ولي‌ آن‌ را بر ما فرض‌نگردانيده‌!»، لذا از انجام‌ مناسك‌ حج‌ سر باز زدند. همان‌ بود كه‌ اين‌ آيه‌ كريمه‌نازل‌ شد.
بيان‌ احكام‌:
1 ـ امام‌ ابوحنيفه‌ بر آن‌ است‌ كه‌ اگر كشتن‌ كسي‌ در زمين‌ حل‌ به‌ علت‌ قصاص، ارتداد يا زنا واجب‌ باشد و او به‌ سرزمين‌ حرم‌ پناه‌ برد، بر وي‌ تعرض‌ نمي‌شود، ولي‌ نبايد به‌ او، جا، غذا و آب‌ بدهند و با او خريد و فروش‌ و معامله‌ كنند تا به‌ بيرون‌ آمدن‌ از سرزمين‌ حرم‌ ناگزير گردد. اما امام‌ مالك‌ و امام‌ شافعي‌ مي‌گويند: قصاص‌ گرفتن‌ در حرم‌ از قاتل‌ قتل‌ عمد، جايز است‌.
2 ـ حج‌ در عمر يك‌ بار فرض‌ و تكرار آن‌ در هر پنج‌ سال‌ يك‌بار سنت‌ است‌.
3 ـ امام‌ ابوحنيفه، امام‌ مالك‌ و امام‌ احمدبن‌ حنبل‌ برآنند كه‌ اداي‌ حج‌ در همان‌ سال‌ اولي‌ كه‌ شخص‌ مكلف‌ واجد استطاعت‌ و بقيه‌ شرطهاي‌ اداي‌ آن‌ مي‌شود، فرض‌ است‌. ولي‌ امام‌ شافعي‌ و محمدبن‌ حسن‌ شيباني‌ بر آنند كه‌ در اداي‌ حج مبني‌ بر مهلت‌ (تراخي) است‌ نه‌ بر فوريت‌.
4 ـ بنا به‌ مذهب‌ امام‌ مالك، نيابت‌ در حج‌ جايز نيست، اما جمهور فقها آن‌ را به‌ جاي‌ كسي‌ كه‌ فوت‌ كرده‌ و حج‌ نكرده‌ است‌ و به‌ جاي‌ بيماري‌ كه‌ قادر به‌ اداي‌ حج نيست، جايز مي‌دانند. ليكن‌ مالكي‌ها حج‌ را از ذمه‌ بيمار زمين‌گيري‌ كه‌ قدرت ‌نگه‌داشتن‌ خود را بر بالاي‌ مركب‌ ندارد، ساقط دانسته‌اند. در نزد آنان‌ نيز، اجيركردن‌ شخص‌ براي‌ انجام ‌دادن‌ حج‌ به‌ جاي‌ كسي‌ كه‌ مرده‌ است‌ و قبل‌ از مرگش‌ به ‌اين‌ امر وصيت‌ كرده، جايز است‌.
5 ـ استطاعت‌ حج‌ منوط به‌ داشتن‌ توشه‌ راه‌ و وسيله‌ نقليه، به‌اضافه‌ عدم‌ وجود مانع‌ بدني‌؛ چون‌ بيماري، ترس‌ از دشمن‌ و عدم‌ امنيت‌ راه‌ است‌.
 
[7] نگاه، سوره‌ «بقره/‌125».آيه  35
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا يُلَقَّاهَا إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَمَا يُلَقَّاهَا إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اين‌ را درنمي‌يابند» يعني‌: بر خصلت‌ دفع‌ بدي‌ با نيكي‌ قدرت‌ نمي‌يابند و اين ‌سفارش‌ را نمي‌پذيرند و به‌ آن‌ عمل‌ نمي‌كنند؛ «جز كساني‌ كه‌ صبر كردند» بر فروخوردن‌ خشم‌ و تحمل‌ ناخوشي‌ «و آن‌ را جز صاحب‌ بهره‌ بزرگ» در ثواب‌ وخير و كسب‌ سعادت‌ دنيا و آخرت‌؛ «فرانمي‌گيرد» زيرا اين‌ خصلت‌، بخشايشي ‌عظيم‌ از سوي‌ خداي‌ منان‌ است‌ پس‌ هر ناكس‌ قابليت‌ اين‌ بخشايش‌ و موهبت ‌بزرگ‌ را ندارد. ابن‌عباس‌ك در تفسير اين‌ آيه‌ كريمه‌ مي‌گويد: «خداوند متعال‌ مؤمنان‌ را به‌ شكيبايي‌ و صبر در هنگام‌ خشم‌، به‌ بردباري‌ در هنگام‌ روبرو شدن‌ با جهل‌ و به‌ گذشت‌ در هنگام‌ روبرو شدن‌ با بدي‌ دستور داد پس‌ اگر چنين‌ كنند، او آنان‌ را از آسيب‌ شيطان‌ حفظ مي‌كند و دشمنشان‌ در برابرشان‌ به‌ گونه‌اي‌ فروتن ‌مي‌گردد كه‌ گويي‌ دوستي‌ مهربان‌ است‌».
 
