تش‌ سبب‌ نابودي‌ آن‌...». آن‌گاه‌ به‌ بيان‌ حال‌ و مال‌ كفار پرداخته‌ مي‌فرمايد: «و حال‌ آن‌كه‌ كساني‌كه‌ كافر شده‌اند، بهره‌ بر مي‌گيرند و چنان‌كه ‌چهارپايان‌ مي‌خورند، مي‌خورند» يعني: كافران‌ فقط از متاع‌ و بهره‌ دنيا بهره‌ برگرفته ‌و از آن‌ برخوردار مي‌شوند، گويي‌ آنان‌ چهارپاياني‌اند كه‌ جز شكم‌ و شهوت ‌جنسي‌ خود، هدف‌ و همت‌ ديگري‌ نداشته‌، از فرجام‌ كار غافل‌ و به‌ سرگرمي‌هاي‌ دنيا سرخوش‌ و سرمست‌ مي‌باشند «ولي‌ جايگاه‌ آنها آتش‌ است‌» كه‌ در آن‌ فرود آورده‌ شده‌ و مستقر و مقيم‌ ساخته‌ مي‌شوند.
 
	سوره محمد آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ وَكَأَيِّن مِّن قَرْيَةٍ هِيَ أَشَدُّ قُوَّةً مِّن قَرْيَتِكَ الَّتِي أَخْرَجَتْكَ أَهْلَكْنَاهُمْ فَلَا نَاصِرَ لَهُمْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و بسا شهرها كه‌ نيرومندتر از آن‌ شهري‌ بود كه‌ تو را بيرون‌ راند و ما هلاكشان ‌كرديم‌» يعني: اي‌ محمد ص! بسياري‌ از اهالي‌ شهرها و أمت‌هاي‌ پيشين‌، از امكانات‌ و نفوذي‌ بيشتر از نيرو و امكانات‌ مردم‌ مكه‌ برخوردار بودند ـ همان‌ مردمي‌ كه‌ تو را از مكه‌ بيرون‌ راندند ـ اما با وصف‌ آن‌ همه‌ نيرومندي‌ و شكوه‌، نابودشان‌ كرديم‌ «پس‌ هيچ‌ نصرت‌ دهنده‌اي‌ نداشتند» بنابراين‌، كفار قريش‌ كه‌ از آنان‌ ضعيف‌تر هستند، سزاوارتر به‌ آنند كه‌ هيچ‌ ياوري‌ نداشته‌ باشند پس‌ بدانند كه ‌اگر به‌ سبب‌ وجود پيامبر رحمتص، عذاب‌ دنيا از آنان‌ برداشته‌ شود؛ اين‌ عذاب ‌حتما در آخرت‌ گريبانگير آنان‌ خواهد شد.
ابويعلي‌ و ابي‌ابي‌حاتم‌ در بيان‌ سبب‌ نزول‌ اين‌ آيه‌ از ابن‌عباس‌(رض) روايت‌ كرده‌اند كه‌ فرمود: آن‌گاه‌ كه‌ رسول‌ اكرم‌ ص در سفر هجرت‌شان‌، به‌ سوي‌ غار ثور حركت‌ كردند، به‌ جانب‌ مكه‌ نگاهي‌ افگنده‌ و فرمودند: تو دوست‌داشته‌ترين ‌سرزمين‌هاي‌ خداوند(ج) نزد من‌ هستي‌ و اگر شهروندانت‌ مرا بيرون‌ نمي‌كردند، من ‌از ميان‌ تو بيرون‌ نمي‌آمدم‌. پس‌ خداوند عزوجل‌ اين‌ آيه‌ را نازل‌ كرد.
 
