إِلَّا الرَّحْمَنُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ بَصِيرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا بر فراز سرشان‌ به‌ پرندگان‌ ننگريسته‌اند كه‌ بال‌ گشاده‌اند» در هوا و در هنگام‌ پرواز بالهايشان‌ را گشاده‌ مي‌دارند «و گاه‌ فرو مي‌بندند» بالهاي‌ خود را «جز خداي‌ رحمان‌ كسي‌ آنان‌ را» در هوا در هنگام‌ پرواز و بازكردن‌ و فروبستن‌ بالهايشان ‌«نگاه‌ نمي‌دارد» خداي‌ توانا و مقتدري‌ كه‌ از رحمت‌ و لطف‌ خويش‌ چنان‌ صنعت ‌دقيق‌ و تركيب‌ عجيبي‌ در پرندگان‌ به‌ كار برده ‌است‌ كه‌ به‌ آنها امكان‌ مي‌دهد تا آن‌گونه‌ كه‌ بخواهند در هوا جولان‌ كنند. و بخش‌هايي‌ از اين‌ صنعت‌ دقيق‌ عبارت ‌است‌ از: سبكي‌ اجسامشان‌، پوشاندنشان‌ با كسوت‌ پر و پراكندن‌ آن‌ پرها به‌ روش‌ معيني‌ كه‌ چون‌ آنها را بر هوا زنند در جو ارتفاع‌ مي‌گيرند و به‌ جلو مي‌روند پس ‌پاك‌ و منزه‌ است‌ آفريننده‌ بي‌ مثال‌ «بي‌گمان‌ او به‌ هر چيز بيناست» يعني: به‌ چيزهايي‌ كه‌ براي‌ هر يك‌ از مخلوقاتش‌ شايسته‌ است‌ لذا چيزي‌ بر حق‌ تعالي‌ پنهان ‌نمي‌ماند و او مي‌داند كه‌ چگونه‌ عجايب‌ و غرايب‌ را بيافريند و آنها را در فضاي‌ خلقت‌ به‌ جولان‌ اندازد پس‌ چرا كفار از نگرش‌ در پريدن‌ مرغان‌، به‌ قدرت‌ ما بر عذاب‌ نمودن‌ خود پي ‌نمي‌برند و راه‌ نمي‌يابند؟
 
	سوره ملك آيه  20
‏متن آيه : ‏
‏ أَمَّنْ هَذَا الَّذِي هُوَ جُندٌ لَّكُمْ يَنصُرُكُم مِّن دُونِ الرَّحْمَنِ إِنِ الْكَافِرُونَ إِلَّا فِي غُرُورٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«يا آن‌ كسي‌ كه‌ خود براي‌ شما چون‌ سپاهي‌ است‌ كه‌ شما را در برابر خداي‌ رحمان ‌ياري‌ مي‌كند كيست‌؟» يعني: كيست‌ آن‌ موجود حقيري‌ كه‌ به‌ پندار شما لشكري ‌براي‌ شما است‌ كه‌ متولي‌ و عهده‌دار نصرت‌ شما باشد چنانچه‌ خداوند(ج) خود شما را به‌ رحمت‌ و ياري‌ خود نصرت‌ ندهد؟ بدانيد كه‌ شما سپاه‌ و لشكري‌ نداريدكه‌ از عذاب‌ خداي‌ سبجان‌ بازتان‌ دارد. تعبير: (مِّن دُونِ الرَّحْمَنِ) به‌ اين‌ حقيقت ‌اشاره‌ دارد كه‌ بقاي‌ مردم‌ در زمين‌ همراه‌ با كفر و ظلمشان‌، به‌ سبب‌ رحمت‌ خداي ‌رحماني‌ است‌ كه‌ رحمتش‌ بر همه‌ چيز فراگير و گسترده‌ است‌ «كافران‌ جز در فريب ‌نيستند» فريب‌ بزرگي‌ از جهت‌ شيطان‌ كه‌ آنها را بدان‌ مي‌فريبد. آيه‌ كريمه‌ رد پندار كفاري‌ است‌ كه‌ با تكيه‌ بر ياري‌ ياران‌ كافرشان‌ از ايمان‌ آوردن‌ امتناع ‌مي‌كردند.
آن‌ گاه‌ خداوند متعال‌ بر اين‌ پندار كفار كه‌ غير از او روزي‌دهنده‌ ديگري‌ نيز وجود دارد و بتان‌ سرچشمه‌ تمام‌ خيرها هستند و آفات‌ را از آنان‌ دفع‌ مي‌كنند، مهر بطلان‌ كوبيده‌ و مي‌فرمايد:
 
سوره ملك آيه  21
‏متن آيه : ‏
‏ أَمَّنْ هَذَا الَّذِي يَرْزُقُكُمْ إِنْ أَمْسَكَ رِزْقَهُ بَل لَّجُّوا فِي عُتُوٍّ وَنُفُورٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«يا كيست‌ آن‌ كس‌ كه‌ به‌ شما روزي‌ دهد اگر خدا رزق‌ خود را از شما باز دارد؟» يعني: چه‌ كسي‌ است‌ كه‌ بر شما ارزاق‌ ـ اعم‌ از باران‌ و غير آن‌ ـ را فرو ريزاند، اگر خداي‌ سبحان‌ اين‌ ارزاق‌ را از شما باز دارد و باز گيرد؟ «بلكه‌ حق‌ اين‌ است‌ كه ‌در سركشي‌ و رميدگي‌ پاي‌ فشردند» و در عناد و استكبار از حق‌ دراز دستي‌ مي‌كنند لذا نه‌ درس‌ و اندرز مي‌گيرند و نه‌ انديشه‌ مي‌كنند.
 