	آيه  36
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
بعد از آن‌كه‌ خداوند متعال‌ راه‌ دفع‌ دشمن‌ انسي‌ و نحوه‌ تعامل‌ با وي‌ را بيان ‌كرد، اينك‌ راه‌ درمان‌ وسوسه‌ها و كششهاي‌ شيطاني‌ را بيان‌ داشته‌ و مي‌فرمايد: «و اگر وسوسه‌اي‌ از سوي‌ شيطان‌ تو را به‌ وسواس‌ افگند» نزغ‌: شبهه‌ برانگيختن‌، به‌هيجان ‌آوردن‌ و دمدمه‌ افگندن‌ است‌. خداوند (ج)  وسوسه‌افگني‌ را به‌ «نزغ‌» تشبيه‌ كرد زيرا وسوسه‌، آدمي‌ را بر شر و بدي‌ برمي‌انگيزد. يعني‌: اگر شيطان‌ تو را از دفع‌ بدي‌ به‌ شيوه‌اي‌ كه‌ نيكوتر است‌، برگردانيد و اين‌ امر را برايت‌ آراست‌ كه ‌بدي‌ را با بدي‌اي‌ همانند آن‌ يا خشن‌تر از آن‌ پاسخ‌ گويي‌: «پس‌ به‌ الله پناه‌ ببر» از شر شيطان‌ و از او پيروي‌ نكن‌ «چرا كه‌ خداوند شنواي‌ داناست» پناه ‌بردن‌ و التجاي ‌تو را به‌سوي‌ خود مي‌شنود و وسوسه‌هاي‌ شيطان‌ و اميد بستن‌ صادقانه‌ انسان‌ به‌بارگاه‌ خود را مي‌داند پس‌ انسان مؤمن‌ بايد از حق‌ تعالي‌ طلب‌ گشايش‌ كرده‌ و از شر شيطان‌ به‌ او پناه‌ ببرد. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابوسعيدخدري‌(رض) آمده‌ است‌كه‌ رسول‌‌خدا‌ص چون‌ به‌سوي‌ نماز برمي‌خاستند، مي‌فرمودند: «أعوذ بالله‌ السميع‌ العليم‌ من‌ الشيطان‌ الرجيم‌، من‌ همزه‌ و نفخه‌ و نفثه‌: پناه‌ مي‌برم‌ به‌ خداي‌ شنوا و دانا از شر شيطان‌ رانده‌ شده‌، از وسوسه‌ و دميدن‌ و افسون‌ وي‌».
	آيه  37
‏متن آيه : ‏
‏ وَمِنْ آيَاتِهِ اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ لَا تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و از آيات‌ او شب‌ و روز و خورشيد و ماه‌ است» آيات‌: جمع‌ آيه‌، به‌معناي‌ حجت ‌و برهان‌ دال‌ بر وحدانيت‌ خداوند (ج)  و قدرت‌ وي‌ است‌. يعني‌: شب‌ و روز وخورشيد و ماه‌، از نشانه‌هاي‌ كوني‌ خداوند (ج)  بر قدرت‌ و عظمت‌ و حكمت‌ وي ‌مي‌باشد «براي‌ خورشيد و ماه‌ سجده‌ نكنيد» زيرا اين ‌دو، آفريدگاني‌ از مخلوقات ‌وي‌ هستند پس‌ درست‌ نيست‌ كه‌ شريك‌ ربوبيت‌ خداوند (ج) قرار داده‌ شوند «و براي‌ خداوندي‌ سجده‌ كنيد كه‌ آنها را» يعني‌: چهار پديده‌ ياد شده‌ را «آفريده‌ است‌، اگر تنها او را مي‌پرستيد» يعني‌: اگر شما مدعي‌ عبادت‌ خالصانه‌ براي‌ حق‌ تعالي ‌هستيد، راه‌ عبادت‌ وي‌ اين‌ است‌، نه‌ اين‌كه‌ به‌ وي‌ شريك‌ آوريد. نقل‌ است‌: مردمي‌ بودند كه‌ همچون‌ «صائبين‌» براي‌ خورشيد و ماه‌ سجده‌ مي‌كردند و مي‌پنداشتند كه‌ از سجده‌ كردن‌ براي‌ خورشيد و ماه‌، سجده‌ براي‌ خداوند (ج)  را در نظر دارند. پس‌ از اين‌ كار نهي‌ شدند.
اين‌ آيه‌، در نزد جمهور علما، محل‌ سجده‌ تلاوت‌ است‌ از آن‌ روي‌ كه‌ امر به‌ سجده‌، بدان‌ پيوست‌ ساخته‌ شده‌ است‌. ولي‌ در نزد امام‌ ابوحنيفه:، موضع ‌سجده‌ آخر آيه‌ ديگر، يعني‌:  ( وَهُمْ لَا يَسْأَمُونَ ‏) مي‌باشد زيرا معني‌ با آن‌ تمام ‌مي‌شود.
 
آيه  38
‏متن آيه : ‏
‏ فَإِنِ اسْتَكْبَرُوا فَالَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَهُمْ لَا يَسْأَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ اگر تكبر ورزيدند چه‌ باك‌، كساني‌ كه‌ در پيشگاه‌ پروردگار تواند، شبانه‌ روز او را به‌ پاكي‌ ياد مي‌كنند و خسته‌ نمي‌شوند» يعني‌: اگر اين‌ گروه‌ از امتثال‌ امر پروردگار تكبر ورزيدند، هيچ‌ باكي‌ نيست‌ چرا كه‌ فرشتگان‌ از عبادت‌ باري‌‌تعالي‌ تكبر نمي‌ورزند بلكه‌ دائما و در طول‌ شب‌ و روز براي‌ وي‌ تسبيح‌ مي‌گويند و از تسبيح‌ گفتن‌ سست‌ 