	سوره محمد آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ أَفَمَن كَانَ عَلَى بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّهِ كَمَن زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءهُمْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا كسي‌ كه‌ بر حجتي‌ از جانب‌ پروردگار خويش‌ است‌، مانند كسي‌ است‌ كه‌ بدي ‌كردارش‌ براي‌ او زيبا جلوه‌ داده‌ شده‌ و هوسهاي‌ خود را پيروي‌ كرده‌اند؟» يعني: كساني‌كه‌ بر يقين‌ و باور روشني‌ از جانب‌ پروردگارشان‌ هستند، با كساني‌كه‌ بدعملي‌شان‌ در نظرشان‌ آراسته‌ جلوه‌ داده‌ شده‌، برابر نيستند. اين‌ اعمال‌ بدشان ‌عبارت‌ است‌ از: شرك ‌آوردن‌ به‌ خداي‌ سبحان‌ و عمل‌ به‌ نافرماني‌هاي‌ وي‌. پس ‌كساني‌كه‌ بر حجتي‌ از جانب‌ پروردگار خويش‌ قرار دارند، همانند كساني‌ نيستند كه‌ در پرستش‌ بتان‌ از هوي‌ و هوس‌هاي‌ خود پيروي‌ كرده‌ و در انواع‌ گمراهي‌ها فرورفته‌اند، بي‌آن‌كه‌ حتي‌ شبهه‌ شك‌ برانگيزي‌ در امر حقانيت‌ دين‌ خدا(ج) داشته ‌باشند، چه‌ رسد به‌ اين‌كه‌ در اين‌ موضع‌ غير اصولي‌شان‌ از حجت‌ روشني ‌برخوردار باشند. لذا در ميان‌ مؤمنان‌ و كفار به‌ هيچ‌ وجه‌ همانندي‌اي‌ نيست‌.
	سوره محمد آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِّن مَّاء غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِن لَّبَنٍ لَّمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِّنْ خَمْرٍ لَّذَّةٍ لِّلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِّنْ عَسَلٍ مُّصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِّن رَّبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَسُقُوا مَاء حَمِيماً فَقَطَّعَ أَمْعَاءهُمْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«مثل‌ بهشتي‌ كه‌ به‌ پرهيزگاران‌ وعده‌ داده‌ شده‌» يعني: وصف‌ شگفت‌آور و شأن‌ شگرف‌ بهشت‌، مانند باغي‌ است‌ كه: «در آن‌ نهرهايي‌ است‌ از آبي‌ كه‌ به‌ ديرماندگي‌ متغير نشده‌» آسن: آبي‌ است‌ كه‌ رنگ‌ و بو و طعمش‌ تغيير كرده‌ باشد و مانند آن ‌است‌ آجن‌ «و در آن‌ جويهايي‌ است‌ از شيري‌ كه‌ مزه‌اش‌ برنگشته‌» يعني: ترش ‌نكرده‌ است‌ چنان‌ كه‌ مزه‌ شيرهاي‌ دنيا تغيير مي‌كند و به‌ ترشي‌ مي‌گرايد بلكه‌ آن ‌شير در نهايت‌ سپيدي‌ و شيريني‌ و پر از چربي‌ و لذت‌ است‌ «و در آن‌ رودهايي‌ است ‌از شرابي‌ كه‌ براي‌ نوشندگان‌ لذت‌بخش‌» و خوش‌ طعم‌ و گوارا «است‌» كه‌ آن‌ را ناخوش‌ نمي‌دارند زيرا شراب‌ بهشتي‌ مانند شراب‌ دنيا نيست‌ كه‌ عقل‌ها را ربوده ‌مستي‌ بياورد و سردرد به‌ همراه‌ داشته‌ باشد «و در آن‌ جويبارهايي‌ از عسل‌ ناب‌است‌» يعني: عسلي‌ كه‌ از آميزش‌ موم‌، خاشاك‌، درد، تيرگي‌ و ناخالصي‌، پالوده‌ و صاف‌ است‌. دليل‌ اين‌كه‌ خداوند متعال‌ از اين‌ چهار نوع‌ جويبار ياد كرد، اين‌ است‌ كه: اين‌ انواع‌ چهارگانه‌؛ ضرورت‌، نياز، عيش‌ و عشرت‌ و درمان‌ را با هم‌ جمع‌ كرده‌اند زيرا آب‌ ضرورت‌ است‌، شير مورد نياز است‌، شراب‌ سبب‌ عيش‌ و عشرت‌ است‌ و عسل‌ درمان‌ بخش‌. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «در بهشت‌ درياي‌ شير است‌ و درياي‌ آب‌ و درياي‌ عسل‌ و درياي‌ شراب‌؛ سپس‌ جويباران‌ از اين ‌درياها منشعب‌ مي‌شوند».
«و برايشان‌ در آنجا از همه‌ گونه‌ ميوه‌ فراهم‌ است‌» يعني: از هر صنف‌ و نوعي‌ از اصناف‌ و انواع‌ ميوه‌ها كه‌ خواسته‌ باشند «و» از همه‌ بالاتر «آمرزشي‌ از جانب‌ پروردگار آنهاست‌» براي‌ گناهانشان‌. پس‌ اين‌ است‌ وصف‌ بهشت‌ و اهل‌ آن‌ لذا كسي‌ كه‌ در چنين‌ باغ‌ آراسته‌ و با صفايي‌ قرار دارد؛ «آيا همانند كسي‌ است‌ كه‌ جاودانه‌ در آتش‌ دوزخ‌ است‌؟» تقدير سخن‌ چنين‌ مي‌شود: آيا كسي‌ كه‌ به‌ طور جاودانه‌ و به‌ اين‌ وصف‌ دلربا در نعمت‌هاي‌ بهشت‌ قرار دارد، مانند كسي‌ است‌ كه ‌جاودانه‌ در آتش‌ است‌؟ هرگز! مسلم‌ است‌ كه‌ بهشتيان‌ فرورفته‌ در ناز و نعمت‌ وميوه‌ها و جويباران‌، با دوزخياني‌ كه‌ در آب‌ جوشان‌ و عذاب‌ دردناك‌ دست‌ و پا مي‌زنند، همانند نيستند «و آبي‌ جوشان‌ نوشانده‌ مي‌شود» حميم: آب‌ سخت‌ سوزاني ‌است‌ كه‌ در حال‌ غليان‌ و جوشش‌ قرار دارد «تا روده‌هايشان‌ را پاره‌پاره‌ كند» از فرط حرارت‌ و داغي‌ خويش‌؟ هرگز اين‌ دو گروه‌ با هم‌ برابر نيستند. پناه‌ برخداي‌ عزوجل‌ از اين‌ حال‌ و روز بد.
 
سوره محمد آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ وَمِنْهُم مَّن يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّى إِذَا خَرَجُوا مِنْ عِندِكَ قَالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ آنِفاً أُوْلَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءهُمْ ‏
 
‏ترج