را مي‌داند» به‌قولي‌ معني‌ اين‌ است: حق‌ تعالي‌ جنب‌ و جوش‌ و گردش‌ شما را در اعمال‌ روزانه‌تان‌ و جاي‌ قرار و آرام‌ شما را در شب‌ به‌ هنگام‌ خوابتان‌ مي‌داند. شاه‌ ولي ‌الله دهلوي‌ مي‌گويد: «حاصل‌ معني‌ اين‌ آيات‌، نكوهش‌ شخصي‌ است‌ كه‌ به ‌مجلس‌ علم‌ درآيد ولي‌ به‌ فهم‌ حقيقت‌ آن‌ نرسيده‌ و به‌ سبب‌ هجوم‌ هواي‌ نفس‌ بر دلش‌، نيازمند پرسش‌ از ديگران‌ گردد همچنين‌ اين‌ آيات‌ بيم‌دهي‌اي‌ است‌ از قيامت‌ براي‌ همچو شخصي‌».
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:5030.txt"> آيه  20</a><a class="text" href="w:text:5031.txt"> آيه  21</a><a class="text" href="w:text:5032.txt">آيه  22</a><a class="text" href="w:text:5033.txt">آيه  23</a><a class="text" href="w:text:5034.txt">آيه  24</a><a class="text" href="w:text:5035.txt">آيه  25</a><a class="text" href="w:text:5036.txt">آيه  26</a><a class="text" href="w:text:5037.txt"> آيه  27</a><a class="text" href="w:text:5038.txt">آيه  28</a><a class="text" href="w:text:5039.txt"> آيه  29</a></body></html>سوره آل عمران آيه  126
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا جَعَلَهُ اللّهُ إِلاَّ بُشْرَى لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُم بِهِ وَمَا النَّصْرُ إِلاَّ مِنْ عِندِ اللّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و خدا آن‌ را» يعني‌: امداد با فرشتگان‌ را «جز مژده‌اي‌ براي‌ شما قرار نداد» تا به‌وسيله‌ آن‌ به‌ پيروزي‌ خويش‌ شادمان‌ گرديد «و تا دلهايتان‌ به‌ آن» يعني‌: به ‌رسيدن‌ امداد فرشتگان‌ «آرام‌ گيرد، و» ليكن‌ بايد بدانيد كه‌ «پيروزي‌ جز از جانب‌ خداوند تواناي‌ حكيم‌ نيست» پس، بسياري‌ رزمندگان‌ و امكانات‌ جنگي‌ ـ جز با ياري‌ پروردگار و تأييد و توفيق‌ وي‌ ـ هيچ‌ تأثيري‌ در سرنوشت‌ جنگ‌ ندارد و اگرخداي‌ عزوجل‌ مي‌خواست، بدون‌ جنگي‌ از سوي‌ شما، به‌ كار آنان‌ پايان‌ مي‌دادو دين‌ خود را نصرت‌ مي‌بخشيد، ولي‌ اين‌ جنگ‌ را ترتيب‌ داد و آن‌ را براي‌ شما به‌عنوان‌ تكليف‌ شرعي‌ مقرر گردانيد تا ايمان‌ و پايداري‌ شما را بيازمايد، چنان‌كه‌مي‌فرمايد: ﴿‏ وَلَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَانتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَكِن لِّيَبْلُوَ بَعْضَكُم بِبَعْضٍ ‏﴾ (و اگر خدامي‌خواست‌ از آنان‌ انتقام‌ مي‌كشيد، ولي‌ تا برخي‌ از شما را به‌ وسيله‌ برخي‌ديگربيازمايد) «محمد/4». پس، داستان‌ مشاركت‌ فرشتگان‌ در اين‌ آيات ‌(124 ـ 127)، به‌ قول‌ قوي‌ و راجح، مربوط به‌ غزوه‌ بدر است‌ نه‌ غزوه‌ احد، هرچند به‌ قولي‌: مراد آيات، امداد مؤمنان‌ در روز احد مي‌باشد زيرا حق‌ تعالي‌ به‌ايشان‌ وعده‌ داد كه‌ اگر در احد پايداري‌ ورزند، ايشان‌ را به‌ فرشتگان‌ مددمي‌رساند، اما پايداري‌ نكردند، لذا يك‌ فرشته‌ را هم‌ به‌ ياريشان‌ نفرستاد، چه‌ اگربه‌ فرشتگان‌ مدد مي‌شدند، شكست‌ نمي‌خوردند.
