‌ بزرگسازي‌ درگذشت‌ وي‌ مي‌گويند: «بكت‌ عليه‌ السماء والأرض‌، وبكته‌ الريح‌ وأظلمت‌ له‌ الشمس: آسمان‌ و زمين‌ و باد بر او گريستند و خورشيد بر درگذشت‌ وي‌ تاريك‌ شد». در حديث‌ شريف‌ آمده ‌است: «ما من‌ مؤمن‌ مات‌ في‌ غربته‌ غابت‌ فيها بواكيه‌ إلا بكت‌ عليه‌ السماء والأرض: هيچ‌ مؤمني‌ نيست‌ كه‌ در غربت‌ ـ آنجا كه‌ گريندگان‌ وي ‌غايبند ـ بميرد؛ مگر اين‌كه‌ آسمان‌ و زمين‌ بر او مي‌گريند». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «ما من‌ عبد إلا وله‌ في ‌السماء بابان‌، باب‌ يخرج‌ منه‌ رزقه‌ وباب ‌يدخل‌ منه‌ عمله‌ وكلامه‌، فإذا مات‌ فقداه‌ وبكيا عليه: هيچ‌ بنده‌اي‌ نيست‌ مگر اين‌كه ‌برايش‌ در آسمان‌ دو در است: دري‌ كه‌ از آن‌ روزي‌ وي‌ بيرون‌ مي‌آيد و دري‌ كه‌ از آن‌ عمل‌ و سخن‌ وي‌ داخل‌ مي‌شود پس‌ چون‌ بميرد؛ آن‌ دو در، وي‌ را گم ‌مي‌كنند و بر او مي‌گريند». سپس‌ رسول‌ خدا ص اين‌ آيه‌كريمه‌ را تلاوت‌ كردند. و از سياق‌ حديث‌ برمي‌آيد كه‌ مراد، بندگان‌ مؤمن‌اند.
مجاهد مي‌گويد: « هيچ‌ مؤمني‌ نمي‌ميرد، جز اين‌كه‌ آسمان‌ و زمين‌ چهل‌ بامداد بر او مي‌گريند. راوي‌ مي‌گويد: از مجاهد پرسيدم: آيا زمين‌ مي‌گريد؟ گفت: آيا تعجب‌ مي‌كني‌؟ چرا زمين‌ بر بنده‌اي‌ كه‌ آن‌ را با ركوع‌ و سجده‌ خويش‌ آباد مي‌كرد، نگريد؟ و چرا آسمان‌ بر بنده‌اي‌ كه‌ تكبير و تسبيح‌ وي‌ در آسمان‌، زمزمه‌اي‌ مانند آواز زنبور عسل‌ داشت‌، نگريد؟».
پس‌ مراد آيه‌ اين‌ است‌ كه‌ بر نابودي‌ فرعون‌ و قومش‌ هيچ‌ تأسف‌ و اندوهي ‌نيست‌، بر خلاف‌ مؤمنان‌ كه‌ با مرگشان‌، جاي‌ نماز خواندنشان‌ از زمين‌ و محل‌ عروج‌ و صعود اعمالشان‌ از آسمان‌، برايشان‌ مي‌گريد. همچنين‌ احتمال‌ دارد مراد آيه‌ اين‌ باشد كه: كافر گردنكش‌ و مغرور و متكبر، هيچ‌ چيز را در دنيا به‌ اندازه ‌نفس‌ خود بزرگ‌ نمي‌بيند زيرا نفس‌ وي‌ بزرگترين‌ چيز در چشم‌ وي‌ است‌ لذا خداوند(ج)  در اين‌ آيه‌ كريمه‌ از اين‌ واقعيت‌ خبر مي‌دهد كه‌ كافران‌ گردنكشي ‌مانند فرعون‌ و فرعونيان‌ نابود شدند و هيچ‌ اتفاقي‌ هم‌ نيفتاد بلكه‌ كار و بار دنيا همچنان‌ است‌ كه‌ بود.
«و مهلت‌ يافته‌ نبودند» كه‌ عذاب‌ از آنان‌ به‌ تأخير افتد بلكه‌ عذاب‌ به‌طور عاجل ‌بر آنان‌ فرستاده‌ شد، به‌سبب‌ شدت‌ عناد و افراطشان‌ در كفر.
 
