انكار مي‌كنيد؟!
صاحب‌ تفسير «الاساس‌» مي‌گويد: «اگر مرگ‌ نبود، زندگي‌ هم‌ دشوار بود زيرا في‌المثل‌ اگر دو مگس‌ به‌ مدت‌ پنج‌ سال‌ نميرند و به‌طور متوالي‌ توالد و تناسل‌كنند، طبقه‌اي‌ به‌ قطر پنج‌ سانتي‌متر از مگس‌ را پيرامون‌ كره‌ زمين‌ تشكيل‌ خواهند داد».
 
سوره رحمن آيه  29
‏متن آيه : ‏
‏ يَسْأَلُهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هر كه‌ در آسمانها و زمين‌ است‌ از او در خواست‌ مي‌كند» يعني: همگي‌ آنها از حق‌ تعالي‌ درخواست‌ امداد مي‌كنند زيرا همه‌ به‌ او محتاج‌اند و احدي‌ از او بي‌نياز نيست‌ پس‌ اهالي‌ آسمانها از او درخواست‌ مغفرت‌ مي‌كنند نه‌ درخواست‌ رزق‌ و روزي‌ و اهالي‌ زمين‌ هر دو را از او مي‌طلبند و فرشتگان‌ نيز براي‌ آنان‌ درخواست ‌روزي‌ و مغفرت‌ مي‌كنند بنابراين‌، نه‌ اهالي‌ آسمانها از حق‌ تعالي‌ بي‌نيازند و نه ‌اهالي‌ زمين‌. «هر روزي‌ او در شأني‌ است‌» پس‌ از شأنهاي‌ حق‌ تعالي‌ اين‌ است‌ كه ‌زنده‌ مي‌كند و مي‌ميراند، فقير مي‌كند و توانگر مي‌گرداند، عزت‌ مي‌دهد و ذليل ‌مي‌گرداند، بيمار مي‌كند و شفا مي‌بخشد، مي‌دهد و باز مي‌دارد، مي‌آمرزد و مؤاخذه‌ مي‌كند و غير اين‌ از كارها و شئوني‌ كه‌ در تحت‌ شمار نمي‌آيند. پس‌ ذات‌ متعال‌ او در هر وقت‌ و هر حال‌، اموري‌ را پديد آورده‌ يا احوالي‌ را تجديد مي‌كند لذا اين‌ بزرگترين‌ دليل‌ بر بي‌نيازي‌ او از خلق‌ است‌. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت ‌عبدالله بن‌منيب‌ ازدي‌(رض) آمده‌ است‌ كه‌ فرمود: رسول‌ اكرم‌ ص آيه‌ (كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ ‏) را تلاوت‌ كردند. در اين‌ اثنا ما از ايشان‌ پرسيديم‌ كه: يا رسول‌الله! اين‌ شأن ‌پروردگار چيست‌؟ فرمودند: «أن‌ يغفر ذنبا ويفرج‌ كربا، ويرفع‌ قوما، ويضع‌ آخرين: اين‌كه‌ گناهي‌ را مي‌آمرزد، مشكل‌ و اندوهي‌ را مي‌گشايد و قومي‌ را بلند برده ‌ديگراني‌ را پست‌ مي‌گرداند».
 
سوره رحمن آيه  30
‏متن آيه : ‏
‏ فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌» اي‌ گروه‌هاي‌ انس‌ و جن‌ «كدام‌يك‌ از نعمتهاي‌ پروردگارتان‌ را دروغ ‌مي‌شماريد؟» زيرا اختلاف‌ شأنها و كارهاي‌ خداي‌ سبحان‌ در تدبير و اداره‌ امور كائنات‌ و بندگانش‌، نعمتي‌ است‌ كه‌ انكار آن‌ ممكن‌ نيست‌ و هيچ‌ تكذيب‌ كننده‌ نمي‌تواند آن‌ را دروغ‌ انگارد.
 
	سوره رحمن آيه  31
‏متن آيه : ‏
‏ سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَا الثَّقَلَانِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اي‌ جن‌ و انس‌! به‌ زودي‌ از همه‌ فارغ‌ شده‌ به‌ شما مي‌پردازيم‌» اين‌ استعاره ‌تمثيلي‌اي‌ است‌ كه‌ خداوند متعال‌ در آن‌، پرداختن‌ به‌ محاسبه‌ خلايق‌ و جزاي‌ آنان‌ در روز قيامت‌ را در جايگاهي‌ از اهميت‌ قرار داده‌ كه‌ گويي‌ خود را از هر كار ديگري‌ براي‌ آن‌ فارغ‌ مي‌كند تا فقط به‌ آن‌ بپردازد، مثل‌ اين‌كه‌ كسي‌ به‌ ديگري‌ از باب‌ تهديد مي‌گويد: «به‌ زودي‌ براي‌ تو فارغ‌ خواهم‌ شد». پس‌ اين‌ تعبير در مورد خداي‌ عزوجل‌ استعاره‌اي‌ بيش‌ نيست‌ و حقيقت‌ اين‌ است‌ كه‌ هيچ‌ شأن‌ و هيچ‌ كاري‌ خداوند متعال‌ را از شأن‌ و كار ديگري‌ به‌ خود مشغول‌ نمي‌كند لذا اين‌ تعبير فقط بر سبيل‌ مثال‌ و براي‌ دادن‌ هشداري‌ سخت‌ از جانب‌ خداي‌ سبحان‌ به‌ جن‌ وانس‌ بيان‌ شده‌ است‌. يعني: آگاه‌ باشيد و هوش‌ داريد كه‌ ما به‌ زودي‌ متوجه‌ حساب ‌و كتاب‌ شما مي‌شويم‌. به‌ قولي: جن‌ و انس‌ را بدان‌ جهت‌ «ثقلين‌» ناميده‌اند كه‌ آنان‌ در زندگي‌ و مرگشان‌ بر زمين‌ سنگين‌بارند.
اين‌ آيه‌، دليل‌ روشني‌ است‌ بر اين‌كه‌ جن‌ هم‌ مانند انس‌ تماما به‌ تكاليف‌ شرعي ‌مخاطب‌ هستند زيرا آنان‌ نيز به‌ تكاليف‌ شرعي‌ مكلف‌ بوده‌، مورد امر و نهي‌ قرار مي‌گيرند و همچون‌ انس‌، پاداش‌ و جزا داده‌ مي‌شوند پس‌ مؤمنشان‌ همچون‌ مؤمن ‌انسانهاست‌ و كافرشان‌ همچون‌ كافر آنان‌ و ميان‌ انسان‌ و جن‌ در هيچ‌ چيز از اين ‌امور، فرقي‌ نيست‌.
 
