 الْمُنَادِ مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و گوش‌ بدار» اي‌ مخاطب‌! آنچه‌ را كه‌ همينك‌ از احوال‌ قيامت‌ به‌ تو خبر مي‌دهم‌. اين‌ تعبير، بيانگر بزرگي‌ و هولناك‌ بودن‌ اصل‌ خبر است‌؛ «روزي‌ كه ‌منادي‌ ندا در دهد» و آن‌ روز قيامت‌ است‌ كه‌ اسرافيل‌(ع) نفخه‌ دوم‌ را در صور مي‌دمد. نقل‌ است‌ كه: «اسرافيل‌(ع) در صور مي‌دمد و جبرئيل‌(ع) اهل‌ محشر را ندا كرده‌ و مي‌گويد: به‌سوي‌ حساب‌ بشتابيد». «از جايي‌ نزديك‌» يعني: اين‌ ندا به‌گونه‌اي‌ نزديك‌ است‌ كه‌ به‌ هر فردي‌ از افراد اهل‌ محشر به‌ طور يكسان‌ مي‌رسد. البته‌ مراد از آن‌، قرب‌ مكان‌ نداكننده‌ نيست‌ بلكه‌ مراد اين‌ است‌ كه‌ ندا به‌ تمام ‌محشريان‌ به‌گونه‌ يكسان‌ و برابر مي‌رسد به‌طوري‌ كه‌ همگان‌ آن‌ را صريح‌ و روشن ‌مي‌شنوند. نقل‌ است‌ كه‌ منادي‌ مي‌گويد: «اي‌ استخوانهاي‌ پوسيده‌! اي‌ بندهاي‌ از هم‌ جدا شده‌! اي‌ گوشتهاي‌ پراكنده‌ و اي‌ موهاي‌ درهم‌ ريخته‌! خداوند(ج) به‌ شما فرمان‌ مي‌دهد كه‌ براي‌ داوري‌ و حكم‌ نهايي‌ و فيصله‌كن‌ گرد آييد».
 
	سوره ق آيه  42
‏متن آيه : ‏
‏ يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّ ذَلِكَ يَوْمُ الْخُرُوجِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«روزي‌ كه‌ نعره‌ تند را به‌ حق‌ مي‌شنوند» يعني: بي‌ترديد بانگ‌ رستاخيز حق‌ و ثابت‌ است‌ و در آن‌ هيچ‌ شكي‌ نيست‌ «آن‌ روز، روز بيرون‌ آمدن‌ است‌» از قبرها.
 
	سوره ق آيه  43
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي وَنُمِيتُ وَإِلَيْنَا الْمَصِيرُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ ماييم‌ كه‌ زنده‌ مي‌كنيم‌ و مي‌ميرانيم‌» يعني: زنده‌ مي‌كنيم‌ در دنيا و آخرت‌ و مي‌ميرانيم‌ در دنيا و هيچ‌ شريكي‌ در اين‌ كار و در غير آن‌ از كارها با ما مشاركت‌ ندارد «و برگشت‌ به‌ سوي‌ ما است‌» پس‌ هر عمل‌ كننده‌اي‌ را در برابر عملش‌ جزا مي‌دهيم‌.
 
	سوره آل عمران آيه  137
‏متن آيه : ‏
‏ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُواْ فِي الأَرْضِ فَانْظُرُواْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذَّبِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيه‌ كريمه‌ آمده‌ است‌: چون‌ مؤمنان‌ در واقعه‌ احد شكست‌ خوردند و هفتاد تن‌ از آنان‌ به‌ شهادت‌ رسيد، خداوند متعال‌ نازل‌ نمود: «قطعا پيش‌ از شما سنتهايي‌ سپري‌ شده‌است» يعني‌: وقايعي‌ كه‌ حق‌ تعالي‌ آنها را در امتهاي‌ تكذيب‌كننده‌ حق‌ به‌ اجرا درآورده‌ و از سنتهاي‌ وي‌ به‌شمار مي‌روند، كه ‌از جمله‌ اين‌ سنتها، يكي‌ هم‌ رابطه‌ اسباب‌ و مسببات‌ با همديگر است‌ «پس» اگر در وقوع‌ اين‌ سنتها شك‌ داريد «در زمين‌ بگرديد» به‌ قصد عبرت‌گرفتن‌ «و بنگريدكه‌ فرجام‌ تكذيب‌كنندگان‌ چگونه‌ بوده‌ است‌؟» زيرا شكي‌ نيست‌ كه‌ مشاهده‌ آثار امتهاي‌ بربادرفته، تأثيري‌ در نفوس‌ انسانها به ‌جامي‌گذارد كه‌ تنها شنيدن‌ ويادآوري‌ اخبار آنها، داراي‌ چنان‌ تأثيري‌ نيست، به‌همين‌ دليل‌ است‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ ما را به‌ گردشگري‌ و نگرش‌ در احوال‌ امتها دستور داده‌است‌.
 