	سوره ملك آيه  22
‏متن آيه : ‏
‏ أَفَمَن يَمْشِي مُكِبّاً عَلَى وَجْهِهِ أَهْدَى أَمَّن يَمْشِي سَوِيّاً عَلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
آن‌ گاه‌ خداي‌ متعال‌ براي‌ مؤمن‌ و كافر مثلي‌ مي‌آورد: «پس‌ آيا آن‌ كس‌ كه‌ نگونسار راه‌ مي‌پيمايد، راهيافته‌تر است‌ يا آن‌ كس‌ كه‌ ايستاده‌ بر راه‌ راست ‌مي‌رود؟» كسي‌ كه‌ نگونسار راه‌ مي‌پيمايد، انسان‌ كافر است‌ كه‌ در دنيا در معاصي‌ خداي‌ عزوجل‌ فروافتاده‌ است‌ لذا او هم‌ وي‌ را در روز قيامت‌ درافتاده‌ بر رويش‌حشر مي‌كند و آن‌ كس‌ كه‌ راست‌ و ايستاده‌ بر راهي‌ مي‌رود كه‌ راست‌ است‌ و هيچ‌ كجي‌ و انحرافي‌ در آن‌ نيست‌، شخص‌ مؤمني‌ است‌ كه‌ در دنيا بر مبناي‌ برنامه ‌خدا(ج) و در روشنايي‌ هدايت‌ و بينش‌ به‌ جلو مي‌رود پس‌ اين‌ انسان‌ مؤمن‌ در آخرت‌ نيز راست‌ و استوار بر راه‌ راستي‌ حشر مي‌شود كه‌ انجام‌ آن‌ بهشت‌ است‌ و او را يكراست‌ به‌ بهشت‌ مي‌رساند.
 
	سوره ملك آيه  23
‏متن آيه : ‏
‏ قُلْ هُوَ الَّذِي أَنشَأَكُمْ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ قَلِيلاً مَّا تَشْكُرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بگو» اي‌ پيامبر ص «اوست‌ آن‌ كس‌ كه‌ شما را آفريد» در آفرينش‌ نخستين‌ بعد از آن‌كه‌ چيزي‌ نبوديد و در پرده‌ عدم‌ قرار داشتيد «و پديد آورد» براي‌ شما «گوش‌ها» را تا به‌ وسيله‌ آن‌ بشنويد «و چشم‌ها را» تا به‌ وسيله‌ آن‌ ببينيد «و دلها را» تا به‌ وسيله‌ آنها در مخلوقات‌ خداوند متعال‌ عارفانه‌ بينديشيد «چه‌ كم‌ شكر مي‌گزاريد» يعني: شما شكر پروردگار اين‌ نعمت‌ها را جز اندكي‌ به‌ جا نمي‌آوريد تا با يكتاپرستي‌ آن‌ سر به‌ راه‌ طاعت‌ و اخلاص‌ بگذاريد؛ آخر او در شما حاسه‌ شنوايي‌ را آفريد تا به‌ وسيله‌ آن‌ اندرزها را بشنويد و حاسه‌ بينايي‌ را آفريد تا به‌وسيله‌ آن‌ در ابداعات‌ آفرينش‌ وي‌ نظر كنيد و دلها و عقلها را آفريد تا به‌ وسيله‌ آن‌ در مخلوقات‌ او و ادراك‌ حقايق‌ اشياء تأمل‌ و تفكر كنيد ولي‌ شما از اين‌ نيروها در جهت‌ طاعت‌ و انجام‌ اوامر حق‌ و ترك‌ نواهي‌اش‌ اندكي‌ بهره‌ مي‌گيريد در حالي‌ كه ‌شكر حقيقي‌ اين‌ است‌ كه‌ اين‌ نيروها و توانايي‌ها را در جهت‌ آنچه‌ كه‌ به‌ خاطر آن ‌آفريده‌ شده‌اند به‌ كار گيريد، نه‌ اين‌كه‌ صرفا شكر را به‌ زبان‌ تكرار كنيد اما همزمان ‌با عصيان‌ هم‌آوا و هم‌ آغوش‌ باشيد! پس‌ هرگاه‌ اين‌ نيروها در طلب‌ رضاي‌ الهي‌ به‌كار گرفته‌ نشد، يقين‌ داشته‌ باشيد كه‌ مطلقا شكر منعم‌ را به‌ جاي‌ نياورده‌ايد. دليل ‌اين‌كه‌ اين‌ اندامها به‌ يادآوري‌ مخصوص‌ گرديده‌اند اين‌ است‌ كه‌ اينها ابزارهاي ‌فهم‌ و دانش‌ اند.
سپس‌ حق‌ تعالي‌ سومين‌ برهان‌ بر كمال‌ قدرت‌ خويش‌ را ذكر نموده‌ و مي‌فرمايد:
 
	سوره ملك آيه  24
‏متن آيه : ‏
‏ قُلْ هُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَإِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بگو» اي‌ پيامبر ص «اوست‌ آن‌ كس‌ كه‌ شما را در زمين‌ پديد آورد» و بر روي ‌آن‌ پراكنده‌ ساخت‌ همراه‌ با اختلاف‌ زبانها، رنگها و اشكالتان‌ «و به‌سوي‌ او محشور مي‌شويد» بعد از اين‌ پراكندگي‌ پس‌ اوست‌ كه‌ شما را جمع‌ مي‌كند، همان‌گونه‌ كه‌ پراكنده‌تان‌ كرد و شما را براي‌ حساب‌ باز مي‌آورد چنان‌كه‌ نخ