 
	سوره محمد آيه  20
‏متن آيه : ‏
‏ وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا لَوْلَا نُزِّلَتْ سُورَةٌ فَإِذَا أُنزِلَتْ سُورَةٌ مُّحْكَمَةٌ وَذُكِرَ فِيهَا الْقِتَالُ رَأَيْتَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ يَنظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَأَوْلَى لَهُمْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و مؤمنان‌ مي‌گويند: چرا سوره‌اي‌ فرو فرستاده‌ نشد؟» مؤمنان‌ از پروردگار عزوجل‌ درخواست‌ كردند كه‌ بر رسول‌ خويش‌ص سوره‌اي‌ نازل‌ كند و در آن ‌ايشان‌ را به‌ جهاد با كفار فرمان‌ دهد؛ از بس‌ كه‌ مشتاق‌ جهاد و دستيابي‌ به‌ پاداش ‌عظيمي‌ بودند كه‌ خداوند عزوجل‌ براي‌ مجاهدين‌ آماده‌ نموده‌ است‌ «اما چون ‌سوره‌اي‌ محكم‌» يعني: غير منسوخ‌ و واضح‌ «فرستاده‌ شود» به‌ گونه‌اي‌ كه‌ در آن ‌هيچ‌ شبهه‌ و احتمالي‌ براي‌ معناي‌ ديگري‌ وجود نداشته‌ باشد «و در آن‌ قتال‌ ذكر شود» يعني: در آن‌ جهاد فرض‌ شود. قتاده‌ مي‌گويد: «هر سوره‌اي‌ كه‌ در آن‌ ازجهاد ياد شود، آن‌ سوره‌ محكم‌ است‌ و اين‌ آيات‌، سخت‌ترين‌ آيات‌ قرآن‌ بر منافقان‌ مي‌باشد». آري‌! چون‌ سوره‌ محكمي‌ فرستاده‌ شود و در آن‌ جهاد فرض ‌شود؛ «كساني‌ را كه‌ در دلهايشان‌ بيماري‌ است‌» يعني: شك‌ و شبهه‌اي‌ است‌ و آنان‌ منافقانند «مي‌بيني‌ كه‌ به‌ سوي‌ تو مانند نگاه‌ كسي‌ كه‌ از سكرات‌ مرگ‌ بي‌هوش‌ شده ‌باشد، مي‌نگرند» يعني: در آن‌ هنگام‌، منافقان‌ به‌ سوي‌ تو مانند نگاه‌ كسي ‌مي‌نگرند كه‌ چشمانش‌ در هنگام‌ مرگ‌ خيره‌ شده‌ و بازمانده‌ و از ترس‌ مرگ ‌بي‌هوش‌ شده‌ است‌. البته‌ دست ‌دادن‌ اين‌ حالت‌ بر منافقان‌، به‌ سبب‌ جبن‌ وبزدلي‌شان‌ از جنگ‌ و گرايش‌ آنان‌ به‌ سوي‌ كفار است‌ «پس‌ اولي‌ است‌ براي ‌آنان‌» يعني: آنچه‌ كه‌ منافقان‌ از آن‌ بد مي‌برند، به‌ آنان‌ مي‌پيوندد و نزديك ‌مي‌شود. يا معني‌ اين‌ است: بدا به‌ حالشان‌ و واي‌ بر آنان‌. يا معني‌ اين‌ است: بهتر است‌ برايشان‌ كه‌ اطاعت‌ كنند و سخن‌ پسنديده‌ بگويند چنان‌ كه‌ آيه‌ بعدي‌ مفسر آن ‌مي‌باشد:
	  سوره محمد آيه  21
‏متن آيه : ‏
‏ طَاعَةٌ وَقَوْلٌ مَّعْرُوفٌ فَإِذَا عَزَمَ الْأَمْرُ فَلَوْ صَدَقُوا اللَّهَ لَكَانَ خَيْراً لَّهُمْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«فرمان‌ پذيري‌ و سخني‌ شايسته‌ برايشان‌ بهتر است‌» يعني: فرمانبرداري‌ و سخن‌ نيكوگفتن‌، برايشان‌ بهتر و سزاوارتر از مخالفت‌ و جبن‌ است‌ «و چون‌ كار قطعي‌ شد» يعني: چون‌ كارزار جدي‌ شد و جنگ‌ به‌ واقعيت‌ پيوست‌؛ «پس‌ اگر با خدا صادق‌ باشند» در اظهار ايمان‌ و اطاعت‌ و اشتياق‌ به‌ جهاد «بي‌شك‌ برايشان ‌بهتر است‌» از نافرماني‌ و مخالفت‌ و نفاق‌.
 
	سوره محمد آيه  22
‏متن آيه : ‏
‏ فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِن تَوَلَّيْتُمْ أَن تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَتُقَطِّعُوا أَرْحَامَكُمْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ چه‌ بسا اگر متولي‌ امور شويد، البته‌ نزديك‌ است‌ كه‌ در زمين‌ فتنه‌ و فساد كنيد و پيوند خويشاونديهاي‌ خود را از هم‌ بگسليد» يعني: اگر شما منافقان‌ متولي‌ و عهده‌دار امر امت‌ شويد؛ چه‌ بسا با ستمگري‌، كشتار همديگر، خونريزي‌ و قطع‌ پيوندهاي ‌خويشاوندي‌ و قومي‌، در زمين‌ فساد پيشه‌ كنيد. اما ابن‌ كثير در معني‌ آن‌ مي‌گويد: چه‌ بسا اگر از جهاد روي‌ برگردانده‌ و سرباز زنيد؛ به‌ شيوه‌ دوران‌ جاهليت‌ ـ مانند فساد افروزي‌ در زمين‌ و غيره‌ ـ برگرديد. كلمه‌ «عسي‌» بر توقع‌ رخدادي‌ كه‌ بعدا به‌ وقوع‌ مي‌پيوندد، دلالت‌ مي‌كند و از آنجا كه‌ توقع‌ در مورد خداوند متعال‌ قابل ‌تصور نيست‌ زيرا او بر گذشته‌ و آينده‌ به‌طور يكسان‌ دانا و محيط مي‌باشد پس ‌«عسي‌» در مورد خداوند متعال‌ مفيد تحقق‌ و قطعيت‌ است‌ نه‌ مفيد توقع‌. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «ما من‌ ذنب‌ أحري‌ أن‌ يعجل‌ الله‌ تعالي‌ عقوبته‌ في ‌الدنيا مع‌ ما يدخر لصاحبه‌ في ‌الآخرة‌ من ‌البغي‌ وقطيعة ‌الر