	سوره ق آيه  44
‏متن آيه : ‏
‏ يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعاً ذَلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنَا يَسِيرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«روزي‌ كه‌ زمين‌ از آنان‌ شكافته‌ مي‌شود» يعني: زمين‌ از سر خلق‌ شكاف‌ برمي‌دارد پس‌ آنها از گورها بيرون‌ آمده‌ و به‌ سوي‌ محشر رانده‌ مي‌شوند «شتابان‌» يعني: شتابان‌ به‌سوي‌ منادي‌اي‌ كه‌ ندايشان‌ مي‌كند، مي‌دوند «اين‌ حشري‌ است‌» يعني: اين‌ رستاخيز و گردهم‌ آوردني‌ است‌؛ «كه‌ بر ما آسان‌ است‌» و ما بي‌ هيچ‌ زحمتي‌ آن‌ را سازمان‌ مي‌دهيم‌.
 
	سوره ق آيه  45
‏متن آيه : ‏
‏ نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ وَمَا أَنتَ عَلَيْهِم بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَن يَخَافُ وَعِيدِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
اي‌ محمد ص! «ما به‌ آنچه‌» كفار درباره‌ تو و درباره‌ ما «مي‌گويند، داناتريم‌» از تكذيبت‌ در آنچه‌ كه‌ آورده‌اي‌ و از انكار توحيد و معاد. اين‌ عبارت‌، دلجويي‌اي‌ براي‌ پيامبر ص و تهديدي‌ براي‌ مشركان‌ است‌ «و تو به‌زور وادارنده‌ آنان ‌نيستي‌» جبار: يعني‌ تو بر آنان‌ مسلط نيستي‌ كه‌ به‌ اجبار و اكراه‌ به‌ ايمان‌ وادارشان ‌كني‌ «پس‌ هر كه‌ را از وعده‌ عذاب‌ من‌» براي‌ نافرمانان‌ «مي‌ترسد به‌ قرآن‌ پند ده‌» ولي‌ به‌ غير آنان‌ مشغول‌ نشو زيرا پند و اندرز دادن‌ به‌ آنها هيچ‌ سودي‌ در بر ندارد. سپس‌ حق‌ تعالي‌ آن‌ حضرت‌ ص را به‌ جهاد مأمور كرد.
 
سوره ذاريات آيه  1
‏متن آيه : ‏
‏ وَالذَّارِيَاتِ ذَرْواً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«سوگند به‌ بادهاي‌ پراكنده‌گر به‌ پراكندني‌» خداي‌ سبحان‌ به‌ بادهايي‌ سوگند مي‌خورد كه‌ خاك‌ و مانند آن‌ از اشياء را به‌ هوا برمي‌پراكنند و به‌اين‌ ترتيب‌، قانون‌ جاذبه‌ زمين‌ را زير پا مي‌گذارند.
 
	سوره ذاريات آيه  2
‏متن آيه : ‏
‏ فَالْحَامِلَاتِ وِقْراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و سوگند به‌ حمل‌كننده‌هاي‌ سنگين‌بار» مراد از آن: ابرهايي‌اند كه‌ آب‌ باران‌ را حمل‌ مي‌كنند چنان‌كه‌ چهارپايان‌ بار را بر مي‌دارند. وقر: بار سنگين‌ است‌. البته ‌كسي‌ جز خداوند متعال‌ سنگيني‌ كميات‌ آبي‌ را كه‌ ابرها بر مي‌دارند، نمي‌داند واين‌ امر با مقياسهاي‌ بشري‌ قابل‌ تصور نيست‌.
 
	سوره ذاريات آيه  3
‏متن آيه : ‏
‏ فَالْجَارِيَاتِ يُسْراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و سوگند به‌ روان‌شوندگان‌ به‌ سهولت‌» مراد از آن: ابرهايي‌ اند كه‌ در عين ‌سنگين‌باري‌ و ضخامت‌، بسيار به‌ نرمي‌ و سهولت‌ به‌ آنجايي‌ روان‌ مي‌شوند كه‌ خداوند متعال‌ مي‌خواهد تا بر آن‌ ببارند. به‌قولي: مراد از آن‌ كشتي‌هايند كه‌ به‌سهولت‌ بر سطح‌ آب‌ روان‌ مي‌شوند. كه‌ قول‌ مشهور نقل‌ شده‌ از جمهور مفسران‌، نيز همين‌ است‌.
 
	سوره ذاريات آيه  4
‏متن آيه : ‏
‏ فَالْمُقَسِّمَاتِ أَمْراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و سوگند به‌ تقسيم‌كنندگان‌ كار» مراد از آن: ابرهايي‌ است‌ كه‌ حق‌ تعالي‌ به‌وسيله‌ آنها ارزاق‌ بندگان‌ را تقسيم‌ مي‌كند. به‌قولي: مراد از همه‌ اين‌ تعابير، يعني: «ذارايات‌»، «حاملات‌»، «جاريات‌» و «مقسمات‌» بادهايند زيرا بادها به‌ تمام‌ اين ‌اوصاف‌ موصوف‌ مي‌شوند. يعني: هم‌ خاكها را مي‌پراكنند، هم‌ ابرها را برمي‌دارند، هم‌ در هوا به‌ سهولت‌ جاري‌ مي‌شوند و هم‌ بارانها را تقسيم‌ مي‌كنند. به‌قولي‌ ديگر: مراد از «مقسمات‌» فرشتگاني‌اند كه‌ اشياء ـ اعم‌ از باران‌، رزق‌ و غيره‌ ـ را بر بندگان‌ تقسيم‌ مي‌كنند.
	سوره ذاريات آيه  5
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
جواب‌ همه‌ آن‌ قسم‌ها اين‌ است: «كه‌ آنچه