م: هيچ‌ گناهي‌ سزاوارتر به‌ آن‌ نيست‌كه‌ خداوند متعال‌ عقوبت‌ آن‌ را در دنيا شتابان‌ بفرستد ـ بجز آنچه‌ كه‌ براي‌ صاحبش‌ در آخرت‌ ذخيره‌ مي‌كند ـ مانند بغاوت‌ و قطع‌ پيوند رحم‌».
 
	سوره محمد آيه  23
‏متن آيه : ‏
‏ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَأَعْمَى أَبْصَارَهُمْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌ گروه‌» ستمگر و فساد افروز «همان‌ كساني‌ هستند كه‌ خدا آنان‌ را لعنت ‌كرده‌» يعني: آنان‌ را از رحمت‌ خويش‌ دور ساخته‌ و طرد كرده‌ است‌ «و آنان‌ را» از شنيدن‌ حق‌ «ناشنوا و چشمهايشان‌ را كور كرده‌ است‌» از مشاهده‌ آنچه‌ كه‌ آنان‌ را به‌ رعايت‌ حق‌ خداوند(ج) در مورد بندگانش‌ ـ يعني‌ عدم‌ فروروي‌ در ريختن ‌خونها و چپاول‌ اموالشان‌ ـ رهنمون‌ مي‌گردد.
 
	سوره محمد آيه  24
‏متن آيه : ‏
‏ أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا در قرآن‌ تدبر نمي‌كنند» تا به‌ پندها و هشدارهاي‌ تكان‌دهنده‌ آن‌ توجه‌ كرده ‌و به‌ حجت‌هاي‌ آشكار و برهانهاي‌ قاطع‌ آن‌ عمل‌ كنند «يا مگر بر دلهايي ‌قفل‌هايشان‌ نهاده‌ شده‌ است‌؟» يعني: يا مگر بر دلهايشان‌ قفل‌هايي‌ نهاده‌ شده‌ است‌، در نتيجه‌ نمي‌فهمند و دلهايشان‌ براي‌ حق‌ باز نمي‌شود. ذكر «قلوب‌» به ‌صيغه‌ نكره‌، براي‌ آن‌ است‌ كه‌ دلهاي‌ برخي‌ از آنان‌، مورد نظر مي‌باشد.
 
	سوره محمد آيه  25
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِم مِّن بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطَانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَأَمْلَى لَهُمْ ‏
 
‏ترجمه : ‏«بي‌گمان‌ كساني‌ كه‌ به‌ پشت‌ خويش‌ برگشتند» يعني: مرتد شده‌ و از اسلام‌ به‌سوي‌ كفر بازگشتند چنان‌ كه‌ در آغاز بر كفر بودند «پس‌ از آن‌كه‌ بر آنان‌ راه‌ هدايت ‌روشن‌ شد» با معجزات‌ آشكار و دلايل‌ روشني‌ كه‌ رسول‌ اكرمص به‌ آنان ‌آوردند؛ بي‌گمان‌ «شيطان‌ به‌ آنان‌ آراست‌» خطاها و اشتباهاتشان‌ را و افتادن‌ در آن‌ خطاها را برايشان‌ آسان‌ جلوه‌ داد «و به‌ آرزوهاي‌ دور و درازشان‌ انداخت‌» يعني: ميدان‌ آروزهايشان‌ را گستراند، به‌ آنان‌ طول‌ عمر را وعده‌ داد و در نتيجه‌، فريبشان‌ داد.
 
سوره محمد آيه  26
‏متن آيه : ‏
‏ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا مَا نَزَّلَ اللَّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِسْرَارَهُمْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌» ارتداد و گمراهي‌شان‌ «از آن‌ است‌ كه‌ آنان‌ به‌ كساني‌ كه‌ وحي‌ نازل‌ كرده‌ الهي‌ را خوش‌ نمي‌داشتند، گفتند» يعني: ارتداد و گمراهي‌ اين‌ گروه‌ منافقاني‌ كه‌ به ‌قهقرا برگشتند، بدين‌ سبب‌ است‌ كه‌ آنان‌ به‌ كساني‌ كه‌ از وحي‌ الهي‌ ناخوش‌ هستند ـ يعني‌ به‌ مشركان‌ يا يهود ـ چنين‌ گفتند: «زودا كه‌ در بعضي‌ كارها از شما اطاعت‌كنيم‌» مراد آنها از: (بعضي‌ كارها)، همانا دشمني‌ با رسول‌ اكرم‌ ص و مخالفت‌ با پيامهايشان‌ است‌. ملاحظه‌ مي‌كنيم‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ با اين‌ سخنانشان‌ بر آنان‌ به‌ارتداد حكم‌ كرد پس‌ چگونه‌ خواهد بود حال‌ كساني‌ كه‌ در عصر ما به‌ ائمه‌ كفر وگمراهي‌ مي‌گويند: «ما در تمام‌ كارها مطيع‌ شما هستيم‌؟!». «و خداوند از پنهانكاري‌ آنها آگاه‌ است‌» پس‌ مي‌داند كه‌ منافقان‌ به‌طور پنهاني‌ با دشمنان‌ خدا(ج) توطئه‌ چيده‌ و با آنان‌ همداستان‌ شده‌اند. به‌ اين‌ ترتيب‌، خداي‌ داناي‌ آشكار و نهان‌، اين‌ توطئه‌شان‌ را بر ملا كرد.
 
