شدنشان‌ از انديشه‌ و خرد بر اثر نيرنگ‌ فرعون‌ است‌. البته‌ اين‌ روش‌ همه‌ ستمگران ‌در تحميل‌ فرمانروايي‌ خويش‌ است‌ كه‌ مردم‌ را از عقل‌ و خرد و انديشه‌ تهي ‌مي‌كنند و با انواع‌ تبليغات‌ و شست‌وشوي‌ ذهني‌، آنان‌ را از حقايق‌ دور مي‌گردانند.
 
	سوره زخرف آيه  55
‏متن آيه : ‏
‏ فَلَمَّا آسَفُونَا انتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ أَجْمَعِينَ ‏
 
‏ترجمه :
 ‏«و چون‌ ما را به‌ خشم‌ درآوردند» با افراط خود در عصيان‌ و عناد «از آنان‌ انتقام‌ گرفتيم‌ و آنان‌ را همه‌ يكجا غرق‌ كرديم‌» در درياي‌ سرخ‌. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت ‌عقبه‌ بن‌ عامر(رض) آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌‌خدا ص فرمودند: «چون‌ خداي‌ تبارك‌ وتعالي‌ را ديدي‌ كه‌ به‌ بنده‌ هر چه‌ را كه‌ مي‌خواهد مي‌دهد در حالي‌كه‌ آن‌ بنده‌ بر گناهان‌ خويش‌ پايدار است‌ پس‌ بدان‌كه‌ اين‌ امر استدراجي‌ از سوي‌ حق‌ تعالي‌ براي ‌آن‌ بنده‌ است‌. آن‌گاه‌ اين‌ آيه‌ را تلاوت‌ كردند: (‏ فَلَمَّا آسَفُونَا انتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ أَجْمَعِينَ ‏) ».
 
سوره زخرف آيه  56
‏متن آيه : ‏
‏ فَجَعَلْنَاهُمْ سَلَفاً وَمَثَلاً لِلْآخِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و آنان‌ را پيشرو گردانيديم‌» يعني: فرعونيان‌ را در استحقاق‌ عذاب‌، براي‌ كفاري‌ كه‌ به‌ مانند عمل‌ آنان‌ عمل‌ مي‌كنند، مقتدا و پيشوا گردانيديم‌ «و مثلي‌ براي ‌آيندگان‌» يعني: آنان‌ را مايه‌ پند و عبرتي‌ براي‌ آيندگان‌ گردانيديم‌. يا آنان‌ را داستان‌ شگفت‌آوري‌ گردانيديم‌ كه‌ آيندگان‌ به‌ آن‌ مثل‌ مي‌زنند.
 
	سوره زخرف آيه  57
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلاً إِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و هنگامي‌ كه‌ مثل‌ زده‌ شد» از سوي‌ كافران‌ «به‌ پسر مريم‌» در اين‌ باره‌ كه‌ او به‌جز خدا(ج)  مورد پرستش‌ قرار گرفت‌ «بناگاه‌ قوم‌ تو از آن‌ سخن‌ بانگ‌ برمي‌دارند» يعني: از روي‌ خوشحالي‌ به‌ زدن‌ اين‌ مثل‌، شور و هلهله‌ به‌پا مي‌كنند.
مفسران‌ در بيان‌ سبب‌ نزول‌ گفته‌اند: اين‌ آيه‌كريمه‌ درباره‌ مجادله‌ ابن‌زبعري‌ با رسول‌ خدا ص نازل‌ شد زيرا آن‌گاه‌ كه‌ آيه‌ مباركه‌ «انبياء / 98» :( إنَّكُمْ وَ مَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ ) : «شما و آنچه‌ كه‌ به‌جاي‌ خداوند مي‌پرستيد، هيزم‌ جهنم‌ايد» نازل‌ شد، ابن‌ زبعري‌ به‌ رسول‌ خدا ص گفت: سوگند به‌ پروردگار كعبه ‌كه‌ در حجت‌ بر تو غلبه‌ يافتم‌! آيا نصاري‌ مسيح‌ را، يهود عزير را و بنو مليح‌، فرشتگان‌ را نمي‌پرستند؟ پس‌ اين‌ آيه‌ بدين‌ معني‌ است‌ كه‌ مسيح‌ و عزيز و فرشتگان ‌نيز هيزم‌ جهنم‌اند؟! ابن‌ زبعري‌ از اين‌ سخنش‌ سخت‌ شادمان‌ شد و مشركان‌ مكه ‌نيز بانگ‌ شادي‌ برداشتند. پس‌ خداي‌ متعادل‌ اين‌ آيه‌كريمه‌ و آيه‌ «انبياء/101» را نازل‌ فرمود:  (‏ إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُم مِّنَّا الْحُسْنَى أُوْلَئِكَ عَنْهَا مُبْعَدُونَ ‏) : «همانا كساني‌ كه‌ از ما در حقشان‌ نيكي‌ مقرر شده‌ است‌، آنان‌ از آتش‌ دوزخ‌ دور داشته‌ شده‌اند».
اين‌ آيه‌، نمايانگر نوع‌ ديگري‌ از لجاجت‌ و ستيزه‌ قريش‌ در كفر و عناد و مجادله‌شان‌ به‌ نارواست‌ و چهار نوع‌ ديگر از كفرياتشان‌ در آيات‌ قبل‌ گذشت‌، كه ‌عبارت‌ بود از:
1ـ آنها براي‌ حق‌ تعالي‌ از بندگانش‌ جزء (فرزند) قرار دادند.
2ـ آنها فرشتگان‌ را كه‌ بندگان‌ خداي‌ رحمانند، دختر خواندند.
3ـ آنها گفتند: اگر خدا نمي‌خواست‌ ما بتان‌ را پرستش‌ نمي‌كرديم‌.
4ـ آنها گفتند: چرا اين‌ قرآن‌ بر يكي‌ از بزرگان‌ دو شهر مكه‌ يا طايف‌، نازل‌ نشده ‌است‌.
سوره آل عمران آيه  109
‏متن آيه : ‏
‏ وَلِلّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ وَإِلَى اللّهِ تُرْجَعُ الأُمُورُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و آنچه‌ در آسمانها و آنچه‌ در زمين‌ است‌ از آن‌ خداست» پس‌ در آن‌ هر گونه‌ كه‌ خواهد و به‌ هر نحوي‌ كه‌ اراده‌ كند، تصرف‌ مي‌كند «و كارها همه‌ به ‌سوي‌ خدا بازگردانده‌ مي‌شود» هم‌ از اين‌ رو است‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ از ظلم بي‌نياز است، چراكه‌ تمام‌ آنچه‌ در آسمانها و زمين‌ است، در قبضه‌ اوست‌ و او مرجع‌ همه‌ اموراست‌.
 
