ه‌ شود» از جاي‌ هاي‌ خود و بركنده‌ شود از مقرهاي ‌خود به‌ قدرت‌ الهي‌ «و يكباره‌ درهم‌ كوبيده‌ شود» يعني: درهم‌ شكسته‌ شود به‌يك‌بار كوفتن‌ نه‌ بيشتر از آن‌. به‌قولي‌ معني‌ اين‌ است: زمين‌ و كوهها به‌ يكباره‌ گسترده‌ ساخته‌ شود و به‌ زمين‌ همواري‌ كه‌ هيچ‌ كجي‌اي‌ در آن‌ نيست‌ و به‌ كتله ‌واحدي‌ تبديل‌ شود. «دك‌» و «دق‌» در معني‌ به‌هم‌ نزديك‌اند ولي‌ «دك‌» در معني‌ بليغ‌تر است‌.
	سوره آل عمران آيه  198

‏متن آيه : ‏

‏ لَكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْاْ رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نُزُلاً مِّنْ عِندِ اللّهِ وَمَا عِندَ اللّهِ خَيْرٌ لِّلأَبْرَارِ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«ليكن» درمقابل‌ جهنم‌ براي‌ كفار؛ «كساني‌ كه‌ تقواي‌ پروردگارشان‌ را پيشه‌ ساخته‌اند» به‌ علاوه‌ همه‌ منافع‌ بسيار ديگري‌ كه‌ از اين‌ كار مي‌برند «براي‌ ايشان‌ باغهايي‌ است‌ كه‌ جويباران‌ از فرودست‌ آن‌ جاري‌ است‌ و جاودانه‌ در آنند، نزلي‌ از جانب‌ خدا است» نزل‌: آنچه‌ كه‌ براي‌ ميهمان‌ آماده‌ مي‌شود؛ از پذيرايي‌ و هديه، يا منزلي‌كه‌ در آن‌ جاي‌ مي‌گيرد «و آنچه‌ نزد خداوند است» از نعمتهايي‌كه‌ براي‌ پيروان‌ ومطيعان‌ خويش‌ آماده‌ نموده‌ «براي‌ نيكوكاران‌ بهتر است» از منافعي‌ كه‌ كفار در سفرهاي‌ تجارتي‌ و در مشاغل‌ ديگر به‌دست‌ مي‌آورند.
سوره حاقة آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ فَيَوْمَئِذٍ وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ آن‌ روز واقعه‌ روي‌ دهد» يعني: قيامت‌ برپا شود.
 
	سوره حاقة آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ وَانشَقَّتِ السَّمَاء فَهِيَ يَوْمَئِذٍ وَاهِيَةٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و آسمان‌ بشكافد پس‌ آن‌ در آن‌ روز سست‌پيوند است» يعني: آسمان‌ مي‌شكافد و فرشتگان‌ از آن‌ فرود مي‌آيند پس‌ در آن‌ روز آسمان‌ ضعيف‌ و سست‌ و شكننده ‌است‌ و مانند هميشه‌ در ميان‌ اجزاي‌ آن‌ تماسك‌ و پيوند محكمي‌ وجود ندارد.
 
سوره حاقة آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ وَالْمَلَكُ عَلَى أَرْجَائِهَا وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَانِيَةٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و فرشتگان‌ بر كناره‌هاي‌ آسمان‌ باشند» بعد از آن‌كه‌ آسمان‌ خود جايگاه ‌ايشان‌ بود پس‌ فرشتگان‌ منتظر آنند كه‌ پروردگار ايشان‌ را فرمان‌ دهد و به‌سوي‌ زمين‌ فرود آيند و بر زمين‌ و كساني‌ كه‌ در آن‌ هستند، احاطه‌ كنند. نسفي‌ مي‌گويد: «آسمان‌ مسكن‌ فرشتگان‌ است‌ و چون‌ از هم‌ بشكافد ناگزير ايشان‌ به‌ كناره‌هاي‌ آن ‌پناه‌ مي‌برند». «و عرش‌ پروردگارت‌ را در آن‌ روز هشت‌ تن‌ بر فرازشان‌ حمل ‌مي‌كنند» يعني: هشت‌ فرشته‌ آن‌ را بر فراز سرشان‌ حمل‌ مي‌كنند. به‌قولي: هشت ‌صف‌ از فرشتگان‌ كه‌ شمار ايشان‌ را جز خداي‌ عزوجل‌ كسي ‌ديگر نمي‌داند، آن‌ را حمل‌ مي‌كنند. شايان‌ ذكر است‌ كه‌ عرش‌ بزرگترين‌ مخلوقات‌ خداي‌ عزوجل ‌مي‌باشد. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «هم‌ اكنون‌ حاملان‌ عرش‌ چهار فرشته‌اند وچون‌ روز قيامت‌ فرا رسد، خداوند متعال‌ ايشان‌ را به‌ چهار تن‌ ديگر مؤيد مي‌سازد پس‌ هشت‌ تن‌ مي‌شوند».
 	سوره حاقة آيه  18
‏متن آيه : ‏
‏ يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لَا تَخْفَى مِنكُمْ خَافِيَةٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آن‌ روز» يعني: روز قيامت‌ «عرضه‌ مي‌شويد» شما اي‌ بندگان‌ بر خداي‌ سبحان‌ براي‌ حساب‌ و بازپرسي‌ «از شما هيچ‌ سري‌ پنهان‌ نمي‌ماند» يعني: از وجود شما يا از سخنان‌ و افعال‌ شما، هيچ‌ راز پنهاني‌اي‌ ـ هر چه‌ باشد ـ بر خداي ‌سبحان‌ پنهان‌ نمي‌ماند. يا هيچ‌ رازي‌ از خودتان‌ پنهان‌ نمي‌ماند، حال‌ آن‌كه ‌بسياري‌ از رازها در دنيا از شما پنهان‌ بود. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابوموسي‌اشعري‌(رض) آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خدا ص فرمودند: «مردم‌ سه‌بار بر خداي‌ سبحان‌ عرضه‌ مي‌شوند؛ در دو بار از اين‌ عرضه‌شدنها، جدال‌ و پيشكش‌ نمودن‌ معاذير است‌ و در عرضه‌ سوم‌؛ نامه‌هاي‌ اعمال‌ به‌ دستها پراكنده‌ مي‌شود پس‌ گيرنده‌اي ‌است‌ به‌ دست‌ راست‌ خود و گيرنده‌اي‌ است‌ به‌ دست‌ چپ‌ خود».
 
