌ نيز دليل‌ بر آن‌ است‌ كه‌ ذبيح‌ اسماعيل‌(ع) بود.
 
	سوره صافات آيه  113
‏متن آيه : ‏
‏ وَبَارَكْنَا عَلَيْهِ وَعَلَى إِسْحَاقَ وَمِن ذُرِّيَّتِهِمَا مُحْسِنٌ وَظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ مُبِينٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و به‌ ابراهيم‌ و اسحاق‌ بركت‌ داديم» با پي‌درپي ‌فرستان‌ نعمتهاي‌ خويش‌ بر آن ‌دو. به‌قولي‌ مراد اين‌ است‌ كه‌: فرزندان‌ آن‌ دو تن‌ را بسيار گردانيديم‌، به‌طوري‌ كه ‌بيشتر انبيا‡ از نسل‌ اسحاق‌ هستند، همچون‌ ايوب‌ و شعيب‌ علیهماالسلام «و از زادوولد آن‌ دو، برخي‌ نيكوكار و برخي‌ آشكارا به‌ خود ستمكار بودند» خداوند متعال‌ با اين‌جمله‌، به‌ بيان‌ اين‌ حقيقت‌ مي‌پردازد كه‌ بودن‌ نسل‌ انسانها از اين‌ عنصر و نژاد شريف‌ و از اين‌ دودمان‌ مبارك‌، هيچ‌ سود و نفعي‌ به ‌حالشان‌ ندارد بلكه‌ آنچه ‌برايشان‌ سودمند است‌، اعمال‌ خودشان‌ مي‌باشد، نه‌ نسب‌ و نژاد پدرانشان‌ چنان‌كه‌ يهود و نصاري‌ نيز ـ با وجود آن‌كه‌ از تبار اسحاق‌ هستند ـ ليكن‌ به‌ اين‌ ورطه ‌آشكار از گمراهي‌ و فساد درافتاده‌اند.
در اينجا داستان‌ ابراهيم‌(ع) به‌ پايان‌ مي‌رسد. البته‌ داستان‌ وي‌ حاوي‌ درسهاي ‌بسيار بزرگي‌ از دروس‌ توحيد مي‌باشد و اولين‌ آنها اين‌ درس‌ است‌ كه‌: مقتضاي ‌توحيد، طاعت‌ الهي‌ در هر امري‌ است‌ ؛ هر چند آن‌ امر، دشوار باشد.
 
	سوره صافات آيه  114
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدْ مَنَنَّا عَلَى مُوسَى وَهَارُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و در حقيقت‌، ما بر موسي‌ و هارون‌ منت‌ نهاديم» با برگزيدنشان‌ به‌ نبوت‌ و بخشيدن‌ غير آن‌ از منافع‌ ديني‌ و دنيوي‌ به‌ ايشان‌.
 
سوره صافات آيه  115‏متن آيه : ‏‏ وَنَجَّيْنَاهُمَا وَقَوْمَهُمَا مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ ‏
آيه  116‏متن آيه : ‏‏ وَنَصَرْنَاهُمْ فَكَانُوا هُمُ الْغَالِبِينَ ‏ 
آيه  117‏متن آيه : ‏‏ وَآتَيْنَاهُمَا الْكِتَابَ الْمُسْتَبِينَ ‏
آيه  118‏متن آيه : ‏‏ وَهَدَيْنَاهُمَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ ‏
‏ترجمه : ‏
«و آن‌ دو و قومشان» بني‌اسرائيل‌ «را از اندوه‌ بزرگ» كه‌ استعباد و بردگي ‌فرعون‌ بود و به‌قولي‌: از اندوه‌ غرق‌ «نجات‌ داديم» در حالي‌ كه‌ فرعون‌ و قومش ‌را غرق‌ كرديم‌ و به‌ هلاكت‌ رسانيديم‌.
«و ياريشان‌ داديم‌ تا ايشان‌ بودند كه‌ پيروز شدند» بر فرعون‌ و قومش‌.
«و به‌ آن‌ دو كتابي‌ مستبين‌ داديم» كه‌ مراد از آن‌: كتاب‌ تورات‌ است‌. مستبين‌: يعني‌: روشن‌ و آشكار و رسا و بليغ‌ در بيان‌ خويش‌.
«و آنان‌ را به‌ راه‌ ر است‌ هدايت‌ كرديم» در كردار و عمل‌، كه‌ دين‌ اسلام‌ است‌ زيرا اسلام‌ دين‌ واحد خداي‌ عزوجل‌ و يگانه‌ راهي‌ است‌ كه‌ انسان‌ راهيافته‌ را به‌ مقصد و مطلوب‌ نهايي‌ مي‌رساند.
 
سوره صافات آيه  119‏متن آيه : ‏‏ وَتَرَكْنَا عَلَيْهِمَا فِي الْآخِرِينَ ‏
آيه  120‏متن آيه : ‏‏ سَلَامٌ عَلَى مُوسَى وَهَارُونَ ‏ 
‏ترجمه : ‏
«و برايشان‌ ميان‌ آيندگان» يعني‌: ميان‌ امتهاي‌ واپسين‌ «نام‌ نيك» و ثنا و صفت‌ ستوده‌ «به‌ جاي‌ گذا