زوجل‌ برايشان‌ وعده‌ داده‌ است‌، جز اين‌ نيست‌ كه ‌اسرافيل‌(ع) نفخه‌ دوم‌ را در صور بدمد «كه‌ آن‌ را هيچ‌ توقفي‌ نيست» فواق‌: مقدار زماني‌اي‌ به‌ اندازه‌ ميان‌ دو دوشيدن‌ شير شتر در بامداد و شامگاه‌ است‌. يعني‌: چون‌ آن‌ بانگ‌ مرگبار بيايد، به‌مقدار زمان‌ ميان‌ دو دوشيدن‌ شتر هم‌ توقفي‌ ندارد. به‌قولي‌ مراد اين‌ است‌: آنان‌ ـ بسان‌ شخص‌ بيمار و بي‌هوش‌ كه‌ گاهي‌ از بيماري‌ و بي‌هوشي‌ خود به‌ خود مي‌آيد و آرام‌ مي‌گيرد ـ از آن‌ عذاب‌ آرام‌ نمي‌گيرند.
 
	سوره ص آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ وَقَالُوا رَبَّنَا عَجِّل لَّنَا قِطَّنَا قَبْلَ يَوْمِ الْحِسَابِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و گفتند» از روي‌ استهزا، استبعاد و تكذيب‌ «پروردگارا! هر چه‌ زودتر بهره‌ ما را» از خير يا شر «پيش‌ از روز حساب‌ به‌ ما بده» و آن‌ را تا روز قيامت‌ به‌ تأخير نينداز.
 
	﴿ سوره‌ ص ﴾
مکی‌ است‌ و داراي‌ (88) آيه‌ است‌.
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:4416.txt">آيه  17</a><a class="text" href="w:text:4417.txt">آيه  18</a><a class="text" href="w:text:4418.txt"> آيه  19</a><a class="text" href="w:text:4419.txt">آيه  20</a><a class="text" href="w:text:4420.txt">آيه  21</a><a class="text" href="w:text:4421.txt">آيه  22</a><a class="text" href="w:text:4422.txt"> آيه  23</a><a class="text" href="w:text:4423.txt">آيه  24</a><a class="text" href="w:text:4424.txt">آيه  25</a><a class="text" href="w:text:4425.txt">آيه  26</a></body></html>سوره ص آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ اصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَاذْكُرْ عَبْدَنَا دَاوُودَ ذَا الْأَيْدِ إِنَّهُ أَوَّابٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
اي‌ پيامبر‌ص! «بر آنچه‌ مي‌گويند» از سخنان‌ كفرآلود و آزاردهنده‌ «صبر كن‌ و بنده‌ ما داوود را كه‌ صاحب‌ قوت‌ بود» در علم‌ و عمل‌ و تلاش‌ و عبادت‌ «به‌ ياد آور» تا از اين‌ يادآوري‌، درسها و آموزه‌ها برگيري‌. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه ‌داوود(ع) يك‌ روز را روزه‌ مي‌گرفت‌ و روز ديگر را مي‌خورد، نصف‌ شب‌ را مي‌خوابيد و يك‌سوم‌ آن‌ را به‌ قيام‌ مي‌گذراند و باز يك‌ششم‌ آن‌ را مي‌خوابيد و چون‌ با دشمن‌ روبرو مي‌شد، هرگز پا به‌ فرار نمي‌گذاشت‌. همچنين‌ در حديث‌ شريف ‌آمده‌ است‌: «داوود(ع) عابدترين‌ بشر بود». «هر آينه‌ او أواب‌ بود» اواب‌: كسي‌ است‌ كه‌ از هر چه‌ خداي‌ عزوجل‌ آن‌ را ناپسند مي‌دارد، بازگشته‌ و به‌سوي‌ آنچه ‌كه‌ دوست‌ دارد، باز مي‌گردد. البته‌ فقط كسي‌ اين‌ توان‌ را دارد كه‌ در دين‌ نيرومند باشد.
	سوره ص آيه  18
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَالْإِشْرَاقِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هرآينه‌ ما كوهها را با او رام‌ ساختيم‌؛ شامگاهان‌ و بامدادان» كه‌ همنوا با او «تسبيح‌ مي‌گفتند» مقاتل‌ مي‌گويد: «چنان‌ بود كه‌ وقتي‌ داوود(ع) خداأ را ذكر مي‌گفت‌، كوهها نيز همنوا با او ذكر مي‌گفتند و او تسبيح‌ گفتن‌ كوهها را مي‌فهميد».
 