	سوره محمد آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ فَكَيْفَ إِذَا تَوَفَّتْهُمْ الْمَلَائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَارَهُمْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ چگونه‌ وقتي‌ كه‌ فرشتگان‌ جانشان‌ را مي‌گيرند» يعني: چگونه‌ است‌ علم‌ حق‌ تعالي‌ به‌ پنهانكاريهايشان‌ آن‌گاه‌ كه‌ فرشتگان‌ جانشان‌ را مي‌گيرند. يا معني‌ اين‌ است: پس‌ در آن‌ هنگام‌ چه‌ خواهند كرد، چه‌ حالي‌ خواهند داشت‌ و چگونه‌ اين ‌عذاب‌ را تاب‌ خواهند آورد؟ فرشتگان‌؛ «بر چهره‌ و پشت‌ آنان‌ مي‌زنند» به‌قولي: مراد، زدن‌ فرشتگان‌ بر چهره‌ و بر پشت‌ منافقان‌ در هنگام‌ جنگ‌ ـ به‌ عنوان ‌ياري‌اي‌ براي‌ رسول‌ خدا ص ـ است‌. يا اين‌ تصويري‌ از حالت‌ گرفتن‌ جانشان ‌است‌. يعني‌ درحالي‌ كه‌ فرشتگان‌ با قهر و خشونت‌ جانشان‌ را مي‌گيرند، با گرزهاي ‌آهنين‌ بر چهره‌ها و قفاهايشان‌ مي‌كوبند.
 
	سوره محمد آيه  28
‏متن آيه : ‏
‏ ذَلِكَ بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا مَا أَسْخَطَ اللَّهَ وَكَرِهُوا رِضْوَانَهُ فَأَحْبَطَ أَعْمَالَهُمْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌» جان‌ستاندن‌ از منافقان‌ به‌ شيوه‌ مذكور و بر وصفي‌ كه‌ ذكر شد؛ «از آن ‌است‌ كه‌ آنان‌ از آنچه‌ خدا را به‌ خشم‌ آورده‌» از كفر و معاصي‌، همداستاني‌شان‌ با دشمنان‌ خدا(ج) در امر توطئه‌چيني‌ و ستيزه‌ و مخالفت‌ با پيامبر ص و يارانشان‌؛ «پيروي‌ كرده‌اند و خشنودي‌اش‌ را خوش‌ نداشتند» يعني: آنچه‌ را كه‌ خداي ‌عزوجل ‌از ايمان‌، توحيد، طاعت‌ و پشتيباني‌ از مؤمنان‌ مي‌پسندد، خوش‌ نداشتند «پس‌» خداوند(ج) به‌ اين‌ سبب‌ «اعمالشان‌ را تباه‌ گردانيد» از آن‌ جمله‌، آن‌ اعمال‌ خيري ‌را كه‌ قبل‌ از ارتداد انجام‌ داده‌ بودند.
 
	سوره محمد آيه  29
‏متن آيه : ‏
‏ أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ أَن لَّن يُخْرِجَ اللَّهُ أَضْغَانَهُمْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا كساني‌كه‌ در دلهايشان‌ بيماري‌ است‌» يعني: بيماري‌ نفاق‌ است‌؛ «پنداشته‌اند كه‌ خدا هرگز كينه‌هايشان‌ را آشكار نخواهد كرد» نسبت‌ به‌ مؤمنان‌؟ بدين‌سان‌، خداوند متعال‌ منافقان‌ را تهديد كرد كه‌ دشمني‌ها، بغض‌ها و حسدهايي‌را كه‌ عليه‌ مؤمنان‌ پنهان‌ مي‌دارند، آشكار خواهد كرد به‌ طوري‌ كه‌ اين‌ كينه‌ها و پنهان‌كاريها بر پيامبر ص و مؤمنان‌ معلوم‌ و هويدا گردد و آنان‌ رسوا و مفتضح ‌شوند؛ چنان‌كه‌ خداوند متعال‌ در سوره‌ «برائه‌» اين‌ كار را كرد.
 
	سوره آل عمران آيه  127
‏متن آيه : ‏
‏ لِيَقْطَعَ طَرَفاً مِّنَ الَّذِينَ كَفَرُواْ أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنقَلِبُواْ خَآئِبِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏

«چنين‌ كرد تا هلاك‌ كند بخشي‌ از كافران‌ را» يعني‌: شما را در بدر پيروز ساخت‌ تا طايفه‌اي‌ از كفار را نابود سازد و آنان‌ كساني‌ بودند كه‌ در روز بدر كشته‌ شدند «يا آنان‌ را خوار سازد» اويكبتهم‌: يا اندوهگين‌شان‌ ساخته، دايره‌ را بر آنان‌ تنگ ‌گرداند و جلو تكبر و سرمستي‌ آنها را گرفته‌ خوار و تارومارشان‌ كند «تا نوميدانه‌ بازگردند» بي‌آن‌ كه‌ به‌ هدف‌ و مرام‌ خود دست‌ يافته‌ باشند. يادآور مي‌شويم‌ كه‌ غزوه‌ 