	سوره حاقة آيه  19
‏متن آيه : ‏
‏ فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هَاؤُمُ اقْرَؤُوا كِتَابِيهْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
تفصيل‌ صورت‌ عرضه‌شدن‌ بر پروردگار سبحان‌ اين‌ است: «اما آن‌ كس‌ كه‌ نامه‌ اعمال‌ او» كه‌ فرشتگان‌ نگهبان‌ آن‌ را نوشته‌اند «به‌دست‌ راستش‌ داده‌ شود پس» شادمانه‌ «مي‌گويد: هاؤم» يعني: بگيريد «نامه‌ اعمال‌ مرا بخوانيد» او از سر شادماني‌ و ابتهاج‌ اين‌ سخن‌ را به‌ جمع‌ همراه‌ خويش‌ مي‌گويد. ثعلبي‌ از ابن‌عباس‌ك روايت‌ كرده‌است‌ كه‌ فرمود: «اولين‌ كسي‌ از اين‌ امت‌ كه‌ نامه ‌اعمالش‌ به‌دست‌ راستش‌ داده‌ مي‌شود، عمربن‌الخطاب‌(رض) است‌ و عمر(رض) در آن‌روز شعاعي‌ چون‌ شعاع‌ خورشيد دارد. به‌ ابن‌عباس‌(رض) گفته‌ شد: پس‌ ابوبكر(رض) در آن‌ هنگام‌ كجاست‌؟ فرمود: هيهات‌، هيهات‌! فرشتگان‌ او را سبك‌ و شتابان ‌به‌سوي‌ بهشت‌ برده‌اند».
 
	سوره حاقة آيه  20
‏متن آيه : ‏
‏ إِنِّي ظَنَنتُ أَنِّي مُلَاقٍ حِسَابِيهْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
آن‌گاه‌ كسي‌ كه‌ نامه‌ اعمالش‌ به‌ دست‌ راستش‌ داده‌ شده‌ مي‌گويد: «هرآينه‌ من ‌به‌يقين‌ مي‌دانستم‌ كه‌ با حساب‌وكتاب‌ خود مواجه‌ خواهم‌ شد» يعني: در دنيا مي‌دانستم‌ و به‌ اين‌ امر يقين‌ داشتم‌ كه‌ در آخرت‌ مورد محاسبه‌ قرار خواهم‌ گرفت‌. يا معني ‌اين‌ است: من‌ مي‌پنداشتم‌ كه‌ خداي‌ سبحان‌ مرا به‌ گناهانم‌ مؤاخذه‌ خواهد كرد ولي‌ او به‌ عفو خويش‌ بر من‌ فضل‌ كرد و مرا مورد مؤاخذه‌ قرار نداد. به‌ تأييد اين‌ معني ‌در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «خداوند(ج) در روز قيامت‌ بنده‌ را به‌ خود نزديك ‌مي‌كند واو را به‌ تمام‌ گناهانش‌ مقر و معترف‌ مي‌گرداند تا بدانجا كه‌ چون‌ بنده‌ ديد كه‌ هلاك‌ شده ‌است‌، به‌ او مي‌گويد: من‌ اين‌ گناهان‌ را در دنيا بر تو پوشانيده‌ام‌ و امروز هم‌ آنها را بر تو مي‌آمرزم‌. سپس‌ نامه‌ حسنات‌ وي‌ به‌دست‌ راستش‌ داده‌ مي‌شود. اما كافر و منافق‌؛ پس‌ گواهان‌ درباره‌ آنان‌ مي‌گويند: اين‌ گروه‌ كساني ‌بودند كه‌ بر پروردگارشان‌ دروغ‌ بستند، آگاه‌ باشيد كه‌ لعنت‌ خداوند بر ظالمان ‌باد» «هود/18». ضحاك‌ در تفسير: (‏ إِنِّي ظَنَنتُ ) مي‌گويد: «هر ظن‌ و گماني‌ در قرآن‌ كريم‌ از سوي‌ مؤمن‌ به‌ معني‌ يقين‌ است‌ و از سوي‌ كافر، به‌معني‌ شك‌». مجاهد مي‌گويد: «ظن‌ آخرت‌ يقين‌ است‌ و ظن‌ دنيا، شك‌».
سوره حاقة آيه  21
‏متن آيه : ‏
‏ فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ او