) در بيان‌ سبب‌ نزول‌ روايت‌ كرده‌ است‌ كه‌ فرمود: اين‌ آيه‌ درباره‌ ابوبكر صديق‌(رض) نازل‌ شد زيرا او هژده‌ سال‌ سن‌ و رسول‌ اكرم‌ص بيست‌سال‌ سن‌ داشتند كه‌ باهم‌ در كاروان‌ تجارتي‌اي‌ كه‌ عازم‌ شام‌ بود همراه‌ شدند پس‌در جايي‌ به‌ پاي‌ درخت‌ سدري‌ منزل‌ زدند. حضرتص در سايه‌ آن‌ درخت ‌نشستند و ابوبكر(رض) نزد راهبي‌ كه‌ در آنجا بود رفت‌ تا از او درباره‌ دين‌ حق‌ سؤال ‌كند. راهب‌ از وي‌ پرسيد: آن‌ مردي‌ كه‌ در سايه‌ درخت‌ سدر نشسته‌ است‌ كيست‌؟ ابوبكر گفت: او محمد فرزند عبدالله فرزند عبدالمطلب‌ است‌. راهب‌ گفت: به‌ خدا سوگند كه‌ او پيامبر است‌ و كسي‌ بعد از عيسي‌بن‌ مريم‌(ع) جز محمد نبي‌ خدا به‌سايه‌ آن‌ درخت‌ پناه‌ نگرفته‌ است‌. پس‌، از آن‌ هنگام‌ در قلب‌ ابوبكر تصديق‌ و يقين‌ افتاد و او بعد از آن‌ هيچ‌گاه‌ از رسول‌ خدا ص جدا نمي‌شد، نه‌ در سفرهاي ‌ايشان‌ و نه‌ در مكه‌ و چون‌ ابوبكر(رض) به‌ سن‌ چهل‌ سالگي‌ رسيد، گفت:  (رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ...). ولي‌ حسن‌ بصري‌ مي‌گويد: اين‌ آيه‌ عام ‌است‌ و سبب‌ نزول‌ خاصي‌ ندارد. به‌ هرحال‌؛ قاعده‌ كلي‌ در مورد آيات‌ قرآن‌ اين ‌است‌ كه‌ اعتبار به‌ عام‌ بودن‌ لفظ آنهاست‌ نه‌ به‌ خاص‌ بودن‌ سبب‌ آنها.
ابن‌ عباس‌(رض) درباره‌ اين‌ فرموده‌ حق‌ تعالي:  (وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحاً تَرْضَاهُ و اصلح لي في ذريتي) مي‌گويد: «خداوند(ج) دعاي‌ ابوبكر(رض) را اجابت‌ كرد و او نه‌ تن‌ از بردگان‌ مؤمني‌ را كه‌ در راه‌ خدا(ج) مورد شكنجه‌ مشركان‌ قرار مي‌گرفتند، از قيد بردگي‌ آزاد كرد ـ كه‌ بلال‌ و عامربن‌فهيره‌ از آن‌ جمله‌ بودند ـ ابوبكر(رض) هيچ‌ خيري‌ را ترك‌ نكرد و نيز همه‌ اعضاي‌ خانواده‌ وي‌ ـ اعم‌ از فرزند و پدر و مادرش ‌ـ به‌ اسلام‌ مشرف‌ شدند در حالي‌كه‌ جز او، هيچ‌ يك‌ از اصحاب‌ رسول‌ خدا ص نبودند كه‌ پدر، مادر و فرزندان‌ پسر و دخترش‌ همه‌ مسلمان‌ شده‌ باشند و اين‌ خود دليل‌ اجابت‌ دعاي‌ ابوبكر(رض) است‌». علي‌(رض) نيز مي‌گويد كه‌ اين‌ آيات: ( رَبِّ أَوْزِعْنِي   ...)در شأن ‌ ابوبكر(رض) نازل‌ شد. همچنين‌ از فضايل‌ ابوبكر(رض) حديث‌ شريف ‌ذيل‌ به‌ روايت‌ ابوهريره(رض) است‌ كه‌ رسول‌ اكرم‌ ص خطاب‌ به‌ يارانشان‌ فرمودند: «امروز چه‌ كسي‌ از شما روزه‌دار است‌؟ ابوبكر گفت: من‌! باز فرمودند: امروز چه‌ كسي‌ از شما جنازه‌اي‌ را تشييع‌ نموده‌ است‌؟ ابوبكر گفت: من‌! باز فرمودند: امروز چه‌ كسي‌ از شما مسكيني‌ را اطعام‌ نموده‌ است‌؟ ابوبكر گفت: من‌! باز فرمودند: امروز چه‌ كسي‌ از شما بيماري‌ را عيادت‌ نموده‌ است‌؟ ابوبكر گفت: من‌! آن‌گاه‌ رسول‌ خدا ص فرمودند: ما اجتمعن‌ في‌ امرئ إلا دخل‌ الجنة: اين ‌اوصاف‌ در هيچ‌ شخصي‌ جمع‌ نمي‌شوند، مگر اين‌كه‌ او به‌ بهشت‌ داخل ‌مي‌شود».
 
سوره أحقاف آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ نَتَقَبَّلُ عَنْهُمْ أَحْسَنَ مَا عَمِلُوا وَنَتَجاوَزُ عَن سَيِّئَاتِهِمْ فِي أَصْحَابِ الْجَنَّةِ وَعْدَ الصِّدْقِ الَّذِي كَانُوا يُوعَدُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌ گروه‌» يعني: كساني‌كه‌ روش‌ آنها اين‌ گونه‌ باشد؛ «كساني‌ هستند كه‌ از آنان‌ نيكوترين‌ آنچه‌ را كه‌ انجام‌ داده‌اند» از اعمال‌ خير در دنيا «مي‌پذيريم‌ و از بديهايشان‌ درمي‌گذريم‌» يعني: برآنان‌ مي‌آمرزيم‌ و آنان‌ را در برابر بديهايشان ‌مجازات‌ نمي‌كنيم‌ «در عداد اهل‌ بهشت‌» يعني: در سلك‌ و شمار بهشتيان‌ «همان ‌وعده‌ راستيني‌ است‌ كه‌ بدان‌ وعده‌ داده‌ مي‌شدند» بر زبان‌ پيامبران‌ ما(ع) در دنيا.
 
	سوره أحقاف آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِي قَالَ لِوَالِدَيْهِ أُفٍّ لَّكُمَا أَتَعِدَانِنِي أَنْ أُخْرَجَ وَقَدْ خَلَتْ الْقُرُونُ مِن قَبْلِي وَهُمَا يَسْتَغِيثَانِ اللَّهَ وَيْلَكَ آمِنْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَيَقُولُ مَا هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
ولي‌ در مقابل‌ آن‌ گروه‌ نيكبخت‌، گروه‌ ستمگري‌ قراردارد كه‌ خداوند متعال ‌در بيان‌ حال‌ آن‌ مي‌گويد: «و آن‌ كس‌ كه‌ به‌ پدر و مادر خود گفت: اف‌ بر شما» أف: كلمه‌اي‌ است‌ كه‌ از شخص‌ گوينده‌ در هنگامي‌ صادر مي‌شود كه‌ از آنچه‌ بر وي ‌روي‌ داده‌، دلتنگ‌ شده‌ باشد «آيا به‌ من‌ وعده‌ مي‌دهيد كه‌ زنده‌ بيرون‌ آورده‌ مي‌شوم‌؟» يعني: آيا به‌ من‌ خبر مي‌دهيد كه‌ بعد از مرگ‌ در موعد مقرر از سوي‌خداوند برانگيخته‌ و از قبرم‌ بيرون‌ آورده‌ مي‌شوم‌ در حالي‌كه‌ اين‌ كاري‌ است‌ بعيد و سخت‌ از باور به‌ دور؟ آيا بعد از مرگ‌ هم‌ زندگي‌اي‌ است‌؟ «و حال‌ آن‌كه‌ پيش‌ از من‌ نسلهاي‌ بسياري‌ گذشته‌اند» و از آنان‌ احدي‌ برانگيخته‌ نشده ‌است‌؟ «و آن‌ دو به‌ درگاه‌ خدا استغاثه‌ مي‌كنند» يعني: پدر و مادرش‌ با فرياد و زاري‌ از خداوند(ج) مي‌خواهند كه‌ او را به‌ ايمان‌ توفيق‌ دهد. يا معني‌ اين‌ است: آنها از اين‌ سخن ‌نارواي‌ وي‌ به‌ درگاه‌ خداوند(ج) فرياد بر مي‌آورند و به‌ فرزندشان‌ مي‌گويند: «واي ‌بر تو، ايمان‌ بياور» به‌ زندگي‌ پس‌ از مرگ‌ «بي‌گمان‌ وعده‌ الهي‌ راست‌ است‌» و هيچ‌ خلافي‌ در آن‌ نيست‌ «ولي‌ او» در تكذيب‌ سخنشان‌ «پاسخ‌ مي‌دهد: اينها جز افسانه‌هاي‌ پيشينيان‌ نيست‌» يعني: آنچه‌ كه‌ شما درباره‌ زنده‌ شدن‌ پس‌ از مرگ ‌مي‌گوييد، جز افسانه‌ها و دروغبافي‌هايي‌ كه‌ پيشينيان‌ در كتابهاي‌ خود به‌ هم‌ بافته‌اند، نيست‌ و زنده ‌شدن‌ بعد از مرگ‌، در حقيقت‌ سخن‌ باطلي‌ است‌ كه‌ عقل ‌آن‌ را نمي‌پذيرد.
 
	سوره أحقاف آيه  18
‏متن آيه : ‏
‏ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِم مِّنَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ إِنَّهُمْ كَانُوا خَاسِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌ گروه‌» يعني: گويندگان‌ اين‌ سخنان‌ ناروا «كساني‌اند كه‌ قول‌ بر آنان‌ ثابت ‌شد» يعني: عذاب‌ بر آنان‌ واجب‌ شد. شايد مراد از «قول‌» در اينجا؛ اين‌ سخن‌ خداي‌ سبحان‌ به‌ ابليس‌ باشد:  (‏ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكَ وَمِمَّن تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ): (يقينا جهنم‌ را از تو و كساني‌ از آنان‌ كه‌ از تو پيروي‌ كرده‌اند، همگي‌ پر مي‌سازم‌) «ص/85» كه‌ تفسير آن‌ گذشت‌. «در جمله‌ امت‌هايي‌ كه‌ پيش‌ از آنان‌ از جن‌ و انس‌ گذشته‌اند» يعني: عذاب‌ بر آنان‌ واجب‌ شده‌ است‌ پس‌ آنان‌ در اين‌ امر به‌ امت‌هاي ‌كافر پيشين‌ ضميمه‌ مي‌شوند «هرآينه‌ آنان‌ زيانكار بوده‌اند».
ابن‌كثير مي‌گويد: «كسي‌ كه‌ پنداشته‌ است‌ اين‌ آيه‌ درباره‌ ع