	سوره ص آيه  19
‏متن آيه : ‏
‏ وَالطَّيْرَ مَحْشُورَةً كُلٌّ لَّهُ أَوَّابٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و پرندگان‌ را رام‌ كرديم‌ كه‌ گردآينده‌ بودند» از هر ناحيه‌اي‌ و همراه‌ با داوود(ع)، خداي‌ عزوجل‌ را تسبيح‌ مي‌گفتند. ابن‌كثير مي‌گويد: «يعني‌ چون ‌پرندگان‌ تسبيح‌ او را مي‌شنيدند، از بس‌ كه‌ مجذوب‌ ترنم‌ وي‌ به‌ خواندن‌ زبور مي‌شدند، در هوا بر جاي‌ خود توقف‌ مي‌كردند و نمي‌توانستند بروند پس‌ همانجا در هوا همنوا با او تسبيح‌ مي‌گفتند». «همگي‌ براي‌ او بازگشت‌ كننده‌ بودند» يعني‌: كوهها و پرندگان‌ هر يك‌ همراه‌ و همنوا با او و به‌خاطر تسبيح‌ گفتن‌ او، تسبيح ‌مي‌گفتند. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابوذر(رض) از رسول‌‌خدا‌ص آمده‌ است‌ كه‌ فرمودند: «يصبح‌ علي‌ كل‌ سلامي‌ من‌ أحدكم‌ صدقة‌، فكل‌ تسبيحة‌ صدقة‌ وكل‌ تهليلة ‌صدقة‌ وكل‌ تكبيرة‌ صدقة‌ وأمر بالمعروف‌ صدقة‌ ونهي‌ عن‌ المنكر صدقة ويجزي‌ من ‌ذلك‌ ركعتان‌ يركعهما من‌ الضحي‌: هر بامداد در برابر هر مفصل‌ از مفاصل‌ يكي‌ از شما[1] دادن‌ صدقه‌اي‌ لازم‌ است‌ پس‌ هر تسبيحي‌ صدقه‌اي‌ است‌، هر تهليلي ‌صدقه‌اي‌ است‌، هر تكبيري‌ صدقه‌اي‌ است‌، هر امر به ‌معروفي‌ صدقه‌اي‌ است‌ و هر نهي‌ از منكري‌ صدقه‌اي‌ است‌. بدانيد؛ دو ركعت‌ نماز را كه‌ بنده‌ در چاشتگاه ‌مي‌گزارد، از جاي‌ همه‌ اينها كفايت‌ مي‌كند». كه‌ اين‌ نماز را نماز «اشراق‌» مي‌نامند. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌‌خدا‌ص در روز فتح‌ مكه‌، هشت ‌ركعت‌ نماز اشراق‌ خواندند.
 
[1] اين‌ مفاصل‌ ـ چنان‌كه‌ در حديث‌ ديگري‌ آمده‌ است‌ ـ سيصدوشصت‌ مفصل‌ است‌.سوره ص آيه  20
‏متن آيه : ‏
‏ وَشَدَدْنَا مُلْكَهُ وَآتَيْنَاهُ الْحِكْمَةَ وَفَصْلَ الْخِطَابِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و فرمانروايي‌اش‌ را استوار كرديم» يعني‌: فرمانروايي‌ داوود(ع) را استوار و پايدار گردانيديم‌ ؛ با پيروزي‌ وي‌ در رزمگاهها و افگندن‌ رعب‌ و وحشت‌ وي‌ در دلهاي‌ دشمنان‌ «و به‌ او حكمت» يعني‌: نبوت‌ و شناخت‌ هرآنچه‌ كه‌ در معرض ‌داوريش‌ قرار مي‌گرفت‌ «و فصل‌الخطاب» يعني‌: فيصله‌ كردن‌ روشن‌ در امر قضاوت‌ «بخشيديم» مجاهد مي‌گويد: «فصل ‌الخطاب‌ عبارت‌ از نفوذ فيصله‌ بخش‌ در كلام‌ و حاكميت‌ و داوري‌ است‌، كه‌ اين‌ تمام‌ سخنان‌ وي‌ را شامل‌ مي‌شود». مراد نيز همين‌ معني‌ است‌ چنان‌كه‌ ابن‌جرير اين‌ معني‌ را برگزيده‌. به‌قولي‌: فصل‌الخطاب‌: قرار دادن‌ معناي‌ بسيار در لفظي‌ اندك‌ است‌.
 
	سوره آل عمران آيه  73
‏متن آيه : ‏
‏ وَلاَ تُؤْمِنُواْ إِلاَّ لِمَن تَبِعَ دِينَكُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدَى هُدَى اللّهِ أَن يُؤْتَى أَحَدٌ مِّثْلَ مَا أُوتِيتُمْ أَوْ يُحَآجُّوكُمْ عِندَ رَبِّكُمْ قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاءُ وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و جز به‌ كسي‌ كه‌ از دين‌ شما پيروي‌ مي‌كند، ايمان‌ نياوريد» اين‌ سخن‌ چنان‌ كه‌ دربيان‌ سبب‌ نزول‌ آمده‌ است‌ از جمله‌ سخنان‌ احبار يهود به‌ زيردستانشان‌ بود. يعني‌: رؤساي‌ يهود به‌ فرومايگانشان‌ گفتند: تصديق‌ و باور راستين‌ خود را فقط به‌ پيروان ‌دين‌ و اهل‌ آيين‌ خود اختصاص‌ دهيد، اما اگر براي‌ مسلمانان، تصديقي‌ هم‌ نشان ‌مي‌دهيد، اين‌ فقط ظاهرسازي‌ و فريبكاري‌اي‌ بيش‌ نباشد. ابن‌كثير در تفسير آيه‌كريمه‌ مي‌گويد: «يعني‌: به‌ هيچ ‌كس‌ اطمينان‌ نكنيد و رازتان‌ را جز به‌ پيروان‌دينتان، با هيچ‌ كس‌ ديگري‌ در ميان‌ نگذاريد و آنچه‌ از علم‌ مي‌دانيد، براي‌مسلمانان‌ آشكار نگردانيد زيرا آن‌ را از شما مي‌آموزند و با شما در آن‌ برابر وهم‌طراز مي‌شوند و حتي‌ به‌ وسيله‌ آن‌ بر شما ممتاز نيز مي‌گردند زيرا آنان‌ شديدا به‌ايمان‌ خويش‌ پايبند و پ