	سوره زخرف آيه  58
‏متن آيه : ‏
‏ وَقَالُوا أَآلِهَتُنَا خَيْرٌ أَمْ هُوَ مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلاً بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
همچنين‌ مشركان‌ با پيامبر ص مجادله‌ كردند «و گفتند: آيا خدايان‌ ما بهترند» در نزد تو اي‌ محمد ص! «يا عيسي‌؟» يعني: اگر قضيه‌ بدين‌ صورت‌ باشد كه‌ لزوما هر كسي‌ كه‌ جز خدا مورد پرستش‌ قرار گيرد، به‌ آتش‌ دوزخ‌ وارد شود، در اين‌صورت‌، ما نيز به‌ اين‌كه‌ خدايان‌ ما با عيسي‌ و عزير و فرشتگان‌ در جهنم‌ همراه ‌باشند، راضي‌ هستيم‌! «آن‌ مثل‌ را جز از راه‌ جدل‌ براي‌ تو نزدند» يعني: آن‌ مثل ‌نامربوط در مورد عيسي‌(ع) را براي‌ تو نزدند مگر به‌خاطر اين‌كه‌ با تو به‌ ناروا ستيزه‌ و مجادله‌ كنند زيرا آنها مي‌دانند كه‌ حرف‌ «ما» در آيه: (انكم‌ و ـ ما ـ تعبدون‌ من ‌دون‌ الله‌ حصب‌ جهنم‌) «انبياء/98»، براي‌ غير عقلا به‌ كار مي‌رود بنابراين‌، آيه‌ كريمه ‌نه‌ شامل‌ عيسي‌ مي‌شود و نه‌ شامل‌ عزير و فرشتگان. از سوي‌ ديگر، آنها با اين‌جدال‌ خود، خواهان‌ حق‌ نيز نبودند زيرا حقيقت‌ در مورد عيسي(ع) چيز ديگري ‌غير از اين‌ سفسطه‌هايشان‌ است‌، چرا كه‌ عيسي‌(ع) عقيده‌ توحيد را آورد و قوم‌ خويش‌ را نيز با اين‌ سخن‌ به‌ آن‌ سفارش‌ كرد و فرمود: «خداوند پروردگار ما، خداوند يگانه‌اي‌ است‌» «مائده‌72/». «بلكه‌ آنان‌ مردمي‌ ستيزه‌ جويند» خصمون: آنهابسيار ستيزه‌جو و در دشمني‌ و خصومت‌، بسيار سرسخت‌ و زياده‌رو اند.
در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابي‌امامه(رض) آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌‌خدا‌ص فرمودند: «ما ضل‌ قوم‌ بعد هدي‌ كانوا عليه‌ إلا أورثوا الجدل‌، ثم‌ تلا رسول‌ الله ص هذه‌ الآية: هيچ‌ قومي‌ بعد از هدايتي‌ كه‌ بر آن‌ بودند، گمراه‌ نشدند مگر اين‌كه‌ جدل‌ و ستيزه‌ جويي‌ در آنان‌ جانشين‌ شد. سپس‌ رسول‌ خدا ص اين‌ آيه‌ كريمه‌ را تلاوت‌ كردند».
 
	سوره زخرف آيه  59
‏متن آيه : ‏
‏ إِنْ هُوَ إِلَّا عَبْدٌ أَنْعَمْنَا عَلَيْهِ وَجَعَلْنَاهُ مَثَلاً لِّبَنِي إِسْرَائِيلَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«عيسي‌ جز بنده‌اي‌ كه‌ بر وي‌ انعام‌ كرده‌ايم‌، نيست‌» يعني: عيسي‌(ع) بنده‌اي‌ است ‌كه‌ ما با انعام‌ نبوت‌ بر وي‌، گراميش‌ داشته‌ و او را مورد اكرام‌ و اعزاز قرار داديم ‌«و» عيسي(ع) نيست‌ مگر كسي‌ كه: «او را براي‌ بني‌اسرائيل‌ مثلي‌» يعني: نشانه‌ وعبرتي‌ «ساختيم‌» كه‌ به‌ وسيل