سوره دخان آيه  30‏متن آيه : ‏‏ وَلَقَدْ نَجَّيْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنَ الْعَذَابِ الْمُهِينِ ‏
 آيه  31‏متن آيه : ‏‏ مِن فِرْعَوْنَ إِنَّهُ كَانَ عَالِياً مِّنَ الْمُسْرِفِينَ ‏ 
‏ترجمه : ‏
«و به‌ راستي‌ بني‌اسرائيل‌ را از عذاب‌ خفت‌ آور رهانيديم‌» با به‌ هلاكت‌ رساندن ‌دشمن‌ ايشان‌ زيرا آنها در بند بردگي‌ آن‌ دشمن‌، خوار و ذليل‌ و در عذاب‌ و شكنجه‌اي‌ سخت‌ قرار داشتند، كارهاي‌ شاقه‌ بر آنان‌ تحميل‌ مي‌شد و فرعونيان ‌فرزندان‌ پسرشان‌ را كشته‌ و زنانشان‌ را زنده‌ نگه‌ مي‌داشتند؛ «از فرعون‌» يعني: ايشان‌ را از چنگ‌ فرعون‌ رهانيديم‌ «كه‌ متكبري‌ از افراطكاران‌ بود» يعني: او در سركشي‌ و گردن‌ فرازي‌ و خود بزرگ‌بيني‌، بسيار افزون‌خواه‌ و در كفر به‌ خداوند بزرگ‌ و ارتكاب‌ نافرماني‌هاي‌ وي‌، از تجاوزكاران‌ و زياده‌روان‌ بود.سوره دخان آيه  32
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَى عِلْمٍ عَلَى الْعَالَمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و قطعا بني‌اسرائيل‌ را دانسته‌ بر جهانيان‌ برگزيديم‌» يعني: ايشان‌ را ـ با علم‌ و آگاهي‌ به‌ اين‌ امر كه‌ سزاوار اين‌ گزينش‌ هستند ـ بر مردم‌ زمانشان‌ برگزيديم‌ و رمز اين‌ برتري‌ ايشان‌، بسياري‌ وجود پيامبران(ع) در ميانشان‌ و صبر و پايداريشان‌ با موسي(ع) در راه‌ دين‌ و دعوت‌ بود، أما وقتي‌ كه‌ آنها اين‌ اوصاف‌ را دگرگون ‌ساختند، خداي‌ عزوجل‌ هم‌ وضع‌ را بر آنان‌ دگرگون‌ كرد و آنها را از اوجگاه ‌برگزيده‌ترين‌ خلق‌، به‌ حضيض‌ منفورترين‌ آنها نگونسار نمود.
	سوره دخان آيه  33
‏متن آيه : ‏
‏ وَآتَيْنَاهُم مِّنَ الْآيَاتِ مَا فِيهِ بَلَاء مُّبِينٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و از آيات‌» يعني: از معجزات‌ موسي‌(ع) «آنچه‌ را كه‌ در آن‌ آزموني‌ آشكار بود، به‌ آنان‌ داديم‌» تا بنگريم‌ كه‌ چگونه‌ عمل‌ مي‌كنند. البته‌ نجات‌ دادنشان‌ از غرق‌، شكافتن‌ دريا، سايه‌بان‌ ساختن‌ ابر و فرود آوردن‌ من‌ و سلوي‌ برايشان‌، از جمله‌ اين ‌نشانه‌ها و معجزات‌ بود.
 
سوره دخان آيه  34‏متن آيه : ‏‏ إِنَّ هَؤُلَاء لَيَقُولُونَ ‏
 آيه  35‏متن آيه : ‏‏ إِنْ هِيَ إِلَّا مَوْتَتُنَا الْأُولَى وَمَا نَحْنُ بِمُنشَرِينَ ‏ 
‏ترجمه : ‏
«هرآينه‌ اين‌ گروه‌» يعني: كفار قريش‌ «مي‌گويند: عاقبت ‌كار جز همين‌ مرگ ‌نخستين‌ ما نيست‌» و بعد از آن‌، نه‌ زندگي‌اي‌ است‌ و نه‌ برانگيختني‌ «و ما زنده‌شدني‌ نيستيم‌» بعد از مرگمان‌.
 
سوره دخان آيه  36
‏متن آيه : ‏
‏ فَأْتُوا بِآبَائِنَا إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
مي‌گويند مشركان‌ به‌ مؤمنان: «اگر راستگو هستيد» در اين‌كه‌ بعد از مرگ‌ زندگي‌ مجددي‌ است‌ «پس‌ پدران‌ ما را بازآوريد» يعني: آنان‌ را بعد از مرگشان‌ به‌دنيا برگردانيد. البته‌ اين‌ شبهه‌ آنان‌؛ شبهه‌اي‌ فاسد و حجتي‌ باطل‌ و بي‌اساس‌ است ‌زيرا معاد در روز قيامت‌ است‌ نه‌ در اين‌ دنيا.
روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ كفار قريش‌ از رسول‌ خدا ص خواستند تا خداوند(ج)  در همين‌ دنيا مردگان‌ را برايشان‌ برانگيزد و بزرگشان‌ قصي‌بن‌كلاب‌ را زنده‌ گرداند تا با وي‌ درباره‌ صحت‌ نبوت‌ محمد ص و صحت‌ رستاخيز مشورت‌ كنند اما خداوند متعال‌ اين‌ خواسته‌ آنان‌ را رد كرد.
 
	سوره دخان آيه  37
‏متن آيه : ‏
‏ أَهُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ أَهْلَكْنَاهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا آنان‌ بهترند يا قوم‌ تبع‌» يعني: آيا قوم‌ قريش‌ در نيرومندي‌ و مكنت‌ و قدرت‌ برترند يا قوم‌ تبع‌ حميري‌ كه‌ دور دنيا را با لشكريانش‌ گشت‌ و بر مردم‌ مسلط شد. خاطر نشان‌ مي‌شود كه‌ قريش‌، عرب‌ عدناني‌اند و قوم‌ تبع‌ حميري‌، عرب ‌قحطاني‌ و قحطانيان‌ دولت‌ و مدنيتي‌ عميق‌ و مجد و شكوه‌ بزرگي‌ داشتند. «تبع‌» لقب‌ شماري‌ از شاهان‌ حميري‌ عربستان‌ جنوبي‌ در قرن‌ چهارم‌ و پنجم‌ ميلادي‌ بود.
قرطبي‌ مي‌گويد: «مراد از تبع‌، يك‌ شخص‌ واحد نيست‌ بلكه‌ مراد از آن‌ شاهان‌ يمن‌اند زيرا لقب‌ شاهانشان‌ «تبع‌» بود چنان‌ كه‌ «خليفه‌» لقب‌ بزرگ‌ مسلمين‌، «كسري‌» لقب‌ شاه‌ فارس‌ و «قيصر» لقب‌ شاه‌ روم‌ است‌. سپس‌ مي‌افزايد: اما ظاهرا از آيات‌ چنين‌ بر مي