	سوره رحمن آيه  32
‏متن آيه : ‏
‏ فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌» اي‌ گروه‌هاي‌ انس‌ و جن‌ «كدام‌يك‌ از نعمت‌هاي‌ پروردگارتان‌ را دروغ‌ مي‌شماريد؟» مگر غافل‌ از آنيد كه‌ از نعمت‌هاي‌ وي‌ يكي‌ هم‌ دادگري‌ در ميان ‌خلايق‌ با پاداش‌ دادن‌ نيكوكاران‌ و عذاب‌ نمودن‌ مجرمان‌ است‌؟ بنابراين‌، حق‌ تعالي‌ به‌ هيچ‌ كس‌ ستم‌ نمي‌كند و از اين‌ جزاي‌ وي‌ گريزي‌ هم‌ نيست‌ زيرا:
 
	سوره رحمن آيه  33
‏متن آيه : ‏
‏ يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَن تَنفُذُوا مِنْ أَقْطَارِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ فَانفُذُوا لَا تَنفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَانٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اي‌ گروه‌ جنيان‌ و انسيان‌! اگر مي‌توانيد كه‌ از كرانه‌هاي‌ آسمانها و زمين‌ به‌ بيرون‌ رخنه‌ كنيد پس‌ رخنه‌ كنيد» يعني: اگر مي‌توانيد كه‌ از كناره‌ها و گوشه‌هاي‌ آسمانها و زمين‌ به‌ قصد گريز از قضا و قدر خداوند متعال‌ بيرون‌ رويد؛ پس‌ از آنها بيرون‌ رويد و خودتان‌ را برهانيد. دستور؛ دستوري‌ تعجيزي‌ است‌ «اما جز با سلطاني‌ رخنه ‌نمي‌كنيد» يعني: جز با قوت‌ و قهر و غلبه‌، قادر به‌ نفوذ نخواهيد شد و بر اين‌ كار نيرو و تواني‌ نداريد. به‌قولي‌ ديگر معني‌ اين‌ است: جز با نيرويي‌ از جانب‌ خداي‌ سبحان‌، بر اين‌ كار قدرت‌ نمي‌يابيد. ضحاك‌ مي‌گويد: «آيه‌ كريمه‌ بدين ‌معني‌ است‌ كه‌ اگر مي‌توانيد از مرگ‌ بگريزيد پس‌ هلا بگريزيد».
 
	سوره آل عمران آيه  160
‏متن آيه : ‏
‏ إِن يَنصُرْكُمُ اللّهُ فَلاَ غَالِبَ لَكُمْ وَإِن يَخْذُلْكُمْ فَمَن ذَا الَّذِي يَنصُرُكُم مِّن بَعْدِهِ وَعَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكِّلِ الْمُؤْمِنُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اگر خداوند شما را نصرت‌ دهد، هيچ‌كس‌ بر شما غالب‌ نيست» يعني‌: پس‌ فقط پيرو فرمانهاي‌ حق‌ تعالي‌ بوده‌ و فقط او را پشتيبان‌ خويش‌ بدانيد و فقط به‌ او اتكا كنيد «و اگر شما را فروگذارد» و در نبردتان‌ عليه‌ دشمنانتان‌ دست‌ از ياري‌ شمابردارد، «چه‌كسي‌ بعد از او شما را نصرت‌ خواهد داد؟» پس‌ سرچشمه‌ حقيقي‌ قدرت ‌و پيروزي، حق‌ تعالي‌ است‌ «و مؤمنان‌ بايد تنها بر خدا توكل‌ كنند» نه‌ بر اسباب‌ و ادوات‌ و نيروي‌ ظاهري‌ خود.
 
	سوره رحمن آيه  34
‏متن آيه : ‏
‏ فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ‏
 
‏ترجمه : ‏«پس‌ كدام‌يك‌ از نعمت‌هاي‌ پروردگارتان‌ را دروغ‌ مي‌شماريد» اي‌ گروه‌ جن‌ وانس‌ در حالي‌كه‌ شما در برابر عظمت‌ ملك‌ و هستي‌ حق‌ تعالي‌، ناتوان‌ و درمانده‌ايد؟.
 
	سوره رحمن آيه  35
‏مت